अन्य क्षेत्रमा पनि डा. केसीहरूको आवश्यकता छ | Khabarhub Khabarhub

अन्य क्षेत्रमा पनि डा. केसीहरूको आवश्यकता छ


२८ माघ २०७५, सोमबार  

पढ्न लाग्ने समय : 5 मिनेट


0
Shares
  • change font
  • change font
  • change font

अन्ततः नागरिक समाजका अगुवाहरुका आग्रहमा डा.गोविन्द केसीले चिकित्सा सुधारको माग राख्दै १६ औं आमरण अनसन २४औं दिनमा तोडेका छन् ।

अस्पतालका कर्मचारी अमृत पुजारी, पूर्वप्रधान न्यायधीश सुशिला कार्की र पूर्वसभामुख दमननाथ ढुंगनाले संयुक्तरुपमा जुस पिलाएपछि उनको अनसन तोडिएको हो । अनसन जारी राख्दा बिमारीहरुले दुःख पाउँने तर सरकारले गैरजिम्मेवार ब्यवहार नछोड्ने पस्थितिलाई ध्यानमा राखेर तिनले नागरिक अगुवाहरुका आग्रहलाई मानेका हुन् ।

अनसन तोड्दै डा.केसीले भने– ‘विद्यार्थी र जनता मारा विधयेक मलाई स्वीकार्य छैन ।’ उनीसंग भएका सहमति सरकारले लागू गरोस् भन्ने माग उनले पुनः दोहोराएका छन् । जनताका हीत विपरित दुबै सदनबाट पारित विधयेक माथि पुनः विचार गर्न र सरकारलाई त्यसमा ध्यानाकर्षण गराउँन राष्ट्रपति समेतलाई उनले आग्रह गरे । पत्रकार बीच बोल्दै संघर्ष जारी रहेको जानकारी दिए । आवश्यक परेमा १७औं सत्याग्रह बस्न पनि सक्ने जानकारी उनले दिए ।

डा.केसीको यो निर्णय स्वागत योग्य छ । उनले सही समयमा ठीक निर्णय गरेका छन् । नागरिक समाजको आग्रहलाई सम्मान गरेका छन् । उनको जीवन कुनैपनि हालतमा जोगिनु पथ्र्यो । र यस निर्णबाट जोगिएको छ पनि । सरकार र सत्तासिन दलका जिम्मेवार नेताहरुका अभिब्यक्ति तथा रबैया देख्दा लाग्दछ हाम्रो देशको संवेदनशीलताको पारो निकै तल झरेको छ ।

संसदको दुईतिहाई सुविधाजनक समर्थनबाट बनेको सरकार जति जिम्मेवार हुनुपर्ने थियो, त्यो देखिएन । संसदीय मर्यादा विपरित जसरी विधयेक बलमिच्याइबाट पारित भयो, त्यो अशोभनीय थियो । संसदभित्र गरिएको बल प्रयोग देखेर लाग्दथ्यो जनताको प्रत्यक्ष प्रतिनिधित्व गर्ने र आवाज बुलन्द गर्ने थलो रणभुमिमा परिणत भएको छ । एक नागरिकको जीवन माथि खेलबाड गरिर्दैछ । सत्तापक्ष र विपक्षका गैरजिम्मेवारीपना झल्केको थियो त्यस विचित्र दृष्यबाट । विधयेक बलपूर्वक पारित गरेर विजय हासिल भएको अनुभुति गरेको त होला सरकारले तर त्यसबाट आमनागरिकको विश्वास भने उसले गुमाएको छ । नागरिकका दुख–पीडा आत्माबोध भन्दा ‘स्वास्थ्य ब्यपारीकरण’का पक्षमा उभिएको देखिएको छ ।

