काठमाडौं – देशमा राजनीतिक घटनाक्रम चर्चामा रहँदा फिल्मी गतिविधिहरू छायाँमा पर्छन् । अझ उथलपुथलको अवस्थामा त फिल्मी गतिविधिहरू शून्यप्रायः नै हुन्छन् ।

महामारी र प्राकृतिक विपत्तिपछि नेपाली फिल्मलाई प्रमुखरुपमा प्रभावित पार्ने अर्को विषय राजनीति बनेको देखिन्छ । ‘राजनीति सहज र सामान्य भएको अवस्थामा मात्रै दर्शकहरू हलमा आउँछन्’ भन्ने मेकरहरूको भोगाइ र बुझाइ छ ।

राजनीतिक घटना तातेको बेला हलमा दर्शकको उपस्थित कमजोर नै देखिन्छ । यस्तो बेला फिल्मी गतिविधिले सामान्य अवस्थाको जस्तो चर्चा पाउँदैनन् । अकस्मात हुने राजनीतिक घटनाक्रमले फिल्म प्रदर्शन संघारमा रहेका मेकरहरू सधैँ मारमा पर्छन् ।

यो वर्षमा तीन राजनीतिक घटनाले रिलिज क्यालेन्डर भद्रगोल भयो । केही मेकरहरू नराम्रोसँग मारमा परे ।

जेन–जी आन्दोलन

गत भदौ २३ र २४ मा भएको जेन–जी आन्दोलनले हिंसाको रुप लिँदा रिलिज क्यालेन्डर मात्रै भद्रगोल भएन, केही प्रदर्शनरत फिल्महरू नराम्ररी प्रभावित भए ।

यो आन्दोलको मुख्य मारमा परेको फिल्म ‘रिमै’ हो । भदौ २० बाट प्रदर्शनमा आएको यो फिल्मले २२ गतेसम्म एक करोड २७ लाख ग्रस कलेक्सन गरेको थियो ।

तर, चौथो दिन भदौ २३ गते आन्दोलन भयो । त्यसपछि मेकरले यो फिल्मको प्रदर्शन रोके ।

औसतमा दैनिक ४० लाखमाथि व्यापार गर्नुलाई उच्च अकुपेन्सी मान्न सकिन्छ । तर, यो फिल्मले व्यापारिक प्रगति रोक्ने कारण नै आन्दोलन बन्यो ।

व्यापार गरिरहेको फिल्म हलबाट निकाल्नु पर्दा मेकर मारमा परे । यो फिल्म अझै प्रदर्शनमा आएन ।

त्यस्तै, फिल्महरू ‘माग्ने राजा’, ‘कोशेढुंगा’ र ‘गुन्यू चोलो’ पनि यही आन्दोलनका कारण व्यापारिक मारमा परे ।

आन्दोलनले एक साता हल बन्द भयो । भदौ २७ को रिलिज डेट प्रभावित भयो ।

आन्दोलनपछि सुशीला कार्कीको नेतृत्वको अन्तरिम सरकार बन्यो । हिंसात्मक आन्दोलनपछिको राजनीतिक उथलपुथलले दर्शक हलमा जाने अवस्था बनेन ।

फिल्म रिलिजको सबैभन्दा प्राइम डेट मानिदै आएको दशैंमा प्रदर्शनमा आएका फिल्मले समेत दर्शक पाएनन् । जेन–जी आन्दोनले फिल्महरूको प्रदर्शन मिति सर्दा कात्तिकसम्म फिल्महरूले हलमा फिल्म जुध्ने क्रम चलिरह्यो ।

कांग्रेस विशेष महाधिवेशन

तत्कालीन समयको प्रतिनिधिसभाको ठूलो दल नेपाली कांग्रेस गत पुस अन्तिममा विशेष महाधिवेशनमा होमियो ।

जेन–जीहरुले वृद्ध नेताको राजनीतिक विश्राम खोजेको बुझाइका साथ कांग्रेसका युवा नेताहरूको समूहले विशेष महाधिवेशन बोलायो । विशेष महाधिवेशन पनि जेन–जी आन्दोलनकै बाछिटा हो ।

माघ १ गते प्रदर्शनमा आएका तीन फिल्महरू ‘गोबर गणेश’, ‘भाइरल गोर्खे’ र ‘मिरमिरे’का प्रचारका गतिविधि यही विशेष महाधिवेशनको छायाँमा परे । फलतः फिल्महरूको व्यापार एकदमै कमजोर बन्यो । भदौको आन्दोलनले हल र दर्शकको दूरी बढाएसँगै मेकरहरू फिल्म प्रदर्शनमा ल्याउन हच्किएका थिए ।

माघ १ को घटनाले उनीहरूमा झन् व्यवसायिक असुरक्षा बढायो । कात्तिकदेखि यता माघ ९ सम्म प्रदर्शनमा आएका १६ वटा फिल्म लगातार फ्लप भए ।

केही फिल्महरूको प्रदर्शन मिति स्थगित भयो ।

चुनावको प्रभाव

अहिले मेकरहरू भन्छन्, ‘दर्शकलाई फिल्मप्रति चासो नै छैन । उनीहरूको ध्यान पूरा राजनीतिमा छ ।’

यही कारण फागुन १ प्रदर्शन मिति तोकिएका फिल्महरू ‘लालीबजार’ र ‘कल्ली’ हलमा लागेनन् । तर, सोही मितिमा ‘श्री बुकुरो’, ‘शिवांश’ र ‘बिगुल’ प्रदर्शनमा आए । ६ गते मेकरहरूले नै तीनै फिल्म हलबाट उतारे ।

फागुन २१ को चुनावको माहोलले दर्शकहरू हलमा नआएका बुझाइका साथ उनीहरूले फिल्म उतारेका थिए । फागुन पहिलो सातादेखि चुनावपछिको एक सातासम्म फिल्मी गतिविधि नै शून्य देखियो ।

गीत–ट्रेलर रिलिज, छायाङ्कन र निर्माण घोषणासम्म प्रमुख फिल्मी गतिविधि उक्त अवधिमा भएन ।

चुनावका कारण केही फिल्महरू हलबाट उतारिए । केहीको प्रदर्शन मितिपछि सर्‍यो । चुनावले रिलिज क्यालेन्डर भद्रगोल बनाउँदा फिल्म जुध्ने सम्भावना झन् बढेको छ ।