काठमाडौं– पाँच वर्षअघिको भूकम्पले पुगेको आर्थिक क्षतिबाट पूरा पार नपाउँदै विश्वव्यापी महामारी कोरोना भाइरस (कोभिड–१९) ले नेपालमा अर्को झन ठूलो क्षति पुग्न थालेको छ ।

अर्थमन्त्रालयका अनुसार भूकम्पपछि आर्थिक वर्ष २०७३/७४ मा आर्थिक आर्थिक वृद्धदर ६ प्रतिशत थियो । त्यसयता आर्थिक वृद्धिदर बढ्दो क्रममा थियो । भूकम्पपछि वैदेशिक रोजगारीमा जाने नेपाली कामदार संख्या बढेको थियो । चालु आर्थिक वर्षमा आर्थिक वृद्धिदर ८ प्रतिशत पुग्ने अर्थमन्त्रालयको अनुमान थियो । गत आर्थिक वर्षमा आर्थिक वृद्धिदर ७.५ प्रतिशत थियो ।

विश्व बैंकले चालु आर्थिक वर्षमा नेपालको आर्थिक वृद्धिदर ३ प्रतिशतमा सीमित हुने अनुमान गरेको छ । कोरोना भाइरसका कारण चालु आर्थिक वर्षमा वैदेशिक व्यापार, रेमिट्यान्स आप्रवाह र आन्तरिक व्यापार–व्यवसाय ठूलो परिमाणमा ह्रास आएको छ ।

भूकम्पले भौतिक र मानवीय क्षति पुर्‍याएको थियो । कोरोना भाइरसले सबै प्रकारका गतिविधि ठप्प बनाएको छ । कोरोना भाइरसले सिंगो विश्वको आर्थिक वृद्धिदरमा असर पारेको छ ।

अर्थमन्त्रालयका प्रवक्ता उत्तरकुमार खत्रीले कोरोना भाइरसका कारण आन्तरिक र वाह्य व्यापार तथा रेमिट्यान्स आप्रवाहमा असर परेको बताए ।

अर्थशास्त्री केशव आचार्यका अनुसार चार वर्षयता नेपालको आर्थिक वृद्धिदर ६ प्रतिशतभन्दा बढी हुँदा अर्थतन्त्रले फड्को मारेको थियो । उनले भने, ‘अर्थशास्त्रको भाषामा अर्थतन्त्रले टेकअफ लिइरहेको थियो । चालु आर्थिक वर्षमा लगानीकर्तालाई विश्वासमा लिन सक्दा आर्थिक वृद्धिदर ८ प्रतिशतसम्म हुने सम्भावना थियो । लकडाउन हुँदा ठूलो धक्का पुगेको छ ।’

२० लाख विदेशी पर्यटक भित्र्याउने लक्ष्यका साथ सुरु भएको नेपाल भ्रमण वर्ष–२०२० रद्द गर्नुपरेको छ । होटल र पर्यटन क्षेत्रमा ठूलो असर पुगेको छ ।

कोरोना भाइरसका कारण ठूला पूर्वाधार आयोजना तथा जलविद्युत् आयोजनाको काम रोकिएको छ । गत आर्थिक वर्ष ८ खर्ब रुपैयाँ रेमिट्यान्स भित्रिएकोमा चालु आर्थिक वर्षमा कम्तीमा १ खर्ब रुपैयाँ घट्ने राष्ट्र बैंकको अनुमान छ ।

लकडाउनले वैदेशिक व्यापार ह्वात्तै घटेको छ । भन्सार विभागका अनुसार चालु आर्थिक वर्षको ९ महिनामा व्यापारघाटा ९ खर्ब ३ अर्ब ७१ करोड रुपैयाँ छ । गत वर्ष सोही अवधिमा ११ खर्ब ३१ अर्ब ४३ करोड रुपैयाँ व्यापारघाटा थियो । व्यापारघाटाको परिमाण घटे पनि यसले राजस्व लक्ष्यमा असर पर्नेछ । निर्यातमा ठूलो ह्रास आएको छ ।

आन्तरिक कृषि उत्पादन बजारमा पुग्न नपाउँदा पनि अर्थतन्त्रमा असर परेको छ । मौसमले साथ दिँदा कृषि उत्पादनमा समेत वृद्धि भएको थियो, जसले आर्थिक वृद्धिदरमा मद्दत पुगेको थियो । एक महिनायता आन्तरिक कृषिबाट उत्पादनमा कृषकले क्षति व्यहोर्नुपरेको छ ।

कोरोना भाइरस नियन्त्रणका लागि लिइएका कदमका कारण आर्थिक वृद्धिमा असर पर्ने र आर्थिक वृद्धिदरको लक्ष्य पूरा नहुने अर्थमन्त्री डा. युवराज खतिवडाको भनाइ छ ।

विकास निर्माणको काम धेरै हुने चैत र वैशाखमा गतिविधि बन्द भएको छ । जेठ महिना खेर जाने सम्भावना बढी छ । यसको असर आर्थिक क्षेत्रमै पर्नेछ ।