भनिन्छ, सरकार नागरिकको अविभावक हो । लोकतान्त्रिक शासन प्रणाली भनेको जवाफदेही सरकार पनि हो । नागरिकका दुख–कष्ट र पीडामा उसको साथ हुन्छ । हुनेखाने भन्दा विपन्न, निमुखा र दुखीका पक्षमा उभिनु उसले आफ्नो धर्म ठान्छ । सामाजिक न्याय एवं कल्याणकारी राज्यको स्थापना उसको उच्च प्रथमिकतामा पर्छ । संवैधानिक सर्वोच्चतालाई आत्मासात गर्छ । शक्ति पृथकिकरणका आधारभुत सिद्धान्तलाई सम्मान गर्छ । लोकतन्त्रका मूल्यमान्यता एवं नैतिकताका जगमा शासन पद्दति चलाएको हुन्छ । दण्डहीनता उसको शब्दकोषमा अटाउँदैन । मानव अधिकारको पूर्णसम्मान गर्छ । विधिको शासनमा विश्वास गर्छ । निहीत र राजनीतिक स्वार्थभन्दा माथि उठेको हुन्छ । पारदर्शी, प्रभावकारी, सफा, चुस्त र विश्वसनीय शासन ब्यवस्थाको प्रत्याभुति उसका सुशासनका मूलकडी(मापदण्ड) हुन् । जस्तोसुकै प्रतिकुल अवस्थामा पनि नागरिकको आत्मसम्मान र न्यायिक अधिकारमा ठेस पु¥याउँने काम उसले गर्दैन । छलकपट जान्ँदैन र त्यसलाई मान्दैन पनि । उसको राजशक्तिको श्रोत नागरिकका आड–भरोसामा टिकेको हुन्छ ।

सत्याग्रही डा.केसीको प्रशंगमा सरकार किन संवेदनशील बनेन । केसीका माग ब्यक्तिगत स्वार्थसंग नजोडिएको जगजाहेर छ

नेपाल लामो समयदेखि राजनीतिक उकाली–ओराली भोग्दै आएको मुलुक हो । निरंकुश एकतन्त्रीय जाहानीया राणाकालदेखि गणतन्त्रसम्म आईपुग्दा पनि असल राजनीतिक संस्कार मुलुकमा अझ बस्न सकेको छैन । संविधान सभाद्वारा देशले आफ्नो भविष्य आफै निर्माण गर्ने सुअवशर समेत पायो । गणतान्त्रिक मुलुक बन्यो । लामो रस्सा–कस्सीपछि नयाँ संविधान जारी भयो पनि । नागरिकका हक–हीतमा हुने एक उच्चतम राजनीतिक अभ्यास मुलुकमा भयो । तथापि यस प्रकृयाले नागरिकलाई राष्ट्र प्रति अपेक्षित अपन्वत्व दिन सकेन । शासकलाई परिपक्क बनाएन । विपन्न, निमुखा र पीडितका पक्षमा हुनुपर्ने सरकार विचौलीया र नाफाखोर एवं निहीत राजनीतिक स्वार्थका फन्दामा परेको छ । विगतमा नागरिक समाजका आग्रहलाई विशेष महत्व दिने नेतृत्व अहिले तिनैसंग बैरी जस्तो ब्यवहार गरेको छ । स्वार्थविहीन नागरिक समाजलाई पनि राजनीतिक चस्माबाट हेर्ने गरेको छ । नहुनुपर्ने अहंकार नेतृत्व तहमा पलाएकोे छ । राज्यको संवेदनहीनताले नागरिकका सही आवाजलाई वेवस्ता गरिएको छ ।

यो आलेख डा.गोविन्द केसीको १६औं सत्याग्रह, यसबाट उठाएका सवाल र वर्तमान सरकारको रवैयामाथि उठेका प्रश्नहरुका सेरोफेरोमा रहेको छ ।

थाहा भएन– सत्याग्रही डा.केसीको प्रशंगमा सरकार किन संवेदनशील बनेन । केसीका माग ब्यक्तिगत स्वार्थसंग नजोडिएको जगजाहेर छ । एकातिर सरकार उनको माग पुरा भईसकेको भन्छ भने सत्याग्रही डा.केसी ओली सरकारले उनलाई धोका दिएको जिकिर गरेका छन् । दुबै संसदबाट परित विधयेक उनीसंग भएको संझौता विपरित भएको भनेका छन् । यो विधयेक विद्यार्थी र जनता मारा भएको उनले बताएका छन् ।
यसैबीच सरकारका प्रवक्ता तथा संचारमंत्री गोकुलप्रसाद बास्कोटाका वयान सुन्दा लाग्दछ हामी कुनै कठोर र मर्मशीलता गुमेको देशका नागरिक हौं । संवेदनहीन युगमा हामी बाँचेका छौं । हरेक दिनजसो पत्रकार सम्मेलनमा उनले भन्ने गरका छन्– डा.केसीका सबैमाग पारित ‘राष्ट्रिय चिकित्सा शिक्षा विधयेक’ मार्फत पुरा भईसकेका छन् । पत्रकारले सोधेका सवालमा प्रतिप्रश्न गर्दछन्– ‘डा.केसीसंग किन वार्ता गर्ने?’ ‘वार्ताको औचित्य छ र?’ उनको औचित्व समाप्त भएको छ । तर डा.केसीले प्रवक्ताको कथनको ठीक विपरित उनीसंग भएको संझौता अनुसार विधयेक पारित नभएको भनाई अनसन तोड्ने क्रममा पनि राखीसकेका छन् ।

