मोरक्कोको सफलताले जन्माएको सांस्कृतिक बहस | Khabarhub Khabarhub

मोरक्कोको सफलताले जन्माएको सांस्कृतिक बहस


७ पुस २०७९, बिहीबार  

पढ्न लाग्ने समय : 4 मिनेट


288
Shares
  • change font
  • change font
  • change font

काठमाडौँ – विश्वकप फुटबल सकिएको छ । यस बिचमा धेरै कुरामा बहस भएको छ । यो बहसको बिचमा अफ्रिकी देश मोरक्कोले प्राप्त गरेको सफलताको कथा पक्कै पनि महत्त्वपूर्ण हो । कतार विश्वकप इतिहासकै सबै भन्दा विवादास्पद विश्वकप भएको कुरामा विमति हुन सक्दैन ।

आप्रवासी कामदारमाथिको ज्यादतीले मानवताको खिल्ली उडाएको यसै विश्वकपको अन्त्यमा कतारका अमिरले ट्रफी लिने तयारी गरी रहेको लियोनल मेसीको पाखुरामा अरब घडी राखेका थिए ।

यस विश्वकपमा धेरैले ध्यान नदिइएको एउटा विषय भने यस विश्वकपमा उठेको छ । स्पेन र पोर्चुगल जस्ता शक्ति राष्ट्रलाई हराउँदै विश्वकप फुटबलको सेमिफाइनलमा प्रवेश गरेको मोरक्कोको परिचयका बारे धेरैलाई ज्ञान नहुन सक्छ । विश्वकपको सेमिफाइनलमा पुग्ने मोरक्को पहिलो अफ्रिकी देश हो । यो अरब देश हो भन्ने विवाद अहिले पनि यथावतै छ ।

धेरै मोरक्कोहरु झट्ट हेर्दा अफ्रिकी भन्दा बढी अरबी जस्ता देखिन्छन् । सहारा पृष्ठभूमिका धेरै मोरक्कोबासीको भने आफूहरू माथि त्यस देशमा रङ्गभेदको नीति लागु भएको गुनासो सुन्न सकिन्छ ।

मोरक्कोको विङ्गर सोफाइन बोउफलले स्पेन माथिको टोलीको जितपछि देशको महादेशीय परिचयको बारे बहस सुरु गरेका थिए । उनले आफ्नो विजयमा संसार भरीका मुस्लिमहरूलाई बधाई दिएका थिए । उनले अरबीलाई पनि बधाई दिए । ‘यो जित तपाइहरूसँग समर्पित छ’ खेलको समाप्ति पछि उनले भनेका थिए ।

सामाजिक सञ्जालमा उनको भनाइका विषयमा आपत्ति जनाइए पछि उनले अफ्रिकी महादेशले मोरक्कोलाई पूर्ण समर्थन गरेका कारण आफ्नो भनाइलाई अन्यथा नलिन भन्दै क्षमायाचना गरेका थिए ।

त्यस भन्दा अगाडी नै नाइजेरियाका मोहम्मद बुहारीले मोरक्कोले सम्पूर्ण नाइजेरिया बासीको इज्जत धानेको बताएका थिए । मोरक्कोको सफलतापछि धेरै अफ्रिकीहरूको खुसी सामाजिक सञ्जालमा छताछुल्ल भएको थियो । उनीहरूले आफूलाई सामाजिक सञ्जालमा समेत अत्यन्त सक्रिय राखे ।

‘अफ्रिका मेरो घर हो । म मेरो घरमा फिर्ता भएको छु’ लामो समय पछि अफ्रिकन युनियनमा आबद्ध हुने निर्णय गरेसँगै सन् २०१७ मा राजा मोहम्मद छैटौँले भनेका थिए । पश्चिम सहारा क्षेत्रमा भएको तनाव पछि बाहिरिएको मोरक्को ३० वर्ष पछि सन् २०१७ मा फेरी अफ्रिकन युनियनमा आबद्ध भएको हो । यो उपस्थितिले उनीहरूको पश्चिम अफ्रिकासँग व्यापारिक कारोबार खुलेको थियो ।

त्यसो त मोरक्को अरब लिगमा पनि आबद्ध छ । यस कारण उनीहरूको सांस्कृतिक विषय सधैँ चर्चामा रहने गरेको छ । अहिले मोरक्कोको दुई विषय प्राथमिकतामा रहने गरेका छन् । पहिलो त उनीहरूको भौगोलिक परिचय । त्यो परिचय अनुसार उनीहरू अफ्रिकी हुन् । उनीहरूको सांस्कृतिक जीवन भनेको अरबीहरूसँग नै मिल्दोजुल्दो छ ।

