चुरोट, बिंडी, हुक्का, चिलिमजस्ता सुर्तीजन्य पदार्थको धुवा सेवन गरिरहेकाहरुलाई, धूमपानले स्वास्थ्यमा पर्ने प्रतिकूल असरलाई जन्दा/जाँदै, बुज्दा/बुज्दै, पनि धूमपान सेबनबाट निवृत्त हुन खोज्दा,  छुटकारा पाउन नसकेको अवस्थालाई धूमपान निर्भरता (लत) भनिन्छ। धूमपानको लत सुर्तिको धुँवामा निहित निकोटिन नामक तत्वको कारणले हुने गर्दछ । निकोटिन सेवनले एकछिनको लागि प्रफुल्ल बनाउने शारीरिक र मानसिक परिवर्तन ल्याउँदछ र पटक/पटक  त्यही अनुभूति पाउनको लागि मान्छेले धूमपान गर्दछ ।

यदि धूमपान गर्नेलाई धूमपान गर्न नदिएको खण्डमा ऊ वेचैन हुनपुग्छ र फेरी चुरोट नस्लकाई बस्नै सक्दैन र नचाहँदा नचाहँदै ऊ धूमपानको कुलतमा फस्नपुग्छ । धूमपानको कुलतमा फसेका मान्छेलाई हजारौ रोग लाग्न सक्छ । “ग्लोबल वर्डन अफ डिजीज स्टडिज” ले ई.सं.२०१० मा गरेको अध्ययन अनुसार धूमपान तथा सूर्तिजन्य पदार्थको सेवन नै स्वास्थ्यका लागि संसारको सवै भन्दा दोस्रो घातक रिस्क फ्याक्टर हो । धूमपानले स्वास्थ्यमा पुर्‍याउने हानी धूमपान निर्भरताको स्तरमा भर पर्दछ ।  तसर्थ धूमपान गर्ने जो कोहीले पनि धूमपान निर्भरताको स्तर के हो ? भनेर जान्नु पर्ने हुन्छ । जसका लागि हामीले यहाँ एउटा मापन तालिका प्रस्तुत गरेको छौँ । यो मापनका क्रममा ५ भन्दा ज्यादा अंक  ल्याउनेहरूले तत्कालै कुलतबाट मुक्ति पाउने  मेलो गर्नु पर्ने हुन्छ ।