काठमाडौं- राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको पहिलो महाधिवेशनमार्फत् १ सय ५८ जना केन्द्रीय सदस्य र १८ देखि १९ जना पदाधिकारी चयन हुने भएका छन् । पार्टी स्थापनाको चार वर्षपछि आइतबारदेखि चितवनमा हुन लागेको पार्टीको पहिलो महाधिवेशनले २८ देखि ३० जनासम्मको सचिवालय निर्माण गर्ने भएको छ ।

सचिवालय र पदाधिकारी चयन गर्दा पार्टी सभापति रवि लामिछानेलाई धेरै पदपूर्ति गर्ने अधिकार दिने किसिमको विधान आउन लागेको जानकार नेताहरु बताउँछन् । महाधिवेशनमा ५१ जना केन्द्रीय सदस्य पार्टी सभापति रवि लामिछानेले सोझै चुन्नेछन् भने सात जना प्रदेश सभापतिहरुलाई पनि केन्द्रीय सदस्यमा समेटिने छ । बाँकी रहेका एक सय जनाको भने निर्वाचन हुनेछ ।

पार्टीका १८२ जना सांसद स्वत केन्द्रीय सदस्य बन्ने प्रस्ताव पनि आएको थियो । तर केन्द्रीय सदस्य र सांसदहरूको भूमिका एउटै व्यक्तिलाई दिँदा कार्यसम्पादनमा जटिलता आउने भएकाले फरक-फरक ढङ्गले दिनुपर्ने आवाज उठेको छ । विधान मस्यौदा कार्यदलका सदस्य प्रदीपचन्द्र परियारका अनुसार सांसद भएको व्यक्ति पनि केन्द्रीय सदस्य र सचिवालयमा चयन हुनसक्नेछन् । सांसद भएको व्यक्तिलाई स्वतः केन्द्रीय सदस्य बनाउने प्रावधान मात्रै नराख्न खोजिएको उनको प्रष्टीकरण छ ।

देशको सबैभन्दा ठूलो पार्टीको पहिलो महाधिवेशनलाई अरु दलहरूले समेत चासोका रुपमा हेरेका छन् । महाधिवेशनको उद्घाटन सत्रमा मुख्य दलहरूलाई निमन्त्रणा दिएको महामन्त्री कवीन्द्र बुर्लाकोटीले जानकारी दिए । उनका अनुसार महाधिवेशनले एकताको सन्देश दिनेछ । ‘एकताको सन्देश दिने किसिमको महाधिवेशन हुन्छ । तर, कसैले इच्छा गर्दैछ भने तँ नउठ भनेर रोक्ने अवस्था पनि छैन । सकेसम्म सहमतिको प्रयासहरु पनि हुन्छन् तर करकाप हुँदैन ।’ बुर्लाकोटी भन्छन्, ‘केन्द्रीय सदस्यमा धेरै जना साथीहरुले ठूलो पार्टी भएको नाताले इच्छा राख्नु स्वभाविकै हो । हाम्रो केन्द्रीय सदस्य विधानमै कम बनाउने व्यवस्था हुन्छ हाम्रा पार्टीका सांसदहरु नै १८२ हुनुहुन्छ । अरु थुप्रै नेता गणहरुलाई समेट्नुपर्ने छ । त्यसकारण मिलेसम्म एकताको सन्देश दिने किसिमको महाधिवेशन हुन्छ ।’

सचिवालयमा को को सुरक्षित ?

महाधिवेशन अगावै केही व्यक्तिहरूको पद सुरक्षित रहने देखिन्छ । वरिष्ठ नेतामा वालेन्द्र शाहलाई सीधै पार्टी सभापति रवि लामिछानेले मनोनित गर्नेछन् । उनले निर्वाचन लड्नुपर्ने छैन । यस्तै, पार्टी सभापतिमा रवि लामिछानेविरुद्ध कसैले पनि उम्मेदवारी नदिने संकेत देखिएकाले उनी पनि निर्विरोध हुनेछन् । सभापतिका लागि रविले केन्द्रीय सदस्यको निर्वाचन भने फेस गर्नुपर्ने छ तर उनी केन्द्रीय सदस्यमा बहुमत मत ल्याएर निर्वाचित हुने अवस्था छ ।