मोरक्कोमा बर्बर जातीको उपस्थिति उल्लेख्य छ । यो जातीलाई एमीगे पनि भनिन्छ । ३ करोड ४० लाख भन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको यस देशको कुल जनसंख्याको ४० प्रतिशत यसै जाती भएको जनाइन्छ ।

अहिले अरबीसँगै एमीगेले बोल्ने भाषा तामागाइटलाई अफिसियल भाषाको रूपमा हेर्न थालिएको छ । सन् २०१० मा कतारले सन् २०२२ को विश्वकप फुटबलको आयोजनाको अवसर पाए पछि यसलाई पनि अरेबिजम र इस्लामको जीतको रूपमा व्याख्या गरिएको थियो ।

यो प्रतियोगिता अघि बढ्दै जाँदा पान अरेबीजमको चर्चा व्यापक भएको थियो । एलजीबीटीक्यू माथिको आक्रमण र ज्यादतीका साथै मदिरामाथिको प्रतिबन्धका कारण कतार विश्वकप विवादमा नपरेको होइन ।

यस विवादको समयमा इस्लामिक तथा पान अरेबीजम राज्यले कतारको पक्षमा बलियो वकालत गरेका थिए । उनीहरूले कुनै पनि हालतमा इस्लाम कानुन र त्यस अनुसार कायम भएका मर्यादालाई खलबल पुग्न नहुने बताएका छन् । उनीहरू पश्चिमाहरू साम्राज्यवादी भएको र आफ्नो संस्कार अरबमा बलपूर्वक लाद्न खोजेको भन्दै विद्रोहमा उत्रेका थिए ।

कतारको सञ्चार माध्यमले पनि प्रतियोगितालाई इस्लामिक या अरबी दृष्टिले व्याख्या गरेको थियो । उनीहरूले सुरुवात देखि नै यसमा चासो दिए पनि संसारमा यसले खासै प्रभाव पारेन । प्रतियोगिता आयोजना भरी यसको आलोचना नै धेरै भयो ।

यसैको असर होकी एटलास लायन विश्वकपको सेमिफाइनलमा प्रवेश गर्ने बित्तिकै यसलाई इस्लाम र अरबहरूको सफलताको रूपमा व्याख्या गरिएको थियो ।

त्यसै अरब क्षेत्रमा ट्युनेसिया, कता र साउदी अरेबिया पहिलो चरण पार गर्न असफल रहे । अन्य फुटबल समर्थकका लागि पनि मोरक्को एउटा आदर्श देश बनेको छ । मोरक्कोको केही खेलाडीले त मैदानमा प्यालेस्टाइनी झन्डा नै फरफराएर आफूलाई अफ्रिकन भन्दा बढी अरब खेलाडीको रूपमा प्रस्तुत गरे ।

मोरक्कोले पोर्चुगललाई हराएको एक घण्टा नबित्दै त्यहाँका केही युट्युबरले त्यसलाई सांस्कृतिक युद्धको रूपमा व्याख्या गरेका थिए । धेरैका निजी युट्युबरमा पनि त्यसै ढङ्गका विषयलाई प्राथमिकता दिइएको थियो ।

ब्रदर राचीडको आफ्नो च्यानलमा ३ लाख ५० हजार भन्दा बढी फ्लोअर छन् । यी मध्येका मोरक्को टोलीका आधा खेलाडी प्रशिक्षक तथा व्यवस्थापक यसमा समावेश छन् । मोरक्कोमा जन्मिएर युरोपमा अध्ययन गरी रहेका तथा फुटबल प्रशिक्षक लिईरहेका धेरै जना पनि यसमा संलग्न छन् ।

उनकै अनुसार मोरक्कोको टोलीको डीएनए नै परीक्षण गर्ने हो पनि धेरै जना एमिगे मूलका छन् । धेरैलाई अरबी भाषा समेत आउँदैन । कोही पश्चिमा देशमा पुगेपछि आफूलाई अरबीको रूपमा प्रस्तुत गर्न चाहेको कुरा भने उनी स्वीकार गर्छन् ।

