आज वैशाख ४, २०८० या अंग्रेजी क्यालेन्डर अनुसार अप्रिल १७, २०२३ । तपाईंले थाहा पाउनुपर्ने आज संसारभर भएका प्रमुख घटनाहरू यसप्रकार रहेका छन् ।

म्यान्मारको हुन्टा सरकारले नयाँ वर्षमा तीन हजारभन्दा धेरै कैदीलाई रिहा गर्ने

म्यान्मारको सैन्य हुन्टा सरकारले बौद्ध नयाँ वर्षको उपलक्ष्यमा तीन हजारभन्दा बढी कैदीलाई रिहा गर्ने घोषणा गरेको छ ।

यद्यपि सरकारले रिहा गर्ने सूचीमा पछिल्लो दुई वर्षमा पक्राउ परी जेलमा रहेका आङ सान सुकीको नेशनल लिग फर डिमोक्रेसी (एनएलडी) पार्टी र त्यहाँका प्रजातन्त्र पक्षधर अन्य विपक्षी दलहरूका नेता तथा कार्यकर्ता र सर्वसाधारण रहेका छन् वा छैनन् भन्ने स्पष्ट छैन ।

सेनाले दुई वर्षभन्दा अघि भएको ‘कू’ पछि हजारौंलाई पक्राउ गरिसकेको छ । यसका कारण देश उथलपुथलमा फसेको छ र देशभर ‘कू’ विरोधी लडाकुहरूसँग व्यापक झडप हुँदै आएका छन् ।

“हुन्टा प्रमुख मिन आङ ह्लाइङले तीन हजार १५ जना कैदीलाई माफी दिनुभएको छ । म्यान्मारको नयाँ वर्ष, जनताको शान्तिपूर्ण मन र मानवीय आधारमा मनाउनु हो,” हुन्टाको सूचना टोलीले जारी गरेको विज्ञप्तिमा भनिएको छ ।

विज्ञप्तिमा भनिएको छ, “पुनः अपमान गर्नेलाई थप सजायसहित बाँकी सजाय भुक्तान गर्नुपर्नेछ । ‘कू’ को रिपोर्टिङ गरिरहेका हुन्टा विरोधी प्रदर्शनकारी वा जेलमा रहेका पत्रकारलाई रिहा गर्ने वा नगर्ने भन्नेबारे भने केही बताइएको छैन ।

विद्रोहको केही समयपछि जुन्टाले करिब २३ हजार कैदीहरूलाई रिहा गरेको थियो र त्यस समयमा केही अधिकारवादी समूहहरूले यो कदमले सेनाका विरोधीहरूका लागि ठाउँ खाली गर्नुका साथै समुदायहरूमा अराजकता निम्त्याउने डर व्यक्त गरेका थिए ।

म्यानमारले आफ्नो परम्परागत बौद्ध नयाँ वर्षको बिदाको उपलक्ष्यमा हजारौं कैदीहरूलाई आममाफी दिने गरेको छ ।

यस वर्ष सञ्चारमाध्यम र स्थानीयले प्रतिरोधको उद्गमस्थलको एउटा गाउँमा १७० जनाभन्दा बढीको ज्यान जाने गरी सेनाले गरेको हवाई आक्रमणपछि धेरै प्रमुख शहरका सडकहरू बहिष्कारमा मौन थिए ।

सन् २०२१ को फेब्रुअरीमा सेनाले आङ सान सुकीको सरकारलाई अपदस्थ गरेयता २१ हजारभन्दा बढी व्यक्तिलाई पक्राउ गरिएको स्थानीय निगरानी समूहले जनाएको छ ।

सुकीलाई ‘कू’ को सुरुदेखि नै हिरासतमा राखिएको थियो । गत डिसेम्बरमा जुन्ताले ७७ वर्षीया नोबेल पुरस्कार विजेता सुबीको बन्द अदालती सुनुवाइको शृङ्खला पूरा गरेको थियो र उनलाई कुल ३३ वर्षको जेल सजाय सुनाएको थियो ।

संयुक्त राष्ट्रसङ्घका अनुसार त्यसयता कम्तीमा १७० जना पत्रकारलाई पक्राउ गरिएको छ ।

जी–७ का शीर्ष कूटनीतिज्ञबीच चीनबारे एकीकृत सन्देश प्रवाह गर्नुपर्नेमा जोड

फ्रान्सका राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रोँको चीनलाई हेर्ने दृष्टिकोणबारे टिप्पणी गरेसँगै यस विषयमा एकीकृत सन्देश प्रवाह गर्न जी–७ का शीर्ष कूटनीतिज्ञहरूले सोमबारदेखि जापानमा छलफल सुरु गरेका छन् ।

