काठमाडौं– नेपालमा मातृ तथा शिशु स्वास्थ्य क्षेत्रमा उल्लेखनीय सुधार देखिएको छ । 

सरकारले बुधबार सार्वजनिक गरेको चालु आर्थिक वर्षको आर्थिक सर्वेक्षणमा पछिल्ला वर्षहरूमा मातृ मृत्युदर, नवजात शिशु मृत्युदर, शिशु मृत्युदर तथा पाँच वर्षमुनिका बालबालिकाको मृत्युदरमा निरन्तर कमी आएको उल्लेख गरिएको छ ।

स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयले सार्वजनिक गरेको स्वास्थ्य सम्बन्धी सूचकअनुसार स्वास्थ्य संस्थामा प्रसूति गराउने गर्भवती महिलाको अनुपातमा उल्लेख्य वृद्धि भएको छ। नेपाल परिवार स्वास्थ्य सर्वेक्षण १९९६ अनुसार प्रति लाख जीवित जन्ममा ५३९ रहेको मातृ मृत्युदर राष्ट्रिय जनगणना २०७८ सम्म आइपुग्दा १५१ मा झरेको छ । त्यस्तै, सन् २०११ मा प्रति हजार जीवित जन्ममा ३३ रहेको नवजात शिशु मृत्युदर सन् २०२५ मा घटेर १७ मा पुगेको छ ।

तथ्यांकअनुसार औसत आयु पनि बढेको छ । सन् २०११ मा ६६.६ वर्ष रहेको औसत आयु २०२५ मा ७१.३ वर्ष पुगेको छ । कुल प्रजनन दर २.६ बाट घटेर १.९ मा झरेको छ । कम्तीमा चार पटक गर्भ जाँच गराउने गर्भवती महिलाको अनुपात ५०.१ प्रतिशतबाट बढेर ८८.४ प्रतिशत पुगेको छ भने दक्ष प्रसूतिकर्मीबाट प्रसूति गराउने महिलाको अनुपात ३६ प्रतिशतबाट बढेर ७४ प्रतिशत पुगेको छ ।

स्वास्थ्य संस्थामै प्रसूति गराउने महिलाको संख्या पनि उल्लेख्य रूपमा बढेको छ । सन् २०११ मा ३५.३ प्रतिशत रहेको यस्तो दर २०२५ मा ९० प्रतिशत पुगेको छ । बाल स्वास्थ्यतर्फ पूर्ण खोप लगाउने बालबालिकाको अनुपात ८७ प्रतिशतबाट बढेर ९२ प्रतिशत पुगेको सर्वेक्षणमा उल्लेख गरिएको छ ।