काठमाडौं- मंगलबारदेखि संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभामा नेताहरुले सम्बोधन गर्ने क्रम सुरु भएको छ । महासभालाई राष्ट्रसंघका महासचिव एन्टोनियो गुटरेज, ब्राजिलका राष्ट्रपति लुइज इनासियो लुला डा सिल्भा, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पलगायतले सम्बोधन गरेका छन् ।

राष्ट्रसंघ महासभा विश्वका शक्तिशाली नेता र कूटनीतिज्ञहरूका लागि आफ्ना प्राथमिकता र विश्वका समस्याबारे धारणा राख्ने मञ्च बनिआएको छ । महासभाको इतिहासमा कतिपय अवस्थामा एक आपसमा कट्टर शत्रु ठानिने राष्ट्रहरूका प्रमुखहरू समेत एकैठाउँमा भेला हुने गरेका छन् ।

प्रतिभाशाली खेलाडीले आफ्नो कला प्रस्तुत गर्ने मञ्च विश्वकप मानिएजस्तै राष्ट्रसंघ महासभालाई पनि विश्वभरका कूटनीतिज्ञ तथा नेताहरुलाई आफ्नो कूटनीतिक कुशलता प्रस्तुत गर्ने मञ्च मानिन्छ ।

इतिहासमा यस मञ्चबाट दिइएका भाषणहरूमध्ये कतिपय अविष्मरणीय छन् । कतिपय नेताहरुले महासभामा बडो गम्भीर सम्बोधन गरेका छन् त कतिपय नेताले हास्यास्पद भाषण समेत गरेका छन् ।

१. क्यास्ट्रोको म्याराथन भाषण

महासभामा सबैभन्दा लामो र इतिहासमै कीर्तिमानी भाषण गर्ने श्रेय क्युबाली नेता फिडेल क्यास्ट्रोलाई जान्छ । उनी क्युबाली क्रान्तिपछि सत्तामा आएका थिए । सन् १९६० मा क्यास्ट्रोले राष्ट्रसंघको मञ्चबाट लगातार साढे चार घण्टा अर्थात् २६९ मिनेटसम्म भाषण गरे ।

यो भाषणमा उनले विश्वव्यापी असमानता, सामन्तीहरुको शोषण, भोकमरी, अशिक्षा, स्वास्थ्य सेवाको अभाव र ल्याटिन अमेरिकामा सैन्य शासकहरूले जनतालाई गरिबीमा राखेको विषयमा लामो गहकिलो आलोचना प्रस्तुत गरेका थिए । रोचक संयोग के भने क्यास्ट्रोले यति लामो भाषण गरेको एक वर्ष नपुग्दै अमेरिकाले क्युबामाथि ‘बे अफ पिग्स’ मा सैन्य कारवाही सञ्चालन गरेको थियो । तर, क्यास्ट्रोलाई सत्ताच्युत गर्ने अमेरिकी प्रयास भने सफल हुन सकेन ।

२. चाभेजको ‘शैतान’ टिप्पणी

अमेरिकासँग तनाव कायम रहेका बेला सन् २००६ मा भेनेजुएलाका राष्ट्रपति ह्युगो चाभेजले महासभाको मञ्चबाट तत्कालीन अमेरिकी राष्ट्रपति जर्ज डब्लू बुशलाई सिधै ‘शैतान’ को संज्ञा दिएका थिए । राष्ट्रपति बुशले महासभालाई सम्बोधन पछि चाभेजले महासभालाई सम्बोधन गरेका थिए ।

आफ्नो सम्बोधनमा राष्ट्रपति चाभेजले यसअघि त्यहाँ सैतान आएको र अहिले पनि त्यहाँ सल्फरको गन्ध आइरहेको टिप्पणी गरेका थिए । त्यसबेला चाभेजले अमेरिकी परराष्ट्र नीतिको तीव्र आलोचना गरेका थिए ।