प्रवक्ताका यस अमिल्दो भनाइबाट केही गम्भीर सवालहरु उठेका छन् । उनका यस धारणा सरकारको के आधिकारिक ‘पाजिसन’ हो ? सरकार केसीसंग संवाद गर्न किन चाहेन ? उनका माग पुरा भइसकेका भए उनसँग सम्पर्कसमेत किन गर्न चाहेन ? उनको जीवन दाँऊमा राख्न किन खाज्यो ? यदि लिखित वाचा पूरा भएका भए यसको जानकारी उनलाई दिन सरकार किन हिचकिचायो ?

यदि प्रवक्ताको भनाइमा सत्यता छ भने १५औं सत्याग्रहमा वार्ताको सहजिकरण गरेका सत्ताशीन दलका नेता सुभाष नेङमाङ र नाराणकाजी श्रेष्ठ गतिरोध फुकाउँन किन अघि सरेनन् ? उनको माग पुरा भएको विश्वास दिलाएर डा.केसीको जीवन रक्षा गर्ने दायित्व तिनको पनि थिएन र ? एक नागरिकको जीवन–मरणको सवालमा सरकार मिडीयाबाजी मात्र गरेर बस्न मिल्थ्यो ? सत्याग्रहीसंग संवाद थाल्नुपर्ने थिएन र ? उनको जीवनसंग सरकारले खेलवाड गर्न सुहाउँने हो र ? जस्ता गम्भीरप्रश्न उठेका छन् डा.केसीको सत्याग्रहबाट । किनभने लोकतन्त्र भनेको संवाद पनि हो । समस्याका समाधान संवादबाटै हुने गर्दछन् ।

ओली सरकारले यो बुझ्नुपर्ने हो सरकारका प्रवक्ताको विश्वसनीय छवि केही समययता धुमल्लीएको छ एक टिभिको प्रत्यक्ष अन्तर्वाताबाट सार्वजनिक रुपमा उनले झुठ बोलेर । उक्त अन्तवार्ता लिने पत्रकार राजु थापालाई तिनले तत्काल बर्खास्त गरेर असहिष्णुताको अर्को परिचय पनि दिए । यस अवस्थामा समेत सरकारको प्रवक्ता जस्तो जिम्मवार पद तिनले सम्हाली राख्नु आफैमा विडम्बनापूर्ण छ । राज्यमा नैतिकताको खडेरी परेको यसबाट देखिन्छ । सरकारकै कानूनमन्त्री शेरबहादुर तामाङले नैतिकताका आधारमा दिएको राजीनामा एक भुल थियो त भनेर किन नसोच्ने । सर्वज्ञानी ठानेका संचारमन्त्री एवं प्रवक्ताको मिडियामा जतिबढी उपस्थिति देखिन्छ सरकार समेतको लोकप्रियता त्यतिनै खस्कदै गएकोे महशुस गरिएको छ ।

डा.केसीको सत्याग्रहले हारेको छैन । यसको नैतिक जीत भएको छ । यस अभियानबाट अन्य विसंगतिले गाँजेका क्षेत्रमा अरु डा.केसी जन्मने उत्प्रेरणा दिएको छ ।

डा.केसीको सत्याग्रहलाई अवमूल्यन गर्नु कदापि ठीक थिएन दुईतिहाईको समर्थनमा गठन भएको ओली सरकारका लागि । यो रवैया ‘आफ्नो खुट्टमा बन्चरो हाने तुल्य’ हुनेछ । केसीले कुनै निजी स्वार्थ बोकेर सत्याग्रमा थालेका थिएनन् । स्वास्थ्य शिक्षा एवं सेवाक्षेत्रमा विद्यमान विसंगति देखेका र भोगेका उनी चुप लागेर बस्न सकेनन् । थाहा पाइपाई चुपचाप लागेर बसेका ब्यक्तिहरुको आवाज उठाउँने आँट उनले गरे ।

