काठमाडौं- इलामको उपचुनावमा सत्तारुढ दल नेकपा माओवादी केन्द्रले एमाले उम्मेदवार सुहाङ नेम्वाङलाई सघाउने निर्णय गरेर आफ्नो उम्मेदवार नै उठाएको थिएन । तर, आइतबार फाकफोकथुम गाउँपालिकाको मतगणना भइरहँदा माओवादीको भोट एमालेमा ‘ट्रान्सफर’ भएको देखिएन । माओवादीको भोट ट्रान्सफर नहुँदा सुरुवाती चरणमा कांग्रेसले अग्रता पायो ।

प्रमाणका लागि फाकफोकथुम वडा नम्बर १ को नतिजा हेरौं ।

गत स्थानीय चुनावमा वडा नम्बर १ मा कांग्रेस र माओवादीका बेग्लाबेग्लै उम्मेदवार थिए । कांग्रेसका वडाध्यक्ष कर्णबहादुर लिम्बुले एक्लै ८०४ भोट ल्याएर जितेका थिए । यहाँ माओवादीका भोजबहादुर बोहोराले २२६ मत ल्याएका थिए । एमालेका बेगबहादुर निरौलाले ४७७ मत पाएका थिए ।

उपचुनावमा वडा नम्बर १ बाट एमाले र माओवादी मिल्दा यहाँ ७ सयको हाराहारीमा मत खस्नुपर्ने हो । तर, सुहाङले ५३४ मत मात्रै पाएका छन् । कांग्रेसको मत पनि ८ सय बाट घटेर ६५७ मा झरेको छ । एमालेको भागमा विगतको भन्दा ६७ मत मात्रै थपिएको छ । यसले प्रश्न जन्माएको छ– आखिर कहाँ गयो माओवादीको २२६ मत ?

स्थानीय चुनावमा वडा नम्बर २ मा कांग्रेस र माओवादी मिल्दा ७१४ मत आएको थियो । एमालेले एक्लै ७०७ मत ल्याएको थियो । तर, अहिलेको उपचुनावमा यो वडामा एमालेको मत ७ सयबाट घटेर ५२९ मा खुम्चिएको छ । माओवादीले सघाउँदा मत बढ्नुपर्ने उल्टो पहिलेको भन्दा घटेको छ । यो वडामा त माओवादीले एमालेलाई भोटै दिएको देखिएन । कांग्रेसले पहिले माओवादीसँग मिल्दा ७ सय ल्याएको थियो, अहिले ४८८ मा झरेको छ । यो वडामा पनि प्रश्न उब्जेको छ- कहाँ गयो माओवादीको मत ?

फाकफोकथुम वडा नम्बर २ बाट पूर्वमाओवादीसमेत रहेका मिलन लिम्बु (रास्वपा)को पक्षमा ९४ मत खसेको छ भने स्वतन्त्र मुढामा १२४ मत परेको छ । कतै माओवादीको मत एमालेमा नपरेर त्यता खसेको त होइन ? प्रश्न गर्ने ठाउँ छ ।
अब वडा नम्बर ३ को माओवादी मत हेरौं ।

गत स्थानीय चुनावमा फाकफोकथुम वडा नम्बर ३ मा एमालेले एक्लै  जितेको थियो । यहाँ एमालेका दिपेन्द्र लिम्बुले एक्लै ७५८ मत ल्याएका थिए । कांग्रेसका उपेन्द्र पौडेलले एक्लै ६७२ मत ल्याएको थियो । माओवादीका ठटबहादुर राईले वडाध्यक्षमा २९ मत ल्याएका थिए ।

अहिले उपचुनावमा माओवादीले सघाएका बेला सुहाङले स्थानीय चुनावमा एमालेले एक्लै पाएको भन्दा कम मत बटुलेका छन् । यहाँ सुहाङको पक्षमा ५५८ मत मात्र परेको छ । जबकि स्थानीय चुनावमा एमालेले एक्लै ७५८ मत पाएको थियो । माओवादीको २९ मत थपिनुपर्नेमा एमालेले यस वडाबाट २ सय मत गुमाएको छ ।

हुन त वडा नम्बर ३ मा कांग्रेसको मत पनि ६७३ बाट घटेर ५०३ मा खुम्चिएको छ । नयाँ भनिएका मुढा र घण्टीले यस वडाबाट क्रमशः ११७ र ९७ मत लगेका छन् । प्रश्न त यो वडामा पनि उही नै छ- खोई माओवादीको मत ? सुहाङले किन पाएनन् माओवादीको भोट ?

फाकफोकथुमका तीनवटा वडामा मतगणना सकिँदा माओवादीको भोट एमालेमा ट्रान्सफर भएको भए सुहाङले सहजै अग्रता दिनुपर्ने हो । तर, एमालेले अपेक्षित नतिजा पाउन सकेन । तथापि, साँझ पर्दै गएपछि बल्ल सुहाङले कांग्रेसलाई पछि पार्दै अग्रता लिएका छन् ।

वडा नम्बर ४ ले सुहाङलाई अग्रता दिलाएको हो । यो वडाबाट सुहाङले ९१२ मत पाउँदा कांग्रेसका डम्बर खड्काले ५३९ मत मात्र पाए । यस वडामा मुढाले १६३ र घण्टीले ७१ मत पाए ।

यो वडामा भने एमालेले शानदार फिलता पाएको छ । गत स्थानीय चुनावमा यो वडामा नेपाली कांग्रेसले १०१९ मतका साथ जित हात पारेको थियो भने एमाले ८६८ मात्र पाएको थियो । अहिले यहाँबाट सुहाङले झण्डै ४ सय मतले अग्रता लिएका छन् । यो वडामा माओवादीको मत कति थियो भन्ने स्पष्ट छैन । किनभने स्गानीय चुनावमा यस वडामा माओवादीको कुनै अस्थित्व देखिएको थिएन ।

आखिर माओवादीको भोट अपेक्षितरुपमा सुहाङ नेम्वाङमा किन ट्रान्सफर हुन सकेन ? यो प्रश्न एकातिर छँदैछ, अर्कोतर्फ आगामी दिनमा देशको राजनीतिमा माओवादी पार्टीकै भूमिका के होला भन्ने प्रश्न पनि यो उपचुनावले जन्माएको छ ।

केन्द्रमा गठबन्धन गरे पनि रास्वपाले आफ्नै उम्मेदवार खडा गरेर मतदातालाई भोट हाल्ने ठाउँ दिनुका साथै आफ्नो दलको स्वतन्त्र पहिचान रक्षा गरेको छ । एकीकृत समाजवादीले पनि थोरै नै मत आए पनि उम्मेदवार खडा गरेको छ ।

तर, सरकारको नेतृत्व गरिरहेको माओवादीले भने न आफ्नो उम्मेवारी दिन सक्यो, न त गठबन्धनप्रतिको इमान्दारिता नै निभाउन सक्यो । यसले भविष्यमा माओवादीको अस्थित्वमाथि नै प्रश्न उब्जाउने संकेत फमफोकथुमले दिएको छ ।

यो पनि- 

फाकफोकथुमको रस्साकसी : कांग्रेस र एमालेलाई पुरानो जनमत जोगाउन हम्मे