बेइजिङ भ्रमणपछि म्याक्रोँले युरोपले ‘आफूसँग सरोकार नराख्ने विवाद’ बाट बच्नुपर्ने अभिव्यक्ति दिएपछि उत्पन्न भएको बुझाइलाई समाधान गर्न जी ७ का विदेशमन्त्रीहरू लागिपरेका हुन् । सोमबार बिहान औपचारिक वार्ता सुरु हुनुअघि नै चीनसँगको विषय छलफलको एजेन्डामा थियो ।

विशेष बुलेट ट्रेनमा कारुइजावाको पहाडी रिसोर्ट शहरमा आइपुगेपछि समूहले चीन र उत्तर कोरियाबारे एक ‘वर्किंग डिनर’ आयोजना गरेको थियो । जापानका विदेशमन्त्री योशिमासा हयाशीले आफ्ना समकक्षीहरूलाई ‘जी–७ को एकता अत्यन्त महत्वपूर्ण भएको’ बताए ।

सोमबारको पहिलो सत्र फेरि चीन र क्षेत्रीय चुनौतीमा केन्द्रित भएको थियो र हयाशीले अन्तर्राष्ट्रिय समुदायलाई ‘इतिहासको टर्निङ प्वाइन्टमा’ रहेको चेतावनी दिँदै वार्ताको सुरुवात गरेका थिए ।

उनले ‘विधिको शासनमा आधारित अन्तर्राष्ट्रिय व्यवस्थाको रक्षा गर्न’ जी–७ को दृढ सङ्कल्प विश्वसामु प्रदर्शन गर्न आफ्ना समकक्षीहरूलाई आग्रह गरे । आयोजक जापानले क्षेत्रीय चुनौतीहरूलाई कार्यसूचीको शीर्षस्थानमा राख्न चाहेको छ र ताइवानमा चिनियाँ सैन्य अभ्यास र उत्तर कोरियाली क्षेप्यास्त्र परीक्षणलगायत हालैका घटनाहरूले यसको ध्यान खिचेको छ ।

मन्त्रीहरूबीच वार्ता सुरु हुनासाथ अमेरिकी नौसेनाले ताइवान जल क्षेत्र हुँदै ‘गाइडेड मिसाइल डिस्टोयर्स’ जहाज चलाएको विषयमा छलफल गरिएको थियो ।

म्याक्रोँको टिप्पणीको विवादले अन्तिम वक्तव्यले चीन र स्वशासित ताइवानलाई कब्जा गर्ने उसको धम्कीबारे प्रयोग गर्ने भाषालाई नजिकबाट नियाल्नेछ । म्याक्रोँ र जी–७ का अन्य अधिकारीको बेइजिङ भ्रमण ‘छलफलको विषय’ हुने एक वरिष्ठ अमेरिकी अधिकारीले नाम नबताउने शर्तमा आइतबार बताएका छन् ।

“मलाई लाग्छ कि हामी कसरी एक साझा र ठोस दृष्टिकोणमा पूर्ण रूपमा संरेखित हुन निरन्तर प्रयास गर्छौँ भन्ने बारेमा छलफल हुनेछ ।

फ्रान्सका विदेशमन्त्री क्याथरीन कोलोनाले चीन र ताइवानसम्बन्धी नीतिमा कुनै परिवर्तन नभएको बताउनुभएको थियो भने उहाँले आगोमा थप इन्धन नहाल्न आग्रह गरेकी थिइन् ।

फिलाडेल्फियास्थित फरेन पोलिसी रिसर्च इन्स्टिच्युटका एसिया कार्यक्रमका निर्देशक ज्याक डेलिस्लेले भने “एकताका सबै बाहिरी अभिव्यक्तिका बाबजुद म्याक्रोँको टिप्पणीले मित्रराष्ट्रहरूबीच वास्तविक मतभेद छ भन्ने तथ्यलाई प्रतिबिम्बित गर्छ ।”

“चीनबारे युरोपको आकलन र ताइवानप्रतिको दृष्टिकोण अमेरिकाले रुचाएको स्थितितर्फ अघि बढेको छ । तर यसले सहमति ल्याउन सकेको छैन,” उनले भने ।

“चीनप्रति वासिङ्टनको दृष्टिकोण अझै नकारात्मक भएको छ र ताइवानप्रतिको समर्थनको सङ्केत अझ बलियो भएको छ, जसले युरोपेली र अमेरिकी स्थितिबीच खाडल कायम राखेको छ,” विज्ञप्तिमा भनिएको छ ।

युरोपभित्र पनि चीनको आलोचना र संलग्नताबीचको सही सन्तुलनका बारेमा फरक मत रहेको बताउँदै ईयूका शीर्ष कूटनीतिज्ञ जोसेप बोरेलले ‘प्रत्युत्पादक’ उपायविरुद्ध चेतावनी दिँदै भने ।