यस्तै, उपसभापतिमा डा स्वर्णिम वाग्लेको पनि पद सुरक्षित देखिन्छ । उपसभापति बन्नका लागि वाग्लेले केन्द्रीय समितिको निर्वाचन भने फेस गर्नुपर्ने हुन्छ तर उनी केन्द्रीय सदस्यको निर्वाचनमा अत्याधिक मतका साथ विजयी हुने अवस्था रहेको बताइन्छ । तीन उपसभापतिमध्ये एक उपसभापति रवि लामिछानेले चुन्ने छन् । लामिछानेले एक उपसभापति चुन्दा गणेश पराजुलीलाई रोज्न सक्ने देखिन्छ ।

तर बालेनले आफ्नो पक्षका उपसभापति बनाउनुपर्ने माग राखेमा रविले सुनिल लम्साललाई रोज्नुपर्ने हुन्छ । एक उपसभापति गणेश या सुनिल बनेको खण्डमा अर्को उपसभापति महिला हुनुपर्नेछ । महिला उपसभापतिका लागि निर्वाचन हुने अवस्थामा धेरै जना आकांक्षी छन् । तर सर्वसम्मतिको प्रयास हुने अवस्थामा लिमा अधिकारीले महिला उपसभापति पाउने लगभग सम्भावना देखिन्छ । उपसभापतिका दाबेदार समीक्षा बास्कोटा कानुन तथा न्याय संसदीय समितिकी सभापति भएकाले उनलाई अर्को पद दिने अवस्था देखिँदैन ।

यस्तै, सामान्य प्रशासन तथा भूमिसुधारमन्त्री प्रतिभा रावल र कानुनमन्त्री सोबिता गौतम उपसभापतिका दाबेदार हुन् । उनीहरू पनि मन्त्री भएकाले अहिले कोषाध्यक्ष लिमा अधिकारीलाई स्वत रूपमा उपसभापति पद दिने अवस्था देखिन्छ । उपसभापतिका लागि रञ्जु दर्शनालाई केही नेताहरूले अगाडि सार्नुपर्ने मत राखे पनि उनले सचिवालयमा आउने संकेत नगरेपछि लिमा नै उपसभापति हुने लगभग पक्का भएको बताइन्छ ।

यस्तै पार्टीको एक महामन्त्रीमा भूपदेव शाह बन्ने लगभग निश्चित छ । सभापतिले चुन्ने महामन्त्रीमा विपिन आचार्य, अहिलेका प्रवक्ता मनिष झा आउने सम्भावना छ । पाँच जना सहममन्त्रीमध्ये दुई जना सभापतिले चुन्नेछन् । सभापतिले चुन्नेबाहेक एक खुलामा सहमन्त्रीमा प्रदीपचन्द्र परियार आउने लगभग निश्चित छ । निर्वाचनबाट आउने अरु दुई महामन्त्रीमा प्रदेशगत रूपमा मिलाएर अगाडि बढ्ने तयारी गरिएको छ । सहममन्त्रीकै लागि तोसिमा कार्की, विराजभक्त श्रेष्ठ, शिशिर खनाल लगायतलाई पनि समेट्न सकिने अवस्था देखिन्छ । सहममन्त्रीमै बालेन पक्षबाट पनि एक दुई जना नेताहरू राख्न सकिने स्थिति छ ।

एक प्रवक्ताका लागि अहिले पार्टीमा प्रमोद न्यौपाने या दीपक बोहराको नाम पनि उत्तिकै चर्चामा छ । रविले प्रमोद या दीपकलाई पार्टी प्रवक्तामा रोज्ने छन् । मनिष नै पुन पार्टी प्रवक्तामा दोहोरिने सम्भावना पनि छ । सर्वसम्मतिको प्रयास हुँदा मनिषलाई कोषाध्यक्षको जिम्मेवारी समेत दिइने अवस्था देखिन्छ । दुई जना सहकोषाध्यक्ष र तीन सहप्रवक्ता पनि रवि लामिछानेले आफैँ चुन्नेछन् । पार्टी सहममन्त्रीका लागि महिलामा इन्दिरा राना मगरले पनि दाबी गरेको देखिन्छ ।

पार्टी पदाधिकारीकै लागि बालेन्द्र शाहका राजनीतिक सल्लाहकार असिम शाहको नाम पनि चर्चामा छ । धेरैले उनलाई बालेन पक्षबाट उपसभापति बनाउनेमा पनि नाम लिन थालेका छन् । पदाधिकारीकै लागि यज्ञमणि न्यौपानेको नाम पनि अगाडि छ । उनलाई सहमहामन्त्री या सहप्रवक्ताको जिम्मेवारी दिने बताइन्छ ।

