जेनेभा- मध्यपूर्वमा जारी द्वन्द्व अन्त्य गर्ने उद्देश्यले इरान र संयुक्त राज्य अमेरिकाबीच स्विट्जरल्यान्डको बर्गेनस्टक रिसोर्टमा भएको पहिलो चरणको वार्ता सोमबार सम्पन्न भएको छ ।
दुवै पक्षले आगामी ६० दिनभित्र अन्तिम सम्झौतामा पुग्ने रोडम्यापमा सहमति जनाउँदै प्राविधिक तहका वार्ता निरन्तर जारी राख्ने निर्णय गरेका छन् ।अमेरिका र इरानबीच स्विट्जरल्यान्डको बर्गेनस्टकमा पहिलो चरणको वार्ता भएको छ।
पाकिस्तानसहितको उपस्थितिमा भएको यो पहिलो चरणको वार्तापछि सहमतिका बुँदा पनि सार्वजनिक भएका छन् ।
पाकिस्तान र कतार दुवै देशका विदेश मन्त्रालयले अमेरिका-इरान सम्झौताका केही मुख्य बुँदा सार्वजनिक गरेका छन्।
पाकिस्तान र कतारको मध्यस्थतामा सम्पन्न वार्तापछि जारी संयुक्त विज्ञप्तिअनुसार तेहरान र वासिङ्टनद्वारा गठित उच्चस्तरीय समितिले अन्तिम सम्झौताका लागि कार्ययोजना तय गरेको छ ।
बाँकी प्राविधिक विषयमा यसै साता बर्गेनस्टकमा थप छलफल हुने जनाइएको छ ।
वार्ताका क्रममा लेबनानमा सैन्य गतिविधिको अन्त्य कार्यान्वयन सुनिश्चित गर्न अमेरिका, इरान, लेबनानी सरकार तथा मध्यस्थकर्ताको सहभागितामा द्वन्द्व व्यवस्थापन संयन्त्र स्थापना गर्ने सहमति पनि भएको छ ।
इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले यसलाई शान्ति प्रक्रियाको पहिलो वास्तविक परीक्षणका रूपमा उल्लेख गरेका छन् ।
त्यसैगरी, ‘स्ट्रेट हफ हर्मुज’ हुँदै व्यावसायिक जहाजहरूको सुरक्षित आवागमन सुनिश्चित गर्न तथा सम्भावित आपसी भ्रम र घटनाबाट बच्न दुवै पक्षले विशेष ‘सञ्चार लाइन’ स्थापना गरेका छन् ।
यो व्यवस्था प्रारम्भिक समझदारीपत्रमा उल्लेख गरिएको ६० दिने अवधिभर लागू रहनेछ ।
इरानी विदेशमन्त्री अराघचीले सामाजिक सञ्जाल एक्समार्फत तेल तथा पेट्रोकेमिकल निर्यातसम्बन्धी प्रतिबन्ध हटाइएको, केही रोक्का सम्पत्ति फुकुवा गरिएको र पुनर्निर्माण तथा विकास कार्यक्रम सुरु गरिएको दाबी गरे।
यद्यपि पाकिस्तान-कतारको संयुक्त विज्ञप्तिमा इरानी सम्पत्ति फुकुवासम्बन्धी कुनै उल्लेख गरिएको छैन ।
यसअघि हस्ताक्षर भएको समझदारीपत्रमा अमेरिकाले इरानमाथिका सबै प्रकारका प्रतिबन्ध अन्त्य गर्ने तथा रोक्का वा प्रतिबन्धित कोष र सम्पत्ति प्रयोगका लागि उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धता जनाएको उल्लेख छ ।
यद्यपि अराघचीको दाबीबारे ह्वाइट हाउसले तत्काल कुनै प्रतिक्रिया दिएको छैन । वार्ताको सफलतासँगै पाकिस्तान र कतारले मध्यस्थकर्ताका रूपमा महत्त्वपूर्ण अन्तर्राष्ट्रिय भूमिका निर्वाह गरेका छन् ।
संयुक्त विज्ञप्तिमा दुवै देशले अन्तिम सम्झौतासम्म वार्तालाई रचनात्मक वातावरणमा अगाडि बढाउन निरन्तर सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन् ।
यस्ता छन् मुख्य सहमति
१. पहिलो बैठक सम्पन्न, वार्ता जारी रहने : अमेरिका, इरान, कतार र पाकिस्तानका प्रतिनिधिबीच भएको बैठक सकारात्मक रहेको र केही प्रगति भएको बताइएको छ।
२. ६० दिनभित्र अन्तिम सम्झौताको प्रयास : दुवै पक्षले ६० दिनभित्र अन्तिम सहमतिमा पुग्ने लक्ष्य राखेका छन्।
३. प्राविधिक तहको वार्ता सुरु हुने : अब परमाणु कार्यक्रम, प्रतिबन्ध र अन्य प्राविधिक विषयमा विज्ञ टोलीबीच विस्तृत छलफल हुनेछ।
४. निगरानीका लागि उच्चस्तरीय समिति गठन : वार्ताको प्रगति र कार्यान्वयन अनुगमन गर्न विशेष समिति गठन गरिनेछ।
५. अमेरिका र इरानबीच प्रत्यक्ष सम्पर्क संयन्त्र : तनाव वा गलतफहमी उत्पन्न भएमा तुरुन्त संवाद गर्न ‘हटलाइन’जस्तै प्रत्यक्ष सम्पर्क प्रणाली स्थापना गरिनेछ।
६. होर्मुज क्षेत्रमा जहाज सुरक्षामा जोड : समुद्री व्यापार र तेल ढुवानी सुरक्षित राख्न प्रत्यक्ष सम्पर्क संयन्त्र महत्वपूर्ण मानिएको छ।
७. लेबनानका लागि छुट्टै निगरानी प्रणाली : युद्धविराम कायम राख्न र तनाव नबढोस् भनेर ‘डी–कन्फ्लिक्शन सेल’ गठन गरिनेछ।
८. यस साताभर वार्ता जारी रहने : प्राविधिक तहका छलफलहरू बर्गेनस्टकमा साताभर सञ्चालन हुने जनाइएको छ।
प्रतिक्रिया