विश्व फुटबलको सबैभन्दा प्रतिष्ठित प्रतियोगिता फिफा विश्वकपको इतिहास सन् १९३० बाट सुरु भएको हो। आज विश्वकप केवल फुटबल प्रतियोगिता मात्र होइन, विश्वभरका करोडौँ समर्थकको भावना, गौरव र राष्ट्रिय पहिचानसँग जोडिएको महाउत्सव बनेको छ। पहिलो संस्करणदेखि लिएर आगामी २०२६ विश्वकपसम्म आइपुग्दा फुटबलले धेरै ऐतिहासिक क्षण, महान् खेलाडी र अविस्मरणीय प्रतिस्पर्धा देखिसकेको छ।

सन् १९३० मा दक्षिण अमेरिकी राष्ट्र उरुग्वेले पहिलो पटक फिफा विश्वकप आयोजना गर्ने अवसर पायो। बार्सिलोनामा भएको फिफाको बैठकले उरुग्वेलाई आयोजकको जिम्मेवारी दिएको थियो। त्यतिबेला उरुग्वेले लगातार ओलम्पिक फुटबलमा सफलता हासिल गरिरहेको थियो, जसले उसलाई विश्व फुटबलको शक्तिशाली राष्ट्रका रूपमा स्थापित गरिसकेको थियो।

त्यसबेला आधुनिक रङ्गशालाको अभाव हुँदाहुँदै पनि उरुग्वेले प्रतियोगिता सफलतापूर्वक आयोजना गर्‍यो। पहिलो विश्वकपमा केवल १३ टोली सहभागी थिए। अर्जेन्टिना, ब्राजिल, फ्रान्स, संयुक्त राज्य अमेरिका लगायतका टोलीले सहभागिता जनाएका थिए।

प्रतियोगिताको फाइनलमा अर्जेन्टिना र आयोजक उरुग्वे पुगे। उरुग्वेको सेन्टेनारियो रङ्गशालामा भएको फाइनल हेर्न करिब ९३ हजार दर्शक उपस्थित थिए। अर्जेन्टिनालाई ४–२ ले हराउँदै उरुग्वे विश्वकप जित्ने पहिलो राष्ट्र बन्यो। त्यो जितपछि उरुग्वेमा सार्वजनिक बिदासमेत घोषणा गरिएको थियो।

विश्वकप इतिहासको पहिलो गोल भने लुसियन लरेन्टले गरेका थिए। फ्रान्स र मेक्सिकोबिचको खेलमा उनले १९ औँ मिनेटमा गोल गर्दै इतिहास रचेका थिए।

अब नजर २०२६ विश्वकपतर्फ
अब विश्व फुटबलको ध्यान २०२६ को विश्वकपतर्फ केन्द्रित छ। अमेरिका, क्यानडा र मेक्सिकोमा संयुक्त रूपमा आयोजना हुने यो संस्करण इतिहासकै सबैभन्दा ठुलो विश्वकप हुनेछ, जहाँ ४८ टोलीले प्रतिस्पर्धा गर्नेछन्। फाइनल जुलाई १९ मा न्युयोर्क–न्युजर्सी स्टेडियममा हुनेछ। त्यो दिन नयाँ विश्वविजेताको उत्सव मनाइनेछ। अहिलेको फिफा वरीयता र हालको प्रदर्शन हेर्दा पाँच टोलीलाई मुख्य दाबेदारका रूपमा हेरिएको छ— फ्रान्स, स्पेन, अर्जेन्टिना, इङ्गल्यान्ड र पोर्चुगल।

फ्रान्स: गति, शक्ति र अनुभवको मिश्रण
फ्रान्स पछिल्ला केही वर्षदेखि विश्व फुटबलको सबैभन्दा स्थिर टोलीमध्ये एक मानिन्छ। सन् २०१८ को विश्वविजेता फ्रान्स २०२२ को फाइनलसम्म पनि पुगेको थियो। प्रशिक्षक डिडियर डेसच्याम्प्सको नेतृत्वमा फ्रान्सले लगातार ठुला प्रतियोगितामा प्रभावशाली प्रदर्शन गर्दै आएको छ। टोलीका सबैभन्दा ठुला स्टार किलियन एम्बाप्पे हुन्। विश्व फुटबलका तीव्र र घातक आक्रमणकर्तामध्ये एक मानिने एम्बाप्पेले सानै उमेरमा विश्वकप जितिसकेका छन्।

२०२२ को फाइनलमा ह्याट्रिक गरेका उनले अहिले क्लब फुटबलमा पनि उत्कृष्ट प्रदर्शन गरिरहेका छन्। उनीसँगै उस्मान डेम्बेलेजस्ता खेलाडीले टोलीलाई थप खतरनाक बनाएका छन्। फ्रान्सको बलियो पक्ष भनेको अनुभव र युवा प्रतिभाको सन्तुलन हो। यदि टोलीले निरन्तरता कायम राख्न सक्यो भने फ्रान्स फेरि विश्वविजेता बन्न सक्ने सम्भावना बलियो छ।

