काठमाडौँ – फिफा अध्यक्ष जियानी इन्फान्टिनोले अमेरिका, मेक्सिको र क्यानडाले संयुक्त रूपमा आयोजना गरेको २०२६ को विश्वकप फुटबललाई ‘मानव इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो आयोजना’ हुने दाबी गरेका थिए। १०४ वटा खेल उत्सवको उद्घोष गरिएको यो विश्वकप इतिहासमै पहिलो पटक ४८ राष्ट्रको सहभागितामा सम्पन्न भएको छ।

प्रतियोगितामा क्युरासाउ, केप भर्डे, जोर्डन र उज्बेकिस्तानजस्ता देशले डेब्यु गर्ने अवसर पाए। साना राष्ट्रहरूका कारण खेलको स्तर खस्कने आशङ्का गरिए पनि समूह चरणमा साना टोलीहरूले रोमाञ्चक प्रदर्शन गरे। जम्मा ५ लाख ३० हजार जनसङ्ख्या भएको टापु देश केप भर्डले स्पेन र उरुग्वे जस्ता पूर्व विश्वविजेतालाई बराबरीमा रोक्दै नकआउट चरणमा स्थान बनाएर इतिहास रच्यो। क्युरासाउले इक्वेडरलाई बराबरीमा रोक्यो भने डिआर कङ्गो पनि समूह चरण पार गर्न सफल भयो।

तर, टोली सङ्ख्या बढाउँदा ७२ वटा समूह चरणका खेलहरूमध्ये १६ टोली मात्र बाहिरिने व्यवस्था र हेड-टु-हेड नियमका कारण केही खेलहरू भने निकै सुस्त र नियतवश बराबरीमा टुङ्गिएका थिए।

यस पटक फिफाले शीर्ष वरियताका चार टोली (अर्जेन्टिना, इङ्गल्यान्ड, फ्रान्स र स्पेन) लाई सेमिफाइनलअघि आपसमा भिड्न नपर्ने गरी नयाँ ‘सिडिङ’ नियम ल्याएको थियो। यस्तै, खेलाडीको स्वास्थ्यका नाममा अनिवार्य गरिएको ३ मिनेटको ‘हाइड्रेसन ब्रेक’ भने टेलिभिजन च्यानलहरूका लागि विज्ञापनमार्फत करोडौँ कमाउ धन्दा (क्यास काउ) बन्यो, जसको समर्थकहरूले व्यापक हुटिङ र विरोध गरे।

यस विश्वकपमा रेफ्री टोलीका प्रमुख पियरलुइगी कोलिनाले समय खेर फाल्ने प्रवृत्तिविरुद्ध कडा नियम लागू गरे। जसका कारण सन् २०२२ को तुलनामा अतिरिक्त समय घट्यो भने बल खेलमा रहने समय ६०.४ प्रतिशत पुग्यो। टिकटको महँगो मूल्य र फिफाको पुनर्विक्री (रिसेल) शुल्कको आलोचना भए पनि ६५ लाखभन्दा बढी दर्शकले रंगशालामै पुगेर ९९.७ प्रतिशत अकुपेन्सी कायम राखे।

प्रतियोगिता मैदानभित्र मात्र सीमित रहेन; राजनीतिले पनि यसलाई नराम्ररी प्रभावित बनायो। अमेरिकी भिसा नीतिका कारण धेरै देशका समर्थक र सोमालियाका रेफ्री ओमार अर्तानलाई विमानस्थलबाटै फर्काइयो। इरानको टोलीलाई खेल अवधिभर २४ घण्टाका लागि मात्र भिसा दिइयो। सबैभन्दा ठूलो विवाद भने अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको हस्तक्षेपपछि देखियो। अमेरिकी खेलाडी फ्लोरियान बालोगुनले बोस्नियाविरुद्ध रातो कार्ड पाएपछि ट्रम्पको टेलिफोन संवादलगत्तै फिफा अनुशासन समितिले उनको प्रतिबन्ध १२ महिनाका लागि स्थगित गरिदिएको थियो।

समग्रमा, ४८ टोलीको विस्तारले केप भर्ड जस्ता टोलीको सपना पूरा गरे पनि राजनीतिक हस्तक्षेप, विज्ञापनको व्यापार र भिडियो असिस्टेन्ट रेफ्री (भीआर) का केही निर्णयहरूले यस विश्वकपलाई विवादरहित भने रहन दिएन।