३. गद्दाफीको अविष्मरणीय भाषण

चार दशकभन्दा बढी समय सत्तामा रहेका लिबियाका तत्कालीन शासक मुअम्मर गद्दाफी सन् २००९ मा पहिलो पटक राष्ट्रसंघको मञ्चमा उभिए । त्यो पहिलो उपस्थिति नै स्मरणीय र रोचक बन्यो । सामान्यतया वक्ताहरूलाई जम्मा १५ मिनेटको समय दिइने भए पनि गद्दाफीले त्यसबेला ९७ मिनेटसम्म भाषण गरेका थिए । आफ्नो सम्बोधनमा उनले विश्वका शक्ति राष्ट्रविरुद्ध तीखो आलोचना गरेका थिए ।

उनले राष्ट्रसंघ सुरक्षा परिषद्का पाँच स्थायी सदस्यको भिटो अधिकारलाई अन्त्य गर्नुपर्ने माग राख्दै त्यो अधिकारले विश्वलाई सुरक्षित नभई आतंकित बनाएको आरोप लगाएका थिए । उनले आफ्नो भाषणमा राष्ट्रसंघको बडापत्र (चार्टर) समेत पढेर सुनाउँदै संस्थाले नियम लागू गर्न चुकेको आरोप लगाएका थिए ।

४. इरानले आणविक बम बनाउँदै गरेको नेतान्याहुको दाबी

इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहुले सन् २०१२ को महासभामा गरेको भाषण भने भिन्नै कारणले चर्चित बन्यो । इरानको आणविक कार्यक्रम कति खतरनाक अवस्थामा पुगेको छ भनी बुझाउन उनले मञ्चमा नै एउटा कार्टुन-शैलीमा बमको चित्र कोरेका थिए । चित्रमा इरानले आणविक बम बनाउन आवश्यक युरेनियमको ७० प्रतिशत पहिले नै जम्मा गरिसकेको र थप बढिरहेको दाबी गरेका थिए ।

यति भनिसकेपछि उनले सोही कार्टुनमा एउटा रातो रेखा कोरेर देखाउँदै त्यही बिन्दुलाई ‘रेड लाइन’ तोकिनुपर्ने बताएका थिए । यो घटना पछि उनी सन् २०१५ को इरान आणविक सम्झौताका सबैभन्दा मुखर आलोचकका रूपमा उदाए । सो सम्झौता सन् २०१८ मा ट्रम्पले नै खारेज गरेका थिए । सन् २०१२ मा नेतान्याहूले इरानले आणविक हतियार बनाउँदै गरेको दाबी गरेपनि हालसम्म इरानले आणविक बम बनाएको पुष्टि भने भएको छैन ।

५. ट्रम्पको ‘रकेट म्यान’ र उत्तर कोरियालाई ‘ध्वस्त पारिदिने’ चेतावनी

सन् २०१७ मा अमेरिका र उत्तर कोरियाबीचको सम्बन्ध निकै चिसिएको थियो । त्यसबेला राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले महासभामा आफ्नो सम्बोधनका क्रममा उत्तर कोरियालाई लक्षित गर्दै आक्रामक भाषा प्रयोग गरे । सामान्यतया अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य र साझा चुनौतीमा केन्द्रित हुने यस्ता भाषणहरूको ठीक विपरीत, ट्रम्पले उत्तर कोरियाली नेता किम जोङ उनलाई ‘रकेट म्यान’ को संज्ञा दिएका थिए ।

सम्बोधनका क्रममा राष्ट्रपति ट्रम्पले आवश्यक परे उत्तर कोरियालाई ‘पूर्ण रूपमा ध्वस्त’ पारिदिने चेतावनी समेत दिएका थिए । यद्यपि त्यसपछि नाटकीय शैलीमा उत्तर कोरिया र अमेरिकाबीचको सम्बन्ध सुध्रिने दिशामा अघि बढ्यो । ट्रम्प र किमबीच सिंगापुरमा शिखर वार्ता भयो । त्यसपछि पनि सम्बन्ध सुधारका प्रयास त भए तर पनि कुनै ठोस उपलब्धि भने हासिल भएन ।