काठमाडौं- संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई) ले भारतबाट अत्याधुनिक रक्षा उपकरणहरू खरिद गर्ने प्रक्रिया अगाडि बढाएको छ। यस विषयमा जानकार भारतीय स्रोतहरूका अनुसार नयाँ दिल्ली र अबुधाबीबीच भारतको प्रमुख ‘सुपरसोनिक क्रुज मिसाइल’ ब्रह्मोस र पूर्ण स्वचालित हवाई रक्षा प्रणाली ‘आकाशतीर’ बिक्री गर्नेबारे तीव्र गतिमा प्रारम्भिक चरणको वार्ता भइरहेको छ। मध्यपूर्वमा चर्किएको हालैको युद्ध र इरानको तर्फबाट बढेको सुरक्षा चुनौतीपछि खाडी मुलुक यूएईले आफ्नो सैन्य क्षमता सुदृढ बनाउन तथा ऊर्जा निर्यातको प्रमुख मार्ग ‘हर्मुज जलडमरुमध्य’ को सुरक्षाका लागि हतियार खरिद प्रक्रियालाई तीव्रता दिएको हो।

भारत र रुसद्वारा संयुक्त रूपमा विकसित ‘ब्रह्मोस’ विश्वकै तीव्र गतिको क्रुज मिसाइलमध्ये एक मानिन्छ, जसलाई जमिन, समुद्र र आकाश तीनै ठाउँबाट प्रहार गर्न सकिन्छ। अर्कोतर्फ, भारतको सरकारी स्वामित्वको भारत इलेक्ट्रोनिक्स लिमिटेड र भारतीय सेनाद्वारा निर्माण गरिएको ‘आकाशतीर’ प्रणालीले हवाई खतराहरू पहिचान गरी प्रतिवाद गर्न विभिन्न रक्षा उपकरणहरूबीच सूचना सञ्चारको सञ्जाल बुन्ने काम गर्छ। रक्षा विज्ञहरूका अनुसार भारतसँगको यो सम्झौताले यूएईलाई हतियार आपूर्तिका लागि एउटै देशमा मात्र निर्भर रहनुपर्ने बाध्यता हटाएर रणनीतिक स्वतन्त्रता प्रदान गर्नेछ। यसअघि यूएईले दक्षिण कोरियासँग पनि रक्षा क्षेत्रमा ठूलो सहयोग सम्झौता गरिसकेको छ।

ब्रह्मोस मिसाइल २९० किलोमिटर दायराको संयुक्त परियोजना भएकाले यसको बिक्रीका लागि भारतलाई रुसको अनुमति आवश्यक पर्नेछ। यद्यपि, मस्को र अबुधाबीबीचको निकट सम्बन्धका कारण यसमा कुनै अवरोध नहुने स्रोतहरूको अनुमान छ। गत वर्ष भारत र पाकिस्तानबीच भएको छोटो युद्धका क्रममा ब्रह्मोसको युद्धमैदानमा पहिलो पटक प्रयोग भएपछि विश्वभर यसको माग र चासो बढेको हो। भारतले यसअघि फिलिपिन्सलाई यो मिसाइल बेचिसकेको छ भने हालैका दिनमा भियतनाम र इन्डोनेसियासँग पनि बिक्री सम्झौता गरिसकेको छ।

यो सम्झौताले मध्यपूर्वको बदलिँदो भूराजनीतिक समीकरणलाई समेत स्पष्ट पार्दछ। भारतले यूएईसँगको यो बढ्दो साझेदारीलाई हालै साउदी अरब र पाकिस्तानबीच भएको रक्षा सम्झौताको काउन्टरका रूपमा हेरेको छ। अर्कोतर्फ, यसले साउदी अरब र यूएईबीच क्षेत्रीय नेतृत्वका लागि चलिरहेको प्रतिस्पर्धामा रणनीतिक सन्देश दिने काम समेत गर्नेछ। विश्वकै दोस्रो ठूलो हतियार आयातकर्ता मुलुकको पहिचान बनाएको भारतले पछिल्ला वर्षहरूमा रक्षा निर्यातमा पनि ठूलो फड्को मारेको छ, जसको परिणाम स्वरूप सन् २०२६ को मार्चसम्ममा भारतको रक्षा निर्यात बढेर ४ अर्ब डलरभन्दा माथि पुगिसकेको छ।