“चीन आक्रामक बन्दै गएको छ । तर हामीले चीनसँग निरन्तर सम्पर्कमा रहनुपर्छ र विश्वव्यापी चुनौतीहरूको समाधान खोज्नुपर्छ,” उनले आइतबार पत्रकारहरूसँग भने ।

“हामीले चीनसँग व्यापार जारी राख्नुपर्छ,” कोभिडका कारण जापान जान नपाएका बोरेलले बताए । उनले भने, “अन्यथा गर्नु प्रत्युत्पादक हुनेछ र अरू कसैले भर्ने खालीपन सिर्जना गर्नेछ, र हामीले चीनमा आर्थिक लाभ गुमाउनेछौं ।”

वासिङ्टन र टोकियो दुवैले बेइजिङको ‘आर्थिक जबर्जस्ती’ बारे चेतावनी दिएका छन् र भोलि जारी हुने अन्तिम वक्तव्यमा सेमी कन्डक्टरजस्ता संवेदनशील वस्तुको आपूर्ति शृङ्खलामा विविधता ल्याउन थप कदम चाल्न आह्वान गरिने बताइएको छ ।

जापान, संयुक्त राज्य अमेरिका, बेलायत, क्यानडा, फ्रान्स, युरोपेली सङ्घ, इटाली र जर्मनीका कूटनीतिज्ञहरू दिनको दोस्रो सत्रमा युक्रेनतर्फ फर्केका थिए र ‘प्रतिबन्धहरू रोक्न र प्रतिक्रिया दिन समन्वय गर्न र रूसलाई तेस्रो पक्षलाई हतियार आपूर्ति गर्न’ सहमत भएका थिए ।

जापानका प्रधानमन्त्री फुमियो किशिदामाथि शनिबार एक चुनावी कार्यक्रमका क्रममा विष्फोटक पदार्थ प्रहार भएपछि जापानले बैठकका लागि सुरक्षा व्यवस्था कडा पारेको छ ।

विस्फोटपछि निस्केको धूवाँको मुस्लोले कार्यक्रमलाई बिथोलिदिएको थियो, तर यसबाट किशिदालाई कुनै हानि भने भएन ।

यसैबीच, हयाशीले जी सेभेन बैठकमा यस विषयलाई हल्का लिँदै घटनालाई छायाँमा राख्ने प्रयास गरेका छन् ।

ईश्वरको निन्दा गरेको आरोपमा पाकिस्तानमा चिनियाँ नागरिक पक्राउ

ईश्वरको निन्दा गरेको आरोपमा पाकिस्तानमा एक जना चिनियाँ नागरिक पक्राउ परेका छन् । पाकिस्तानको माथिल्लो कोहिस्तान क्षेत्रमा निर्माणाधीन दासु जलविद्युत परियोजनामा कार्यरत चिनियाँ कामदार ईश निन्दा गरेको आरोपमा पक्राउ परेका हुन् ।

सँगै काम गरिरहेका पाकिस्तानी मजदुरले ती चिनियाँ नगरिकविरुद्ध कोमिला प्रहरी चौकीमा ईश निन्दाको उजुरी दिएको पाकिस्तानबाट प्रकाशित हुने डन अखबारले जनाएको छ । ती चिनियाँ नागरिकविरुद्ध सो जलविद्युत परियोजनामा भारी सवारी चालकका रुपमा कार्यरत पाकिस्तानी नागरिकहरु गुलिस्तान र यासिरले उजुरी दर्ता गरेको डनले उल्लेख गरेको छ ।

ती चिनियाँ नागरिकविरुद्ध पाकिस्तान दण्डसंहिताको धारा २९५ (सी) अन्तर्गत कारवाही अघि बढाइएको प्रहरीले उल्लेख गरेको छ ।

ती चिनियाँ नागरिकले ईश्वरको निन्दा गरेको हल्ला फैलिएपछि उक्त जलविद्युत परियोजनाका लागि स्थापना गरिएको चिनियाँ शिविरनजिकै स्थानीयहरुले प्रदर्शन गरेको जनाइएको छ । प्रदर्शनकारीले चिनियाँ शिविरमा आक्रमणको प्रयास गरेको डनले जनाएको छ ।

पाकिस्तानमा विभिन्न समयमा ईश्वरको निन्दा गरेको आरोपमा हिंसात्मक घटना हुँदै आएको बताइन्छ ।

रूसका उपप्रधानमन्त्री मान्टुरोभ भारत भ्रमणमा

उद्योग तथा व्यापारमन्त्री समेत रहेका रूसका उपप्रधानमन्त्री डेनिस मान्टुरोभ भारत भ्रमणका क्रममा नयाँ दिल्ली पुगेका छन् । दुई देशबीचको व्यापार सम्बन्धलाई अझ प्रगाढ बनाउने उद्देश्यले सञ्चालित अन्तरसरकारी रूसी–भारतीय आयोगको सह–अध्यक्षता गर्न रुसी उपप्रधानमन्त्री मान्टुरोभ सोमबार नयाँ दिल्ली पुगेका हुन् ।