सहप्रवक्ता र सहकोषाध्यक्षका लागि निशा डाँगी, लक्ष्मण थारु, रिमा विश्वकर्मा, खगेन्द्र सुनुवार लगायतको नाम पनि अगाडि छ । अरु नेताहरू पार्टी सचिवालयमा रविले चुन्ने हुँदा समावेशी समानुपातिक सिद्धान्तलाई अगाडि बढाएर चुन्न सक्ने देखिन्छ । पार्टीले मन्त्री बनेका व्यक्तिहरूलाई सकेसम्म सचिवालयमा पद नदिने अवस्था रहेपनि मन्त्री बनेका अहिलेका सचिवालयका नेताहरुलाई सचिवालय सदस्यको रूपमा भने पछि रविले राख्न सक्नेछन् । अहिलेका सचिवालयमा रहेका नेताहरू शिशिर खनाल, विराजभक्त श्रेष्ठ, बसुमाया तामाङ, सागर ढकाल लगायतका नेताहरू पदाधिकारीमा नआएको खण्डमा सचिवालय सदस्य रहनेछन् ।

बालेन पक्षबाट पनि सुनिल लम्साल, सस्मित पोखरेल, सुदन गुरुङ लगायतका नेताहरूलाई पनि सचिवालयमा राख्न सकिने देखिन्छ । रविले मनोनित गर्ने सचिवालय सदस्यमा भने रञ्जु दर्शना, आशिका तामाङ लगायतका नेतृहरूको नाम पनि देखिन्छ ।

पार्टीको पहिलो महाधिवेशनमा पदाधिकारीमा लगभग सर्वसम्मतिकै प्रयत्न भइरहेको नेताहरूले जानकारी दिएका छन् । पदाधिकारी पनि बहुसङ्ख्यक पदमा पार्टी सभापति रवि लामिछानेलाई नै चुन्न पाउने अधिकार विधानले दिन लागेकाले बाँकी रहेका पदहरूमा पनि सर्वसम्मति गर्न लागेको जनाइएको छ ।

धेरै पार्टीबाट आएका व्यक्तिहरूलाई समेट्नुपर्ने बाध्यता रहेकाले पहिलो महाधिवेशनलाई एकताको सन्देश दिन सर्वसम्मतिको प्रयास गर्ने नेताहरू बताउँछन् । ‘हाम्रो पार्टीमा विभिन्न समूह र पार्टीबाट एकीकरण भएर आउनुभएका नेताहरू हुनुहुन्छ, उहाँहरु सबैलाई समेट्नुपर्ने भएकाले मिलेका पदहरूमा सर्वसम्मतिको प्रयास भने रहन्छ । नमिलेका र जटिल रहेका विषयहरूमा निर्वाचन पनि हुन सक्छ,’ पार्टी सहममन्त्री पीन विपिन आचार्य भन्छन्, ‘सहमति हुने भनिएका विषयमा एक मन एक चित्त र एक ढुक्कका साथ हुन्छ । केन्द्रीय कमिटीमा साथीहरुले लड्न पनि पाउनुहुन्छ ।’

भरतपुरको गेस्टहाउस चौरमा हुने महाधिवेशनका लागि घामपानी छेक्ने जर्मनी प्रविधिबाट बनेको जर्मन ह्याङ्गर भित्र कार्यक्रम गर्न लागिएको छ । बन्द सत्र भने भरतपुरको चितवन उद्योग सङ्घको प्रदर्शनी हलमा हुनेछ । पाँच हजार भन्दा बढी कुर्सीको व्यवस्थापन गरिएको र कुर्सीबिना पनि बस्न पण्डाल निर्माण गरिने आयोजकले जानकारी दिएको छ । महाधिवेशनमा २५०० भन्दा बढी महाधिवेशन प्रतिनिधि सहभागी रहनेछन् । ती प्रतिनिधिलाई पार्टीले खान र खाजाको व्यवस्था गर्नेछ भने होटलहरूमा बस्ने व्यवस्थाको शुल्क आफैँ तिर्नुपर्नेछ ।

महाधिवेशनमा आउने प्रतिनिधिका लागि १६०० भन्दा बढी होटलका कोठाहरूमा आयोजक कमिटीले सम्पर्क गरिसकेको छ । महाधिवेशनमा आउने प्रतिनिधिले होटलका कोठा आयोजकले भनेको स्थानमा बस्नुपर्ने छ । खान र खाजाको शुल्क भने लाग्ने छैन । रास्वपाले महाधिवेशनमा निर्वाचन विद्युतीय भोटिङमार्फत गर्ने बताइएको छ ।