मोरक्कोको शासन प्रणाली र इस्लाम धर्मको भने धेरै नै गहिरो सम्बन्ध छ । राजसंस्था भएको मोरक्को वाक स्वतन्त्रताको सवालमा समेत कठोर हो । राजसंस्थाले आफूलाई मोहम्मदका सन्तान ठान्ने कारणले अन्य इस्लामहरूको जस्तै कठोर नीति त्यहाँ पनि नबनेका होइनन् ।

मोरक्कोको इतिहास हेर्ने हो भने यो एउटा बर्बर समुदायको देश हो । ७ औ शताब्दीमा त्यहाँ अरबीको प्रवेश भएको हो । अहिले मोरक्कोमा एमीगे, अरब, इस्लाम, यहुदी, एथेइस्ट र बाहइस छन् । इस्लाममा सिया र सुन्नी बराबर नै छन् ।

यस कारण मोरक्कोको सफलतालाई त्यहाँ एमीगे र अरबी दुवैको सफलताको रूपमा व्याख्या गरिन्छ । पान अरेबीजमको पक्षधरहरूले पनि मोरक्कोको सफलतालाई अहिले त्यसै व्याख्या गरी रहेका छन् ।

टोलीका धेरै जानको प्रोफाइल तस्बिर हेर्ने हो भने एमिगे संस्कृतिको बलियो पक्षधर भएको प्रस्ट हुन्छ । त्यसो त अन्य देशका सफलता पाउँदा यसरी सांस्कृतिक रूपमा यसको कुनै चर्चा नै हुँदैन ।

जस्तो फ्रान्स या अन्य युरोपेली देशले जितेको भए यसलाई क्रिस्चियन सफलताको रूपमा व्याख्या गर्न आवश्यक पनि मानिँदैन थियो । मोरक्कोको परिचयको बारे उठेको यो बहसलाई समीक्षकहरूले सांस्कृतिक लडाइको रूपमा लिने गरेका छन् । धेरै वर्ष अगाडी देखि मध्यपूर्व र पश्चिम अफ्रिकाको यो सांस्कृतिक लडाइलाई अहिले अझ उठाएको छ ।

इस्लाम र पान अरेबीजमको रूपमा त्यहाँको राष्ट्रिय परिचयको विवाद वर्षौँ देखि त्यत्तिकै छ । यो सांस्कृतिक लडाइमा मोरक्कोबासीले हक अधिकार, स्वतन्त्रता र अन्य आधारभूत विषयका कुरा समेत यदाकदा भुल्न थालेका छन् । जीवन स्तर माथिको लडाइ समेत भुल्न थालेका छन् । खेलकुदलाई राष्ट्रिय एकताको प्रतीक मानिए पनि मोरक्कोको सफलता पछि त्यहाँ उल्टो भएको छ ।

मोरक्कोको आन्तरिक अवस्था जस्तो भए पनि सिङ्गो संसार भने उनीहरूले प्रस्तुत गरेको खेलले मन्त्र मुग्ध छ । विविध सांस्कृतिक बहसले अफ्रिकी महादेशको फुटबल सफलता भने छायामा परेको छ ।

(श्रोत : बीबीसी)

प्रकाशित मिति : ७ पुस २०७९, बिहीबार  ११ : २१ बजे

सुरुङमार्गमा काम गर्ने क्रममा ढुङ्गा लागेर मजदुरको मृत्यु

काठमाडौं । मकवानपुरको बकैया खण्डमा निर्माण हुँदै गरेको द्रुतमार्गमा पर्ने

परराष्ट्रमन्त्री राणासँग युएइ र इजरायली राजदूतको शिष्टाचार भेट

काठमाडौं – परराष्ट्रमन्त्री डा आरजु राणा देउवासँग नेपालका लागि संयुक्त

विमान दुर्घटनाप्रति बागमती प्रदेश प्रमुख शर्माद्वारा शोक व्यक्त

बागमती– सौर्य एयरको विमान दुर्घटनामा परी १८ जनाको निधन भएकोप्रति

रौतहटबाट अवैध सालको काठ बरामद

रौतहट – रौतहटको गुजरा नगरपालिका स्थित सशस्त्र प्रहरी र बन

सहिद मुकेश कायस्थको परिवारलाई सुविधा दिलाउने गृहमन्त्रीको प्रतिबद्धता

काठमाडौं – गृहमन्त्री रमेश लेखकले सहिद मुकेश कायस्थको परिवारले राज्यबाट