काठमाडौं– कास्कीको विरेठाँटीदेखि मुस्ताङको मुक्तिनाथसम्म केवलकार निर्माणका लागि डीपीआर(विस्तृत परियोजना प्रतिवेदन) निर्माणको कार्य भइरहेको छ ।

मुक्तिनाथ दर्शन प्रालिले निर्माण गर्न लागेको परियोजनाको डीपीआरका लागि यतिवेला ‘लाइट डिटेक्सन एवम् रेजिङ (लाइडर) सर्वे भइरहेको छ ।  ठूला आयोजनाका लागि लाइडर सर्वे आवश्यक हुन्छ । अत्याधुनिक प्रविधिबाट गरिने उक्त सर्वेका लागि एक अस्ट्रेलियन कम्पनी एएएम ग्रुपले काम गरिरहेको छ ।

त्यसका लागि उक्त कम्पनीको विशेष विमान यतिवेला नेपालमा रहेको छ । उक्त विमान हरेकदिन काठमाडौंबाट पोखरा तर्फ जाने गरेको छ । कास्की र त्यसभन्दा उत्तर तर्फको आकाशबाट त्यसले लाइडर सर्वेको काम गरिरहेको छ । लाइडर सर्वेका लागि उक्त विमानलाई अझै साताभन्दा धेरै दिन लाग्नेछ । विमान एक साता अघि नै नेपाल आएको हो ।

लाइडर सर्वेका लागि आवश्यक पर्ने अत्याधुनिक प्रविधियुक्त उपकरण विमानमा जाडान गरिएको हुन्छ जसको सहायतामा परियोजना अध्ययन अन्तर्गतको लाइडर सर्वे गर्ने गरिन्छ ।

मुक्तिनाथसम्म जाने केवलकार निर्माणका लागि नेपाल सरकार लगानी बोर्ड र मुक्तिनाथ दर्शन प्रालिबीच विरेठाँटीदेखि मुस्ताङको मुक्तिनाथसम्म केवलकार लाइन बिकासका लागि यसअघि सहमति भएको थियो । २७ भदौं २०७५ मा लगानीबोर्डका तर्फबाट सिइओ महाप्रसाद अधिकारी र कम्पनीका तर्फबाट अध्यक्ष अरुण कुमार सुवेदीले हस्ताक्षर गरेका थिए ।

८३.६५ किलोमिटर केवलकार लाइनमा ६ वटा स्टेशनहरु रहनेछन् । विरेठाँटीदेखि घोरेपानी, घोरेपानीदेखि तातोपानी, तातोपानीदेखि लेतेमार्फा, लेतेमार्फादेखि जोमसोम, जोमसोमदेखि कागबेनी र कागबेनीदेखि मुक्तिनाथ गरी ६ खण्डमा स्टेशनलाई विभाजित गरिएको छ । उक्त स्टेशनहरुमा आराम गर्न मिल्ने र होटल, रेस्टुरेन्ट, खाना र बसोबासको व्यवस्थाका लागि होटलहरु समेत निर्माण हुनेछन् ।

दैनिक १० हजार भन्दा बढी मानिसले यात्रा गर्ने सम्भावना रहेको उक्त आयोजनाको क्षमता अनुसार एक दिशामा एक घन्टामा एक हजार मानिस केबुलकारमा चढ्न सक्छन् । केवलकार सञ्चाल गर्न १३ मेगावाट विद्युत आवश्यक पर्ने आयोजनाले जनाएको छ ।

लगानी बोर्डको ३० औ बैठकले मुक्तिनाथसम्म केवलकार प्रसारण लाइनको प्रस्तावलाई पारित गरेको थियो र उक्त कम्पनीलाई विस्तृत परियोजना प्रतिवेदन तयार गरेर बोर्डलाई बुझाउन भनिएको थियो । हस्ताक्षर भएको मितिले १८ महिना भित्र कम्पनीले विस्तृत परियोजना प्रतिवेदन बुझाउनु पर्ने भएपछि अहिले त्यसको काम धमाधम भइरहेको छ ।

अहिले डीपीआर र वातावरणीय प्रभाव मूल्यांकन (इआइए) को अध्ययन भइरहेको कम्पनीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत श्रीधर सापकोटाले खबरहबलाई जानकरी दिए । उनले लाइडर सर्वेको जिम्मा पाएको अस्ट्रेलियन कम्पनी एएएमले आगामी एक महिनाभित्र उक्त सर्वेको डाटा आफूहरुलाई दिने बताए ।

उक्त डाटा प्राप्त भएपछि डीपीआर बनाउने जिम्मा पाएको इटालियन कम्पनी रोप्स जीएमबीएसलाई दिने र त्यसपछि तीन चार महिनाभित्रमा डीपीआरको काम पूरा हुने उनले बताए ।

निर्माणकालिन ब्याजसहित यो आयोजना सम्पन्न गर्न करीब ५० अर्ब रुपैयाँ लाग्ने कम्पनीले जनाएको छ । त्यसमध्ये ४० अर्ब रुपैयाँ बराबर वैदेशिक कर्जा लिने योजना कम्पनीले बनाएको छ भने आवश्यक स्वपूँजी देशभित्रै जम्मा गर्ने कम्पनीले जनाएको छ । केबलकार निर्माणका लागि तीन वर्ष लाग्ने अनुमान गरिएको छ ।