भारतस्थित रूसी दूतावासले ट्वीटरमा लेखेको छ, “डेनिस मान्टुरोभ कामको सिलसिलामा भारत आउनुभएको छ । अप्रिल १७ मा, रूसी महासङ्घका उपप्रधानमन्त्री तथा उद्योग र व्यापार मन्त्री डेनिस मान्टुरोभ भारत गणराज्य, नयाँ दिल्लीको दुई दिवसीय कामकाजी भ्रमणमा आउनुभएको हो ।’’

आफ्नो भ्रमणको पहिलो दिन मान्टुरोभले व्यापार, आर्थिक, वैज्ञानिक, प्राविधिक तथा सांस्कृतिक सहयोग आईआरआईजीसी–टीईसीमा २४ औं भारत–रूस अन्तर–सरकारी आयोगको सह–अध्यक्षता गर्नेछन् । यसले आर्थिक र व्यापार सहयोग, आधुनिकीकरण र औद्योगिक सहयोग, ऊर्जा, पर्यटन र संस्कृति, विज्ञान र प्रविधि र सूचना प्रविधिमा छ वटा कार्य समूहलाई एकीकृत गर्दछ ।

अन्तरसरकारी आयोग आईजीसीको पूर्ण बैठक मङ्गलबार बस्ने तय भएको छ, त्यसपछि सहअध्यक्षहरूले २४ औं आईजीसी बैठकको अन्तिम प्रोटोकलमा हस्ताक्षर गर्नेछन् ।

दुवै पक्षले द्विपक्षीय व्यापार, आर्थिक तथा मानवीय सहयोगका विषयमा छलफल गर्ने कार्यक्रम तय भएको छ । भारतस्थित रुसी दूतावासले एक ट्वीट गर्दै मान्टुरोभले धेरै द्विपक्षीय बैठकहरू पनि गर्ने जनाएको छ । दुई देशबीच आर्थिक सहकार्यको विकासका लागि थुप्रै संस्थागत संयन्त्रहरू स्थापना भएका छन् । सरकारी स्तरको प्राथमिक संस्था आईआरआईजीसी–टीईसी हो । गत महिना विदेशमन्त्री एस जयशंकर र मान्टुरोभले आईआरआईजीसी–टीईसीको भर्चुअल बैठकको सह–अध्यक्षता गरेका थिए ।

जयशंकर र मान्टुरोभले नोभेम्बर २०२२ मा मस्कोमा भएको बैठकपछि आईआरआईजीसी–टीईसी फ्रेमवर्क अन्तर्गत विभिन्न कार्य समूहहरू र उप–समूह बैठकहरूमा प्राप्त प्रगतिको समीक्षा गरेका थिए । उक्त बैठकमा दुई मुलुकका प्रतिनिधिले आईआरआईजीसी–टीईसीको अर्को व्यक्तिगत बैठकको लागि आधार तयार गर्न मार्गदर्शन दिएका थिए ।

अन्तरसरकारी आयोग दुई देशबीच व्यापार र आर्थिक सहयोगका क्षेत्रमा द्विपक्षीय प्रगतिको नियमित अनुगमन गर्ने एक संयन्त्र हो जुन मे १९९२ मा हस्ताक्षर गरिएको व्यापार, आर्थिक, वैज्ञानिक र प्राविधिक सहयोगसम्बन्धी अन्तरसरकारी आयोगसम्बन्धी सम्झौताद्वारा स्थापित भएको थियो । आईआरआईजीसीको पहिलो अधिवेशन सेप्टेम्बर १३ र १४ सेप्टेम्बर १९९४ मा भएको थियो । हालसम्म आइआरआईजीसीका २३ वटा बैठक सम्पन्न भइसकेका छन् ।

भारतीय तथ्याङ्कअनुसार अप्रिल २०२० देखि मार्च २०२१ को अवधिमा द्विपक्षीय व्यापार ८.१ अर्ब अमेरिकी डलर रहेको छ । भारतबाट २ अर्ब ६० करोड अमेरिकी डलर को निर्यात भएको छ भने रूसबाट ५ अर्ब ४८ करोड अमेरिकी डलर को आयात भएको छ । सोही अवधिमा द्विपक्षीय व्यापार नौ अर्ब ३१ करोड अमेरिकी डलर रहेको छ भने भारतीय निर्यात तीन अर्ब ४८ करोड अमेरिकी डलर र आयात पाँच अर्ब ८३ करोड अमेरिकी डलर रहेको छ ।