यसक्षेत्रमा भएका चरम शोषण र ब्यापरिकरणका विरुद्ध कसै न कसैैले त आवाज उठाउँनु पथ्र्यो जुन उनले गरे । साहासिक कदम चाले । आफ्नो ज्यान जाखिममा राखेर भएपनि निमुखा तथा उपचार सेवाबाट बन्चित नागरिकका पक्षमा सत्याग्रह थाले । विद्यमान स्वास्थ्य शिक्षा एवं सेवा क्षेत्रमा ब्याप्त विसंगति, शोषण र चलखेलको कति जकडिएको छ भनेर उजागर गरे । उनको सत्याग्रह अन्यायका विरुद्ध र न्यायका पक्षमा रहँदै आएको छ । चरम ब्यापारिकरणका विरुद्धमा उभिएको छ ।

मलाई लाग्दछ डा.केसीको सत्याग्रह स्वास्थ्य शिक्षा क्षेत्रको सुधारभित्रको घेराभन्दा माथि उठेको छ । राजनीतिक शक्तिका आडमा अन्यक्षेत्रका अन्याय–अत्यचार र विसंगतिलाई पनि आफ्नो अभियानमा सामेल गराएका छन् ।

यस पटकको सत्याग्रहमा डा.केसीले १२ बर्षदेखि न्यायका लागि भौतारि राखेका द्वन्दपीडित र बलत्कारपछि हत्या भएकी निर्मला पंतका न्यायको पक्षमा आवाज उठाएका छन् । न्यायको लडाईमा द्वन्दपीडित र पन्त परिवार एक्ला छैनन् भन्ने संदेश दिएका छन् । तथापि विडम्बना नै हो भन्नुपर्छ आशलाग्दा ठानिएका कतिपय नेकपाका नेताले (पूर्व एमाले) यी मागलाई लिएर डा.केसीले राजनीति गरेको देखेका छन् । विगतमा न्याय र पीडितका पक्षमा रहेका उनीहरु एमाले र माओवादीको एकिकरणपछि तिनका सोचमा एकाएक परिवर्तन आएको छ । यस संवेदनशील बिषयलाई चटकै भुलेका छन् । अन्तर्राष्ट्रिय सुमुदायको चासोसमेत रहेको र राष्ट्रको भविष्य पनि गाँसिएको बिषयलाई तिनले आझेलमा पर्न खोजेका छन् । जुन दुर्भाग्यपूर्ण छ ।

अन्त्यमा,  डा.केसीको सत्याग्रहले हारेको छैन । यसको नैतिक जीत भएको छ । यस अभियानबाट अन्य विसंगतिले गाँजेका क्षेत्रमा अरु डा.केसी जन्मने उत्प्रेरणा दिएको छ । स्वार्थ र संकिर्णताको सोचभन्दा माथि समाज उठ्नेछ । राजनीतिक एवं आर्थिक फोहोरी खेलाबाट मुलुकले अवश्य उन्मुक्ति पाउँनेछ । यसैसंदर्भमा सकारात्मक सोचका एक अभियन्ता राजेन्द्रबहादुर श्रेष्ठले सामाजिक संजालमा लेखेका छन्–

‘जहा अहं र अहंकार छ,
त्यहीं स्वार्थ र संकिर्णता छ,
जहाँ सम्मान र समर्पण छ,
त्यहीं सद्भाव र संभावना छ ।’

२०७५ माघ २८

[email protected]

प्रकाशित मिति : २८ माघ २०७५, सोमबार  ११ : ४९ बजे

बिहारमा कोशीको बाढी रोक्न भारतले छुट्यायो ठूलो बजेट, नेपालसँग वार्ता थाल्ने

नयाँ दिल्ली- नेपालको छिमेकी भारतीय राज्य बिहारमा हरेक साल आउने

राजनीतिक स्थायित्वका लागि पनि संविधान संशोधन आवश्यक : शेखर कोइराला

काठमाडौं– नेपाली कांग्रेसका नेता डा. शेखर कोइरालाले राजनीतिक स्थायित्वका लागि

साँफे-मार्तडी राजमार्ग : पहिरो रोक्न त्रिपालको सहारा

बाजुरा– अविरल वर्षाका कारण जिल्लाका विभिन्न स्थानमा पहिरो जाँदा सडक

प्रभु बैंक र टिस्टुङ्ग रिसोर्टबीच सम्झौता

काठमाडौं– प्रभु बैँकका कर्मचारीहरू तथा ग्राहकलाई टिस्टुङ्ग रिसोर्टको विभिन्न सेवामा

इथियोपियामा पहिरोमा परी एक सय ४६ को मृत्यु

इथियोपिया– दक्षिणी इथियोपियामा पहिरोमा परी ज्यान गुमाउनेको सङ्ख्या १४६ पुगेको