तराईका खोँचहरुमा पाइने यो एक काँडादार लहरे वनस्पति हो । यसको पात अमिलो हुन्छ । हाँगाहरुमा खैरा तथा सेता थोप्ला हुने यो वनस्पतिको फूल भने सेता पहेँला हुन्छन् । फल लामा मोटा र राता हुन्छन् ।

राम्रोसँग छिप्पिएर राता भएका कोसाहरुलाई टिपेर एक हप्तासम्म घाममा सुकाउने र सुकेको कोसा जरा र सुकेको पातलाई पकाएर दिनहुँ एक गिलासको दरले पिउनाले छातीमा कफ जमेको छ भने यसको प्रयोगले पगाल्छ, दम, खोकीलाई ठीक गर्छ । यसको फलले वमन रोक्छ ।

सिकाकाईको पात, जरा वा कोसाको साथमा थोरै मरिच पिसे यसको रस पिउँदा जण्डिस रोग निको हुन्छ । यसको पात, जरा वा कोसालाई पिँधेर लेदो बनाई छालामा लगाउनाले चर्म रोगलाई नाश गर्छ । कपालमा लगाई स्नान गर्नाले कपालको चायाँ हट्छ । जुम्रासमेत मर्छ ।

साभार : ‘योगाभ्यास तथा घरेलु उपचार विधि’ पुस्तकबाट