स्पेन: नयाँ पुस्ताको आक्रामक शक्ति
स्पेन अहिले विश्व फुटबलको सबैभन्दा आकर्षक टोलीमध्ये एक मानिन्छ। २०२४ युरोकप जितेपछि स्पेनको आत्मविश्वास झन् बढेको छ। प्रशिक्षक लुइस डे ला फुएन्टेले टोलीलाई परम्परागत पासिङ फुटबलसँगै आक्रामक शैलीमा ढालेका छन्। टोलीका सबैभन्दा चर्चित युवा स्टार लामिन यामल हुन्।

कम उमेरमै विश्व फुटबलमा सनसनी मच्चाएका यामल अहिले स्पेनको मुख्य आशा बनेका छन्। उनीसँगै पेड्री, रोड्री र डानी ओल्मोजस्ता खेलाडीले टोलीलाई सिर्जनशील र खतरनाक बनाएका छन्। स्पेनको सबैभन्दा ठुलो चुनौती भनेको अनुभवको कमी हो। धेरै खेलाडीका लागि यो पहिलो विश्वकप हुनेछ। तर यदि युवाले दबाब सम्हाल्न सके भने स्पेन उपाधिको बलियो दाबेदार बन्न सक्छ।

अर्जेन्टिना: मेस्सीको अन्तिम सपना ?
साबिक विश्वविजेता अर्जेन्टिना फेरि एक पटक ट्रफी जित्ने लक्ष्यसहित मैदानमा उत्रिनेछ। २०२२ मा कतारमा ऐतिहासिक सफलता हासिल गरेपछि अर्जेन्टिना अझ आत्मविश्वासी बनेको छ। प्रशिक्षक लियोनेल स्कालोनीले टोलीलाई उत्कृष्ट सन्तुलन दिएका छन्। टोलीको केन्द्रमा अझै पनि लियोनेल मेस्सी नै छन्। ३९ वर्षको उमेरमा पनि मेस्सी अर्जेन्टिनाका लागि निर्णायक खेलाडी मानिन्छन्। उनीसँगै जुलियन अल्भारेज, एन्जो फर्नान्डेज र एलेक्सिस म्याक एलिस्टारजस्ता स्टार खेलाडी टोलीमा छन्।

अर्जेन्टिनाको सबैभन्दा ठुलो शक्ति भनेको टोलीको एकता र मानसिक मजबुती हो। तर मेस्सीको फिटनेस र उमेरलाई लिएर केही चिन्ता भने कायम छ।
तर अर्जेन्टिनाले मेसीको कप्तानीमा टिम घोषणा गरिसकेको छ ।

इङ्गल्यान्ड: ६० वर्षको प्रतीक्षा अन्त्य गर्ने लक्ष्य
इङ्गल्यान्ड पछिल्ला केही वर्षदेखि लगातार राम्रो प्रदर्शन गरिरहेको टोली हो। तर उपाधि भने अझै टाढा छ। सन् १९६६ पछि इङ्गल्यान्डले विश्वकप जित्न सकेको छैन। नयाँ प्रशिक्षक थोमस टुचेलको नेतृत्वमा इङ्गल्यान्ड नयाँ योजनासहित मैदानमा उत्रिँदै छ। टोलीका प्रमुख स्टार ह्यारी केन हुन्।

उनको साथमा जुड बेलिङ्घम, बुकायो साका र मार्कस रासफोर्डजस्ता प्रतिभाशाली खेलाडी छन्। इङ्गल्यान्डको आक्रमण पङ्क्ति निकै बलियो देखिए पनि दबाबका बेला प्रदर्शन खस्किने पुरानो समस्या अझै चुनौती बनेको छ।

पोर्चुगल: रोनाल्डोको अन्तिम विश्वकप?
पोर्चुगल पनि यस पटक बलियो टोलीका रूपमा हेरिएको छ। टोलीका कप्तान क्रिस्टियानो रोनाल्डो सम्भवतः आफ्नो अन्तिम विश्वकप खेल्दै छन्। रोनाल्डो अझै पनि गोल गर्न सक्षम खेलाडी हुन्। उनीसँगै ब्रुनो फर्नान्डिस, बर्नार्डो सिल्भा र रुबेन डायसजस्ता विश्वस्तरीय खेलाडी टोलीमा छन्। प्रशिक्षक रोबर्टो मार्टिनेजले टोलीलाई आक्रमण र मिडफिल्डमा राम्रो सन्तुलन दिएका छन्। तर बलिया टोलीविरुद्ध रक्षापङ्क्ति स्थिर राख्नु पोर्चुगलको मुख्य चुनौती हुनेछ।

सन् १९३० मा सुरु भएको विश्वकपको यात्रा अब नयाँ युगमा प्रवेश गर्दै छ। फुटबलको शैली, खेलाडी र प्रविधि बदलिएका छन्, तर विश्वकपप्रतिको उत्साह भने अझै उस्तै छ।

के अर्जेन्टिनाले उपाधि रक्षा गर्ला?

फ्रान्स फेरि विश्वविजेता बन्ला?

स्पेनको युवा टोली चम्केला?

इङ्गल्यान्डले ६० वर्षको प्रतीक्षा तोड्ला?

वा क्रिस्टियानो रोनाल्डोले अन्ततः पोर्चुगललाई विश्वकप जिताउने सपना पूरा गर्लान्? यसको जवाफ जुलाई १९, २०२६ ले दिनेछ।