काठमाडौं- पाकिस्तानमा बालबालिकाको स्वास्थ्यलाई लिएर गम्भीर र चिन्ताजनक तथ्य बाहिर आएको छ । हालै एक कार्यशालामा प्रस्तुत गरिएको अध्ययन प्रतिवेदन अनुसार पाकिस्तानका झण्डै ४० प्रतिशत बालबालिकाको रगतमा लेड (सिसा) को मात्रा अत्यधिक रहेको पाइएको छ। विज्ञहरूले यसलाई बालबालिकाको स्वास्थ्यमाथि मडारिएको एक ठूलो र दीर्घकालीन जोखिमको रूपमा चेतावनी दिएका छन् ।

कराँची प्रेस क्लबमा लिड एक्सपोजर एलिमिनेसन प्रोजेक्ट (लिप) पाकिस्तान, युनिसेफ पाकिस्तान र कमजमिन कन्सल्टेन्ट्सको संयुक्त आयोजनामा आयोजित एक दिने पत्रकारिता तालिमका क्रममा सो तथ्य सार्वजनिक गरिएको हो । तालिममा प्रस्तुत गरिएको पाकिस्तान चाइल्डहुड लेड एक्सपोजर सर्भेको नतिजा अनुसार सातवटा उच्च जोखिमयुक्त सहरहरूबाट १२ देखि ३६ महिना उमेर समूहका दुई हजार एक सय पचहत्तर बालबालिकाको रगतको नमुना परीक्षण गरिएको थियो । जसमध्ये करिब ४० प्रतिशत बालबालिकामा लेडको मात्रा विश्वव्यापी रूपमा स्वीकार गरिएको सुरक्षित सीमाभन्दा बढी रहेको पाइएको छ ।

युनिसेफका स्वास्थ्य विज्ञ डा. हुमैरा इर्शादले कराँचीका छानिएका उच्च जोखिमयुक्त क्षेत्रहरूमा मात्रै यो दर करिब ३९ प्रतिशत रहेको जानकारी दिइन् । उनले यो सर्वेक्षण सीमित क्षेत्रमा मात्र गरिएको बताउँदै समस्याको वास्तविक र विस्तृत अवस्था पत्ता लगाउन राष्ट्रिय स्तरकै एक बृहत् अध्ययन आवश्यक रहेको औंल्याइन् ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार लेड एक विषालु धातु हो जुन प्रदूषित खाना, पानी, धुलो, सुर्माजस्ता परम्परागत सौन्दर्य प्रसाधन, मिसावट गरिएका मसला, लेडयुक्त पेन्ट र लेड-एसिड ब्याट्रीहरूको अवैधरूपमा हुने पुनर्चक्रणमार्फत शरीरमा प्रवेश गर्ने गर्छ । शरीरमा यो धातु जम्मा हुँदै जाँदा लेड विषाक्तता (पोइजनिङ) हुन्छ, जुन विशेष गरी साना बालबालिकाका लागि अत्यन्तै खतरनाक मानिन्छ ।

आगा खान विश्वविद्यालयका प्राध्यापक डा. जफर फातमीले लेडको सानो मात्राले पनि बालबालिकाको मस्तिष्कको विकास, स्नायु प्रणाली, सिक्ने क्षमता र शारीरिक वृद्धिलाई गम्भीर असर पुर्याउने बताए । यसका सुरुआती लक्षणहरू सजिलै देखिँदैनन्, जसकारण उनले लेडको संक्रमणलाई ‘मूक खतरा’ को रूपमा वर्णन गरे। उनले प्रदूषणका स्रोतहरूलाई नियन्त्रण गरेर यसबाट बच्नु नै सबैभन्दा प्रभावकारी उपाय भएकोमा जोड दिए ।

त्यस्तै, लिप पाकिस्तानका देश प्रमुख आबिद हसनले संक्रमणको स्तर र यसका प्रमुख स्रोतहरू सही ढङ्गले पहिचान गर्न एक विस्तृत राष्ट्रिय सर्वेक्षणको माग गरेका छन्। स्वास्थ्य, वातावरण र औद्योगिक क्षेत्रहरूबीचको समन्वयात्मक सहकार्यबाट मात्र यस समस्याको समाधान गर्न सकिने बताउँदै उनले यसका लागि अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारहरू पनि सहयोग गर्न तयार रहेको जानकारी दिए।