इलामको पाठ, सोह्र दुना आठ ! | Khabarhub Khabarhub

इलामको पाठ, सोह्र दुना आठ !

प्राविधिक रुपमा एमालेले जित्यो, तर...


१८ बैशाख २०८१, मंगलबार  

पढ्न लाग्ने समय : 5 मिनेट


2.2k
Shares
  • change font
  • change font
  • change font

काठमाडौं- इलाम क्षेत्र नम्बर–२ मा सम्पन्न उपनिर्वाचनको नतिजा आइसकेको छ । यहाँ एमालेका युवा उम्मेदवार सुहाङ नेम्वाङ आफ्ना पिता सुवास नेम्वाङको बिरासत जोगाउँदै चुनाव जितेका छन् । आफ्नो जितमा एमालेजनले हर्षोल्लास मनाइरहेका छन्, जुन स्वाभाविकै छ ।

भनिन्छ, इतिहास जित्नेको पक्षमा लेखिन्छ । जति भोट पाएर जिते पनि सकियो । हार्नेले जति धेरै भोट ल्याएँ भने पनि समाजमा पराजितलाई जिस्काउने र हेप्ने प्रचलन छ । अहिले पनि त्यही नै भइरहेको छ । चुनाव हारेका कांग्रेस, पहिचानवादी र रास्वपालाई खिसी गर्ने क्रम बढेको छ सामाजिक सञ्जालमा ।

इलाममा एमालेले जितेकै हो, यसमा शंकै छैन । तर, गणितले जिते पनि इलाममा एमालेको शक्तिचाहिँ अलिकति घटेको देखिएको छ । एमालेले भन्दा बढी कांग्रेसले गुमाएको छ । कांग्रेसले भन्दा बढी माओवादीले गुमाएको छ । माओवादी त अंकगणितमा भन्दा बढी राजनीतिमै हारेको छ । राप्रपा, एकीकृत समाजवादी जस्ता पार्टीहरुले आफ्नो ‘लिलिपुट’ साइज पत्ता लगाउने अवसर पाएका छन् यो उपचुनावमा ।

इलामको चुनावी अंकगणितलाई एकैछिन बिर्सेर राजनीतिक शक्ति सन्तुलनलाई हेर्ने हो भने राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले भन्दा बढी एमाले र कांग्रेसले चिन्ता गर्नुपर्ने स्थिति देखिन्छ । जनमतसम्म जोगाउन नसकेको रास्वपालाई सामाजिक सञ्जालमा उडाइए पनि रास्वपाले इलाममा आफ्नो राजनीति र पुरानो जनमत राम्रैसँग जोगाएको छ ।

पहिचानवादी डकेन्द्र थेगिमले चुनाव जितेनन् तर ११ हजार मतका साथ तेस्रो बनेपछि पहिचानवादीमा पनि खुशीयाली नै छाएको देखिन्छ ।

किन घट्यो एमालेको भोट ?

अखिल्लो चुनावमा एमालेका सुवास नेम्वाङले ३० हजार २० भोट ल्याएर जितेका थिए । यसपालि सुहाङ नेम्वाङले २७ हजार ७७२ भोट मात्र पाए । पिताको भन्दा उनले करिब ३ हजार मत कम पाए ।

सुवाङ नेम्वाङ ०७९ को चुनावमा एक्लै लडेका थिए । उनीविरुद्ध कांग्रेस, माओवादी, एकीकृत समाजवादीको संयुक्त घेराबन्दी थियो । यति हुँदा पनि सुवासले ३० हजार भोट पाएका थिए ।

अहिले सुहाङलाई नेकपा माओवादी केन्द्रले साथ दिएको थियो । परिवार दल र विप्लवसमूहले समेत साथ दिएको थियो । तर, भोटचाहिँ एक्लै लडेको सुवासको भन्दा ३ हजार कम आयो ।

क्षेत्रमा ५ हजार समानुपातिक मत रहेको दाबी गर्ने माओवादीले सघाउँदा पनि एमालेको भोट ३० हजारबाट २७ हजारमा कसरी झर्‍यो ? आखिर किन यस्तो भयो ? माओवादीले सघाएन ? या एमालेको जनमत घट्यो ? यो एमालेजनले विश्लेषण गर्नुपर्ने विषय हो ।

सुवास नेम्वाङका पालामा खसेको सदर मत संख्या ६६ हजार १८५ थियो । यसपालिको सदर मत ६८ हजार ४७२ थियो । यसअर्थमा विगतमा भन्दा करिब २ हजार मत बढी खसेको थियो । यो अवस्थामा एमालेले सुवास नेम्बाङका पालामा खसेको मत (३००२०) भन्दा अहिले बढी आएको भए एमालेको लोकप्रियता बढेको मान्न सकिन्थ्यो । तर, ६८ हजार मत खस्दा एमालेले पाएको भोट भने पहिलेको तुलनामा निकै कम रह्यो ।

अर्थात सुवास नेम्वाङका पालामा एमालेले ४५.३६ प्रतिशत भोट पाएको थियो । अहिले सुहाङका पालामा ४०.५६ प्रतिशत मात्रै भोट झर्‍यो । यसको अर्थ एमालेले झण्डै ५ प्रतिशत मत ‘लुज’ गर्‍ यो ।

त्यसो त सुवास नेम्वाङले कांग्रेसको भन्दा ११४ मत मात्रै बढी ल्याएका थिए । अहिले सुहाङले ५८३० को भारी मतान्तरले जितेका छन् । यस्सो हेर्दा बाबुले भन्दा छोराले बढ्दा कमाल गरेको हो कि जस्तो देखिन्छ । तर, होइन, कांग्रेसले नै कम मत पाएकाले मतान्तर बढी भएको हो । एमालेले कमाल गरेर मतान्तर बढाएको होइन ।

कांग्रेसका डम्बर खड्काले ०७९ सालमा २९ हजार ९०६ मत पाएका थिए । यसपालि २१ हजार ९४२ मत मात्र पाए । कांग्रेसले ७ हजार ९६४ मत गुमाउँदा एमालेको मतान्तर फराकिलो देखिएको हो । सारमा चाहिँ यो उपचुनाबमा एमालेले ३ हजार र कांग्रेसले झण्डै ८ हजार मत गुमाएकै हुन् । तथ्यले यही भन्छन् ।

एमालेको एउटा सकारात्मक पक्षचाहिँ के देखियो भने उसले ०७९ मा पाएको समानुपातिक भोट चाहिँ जोगाएको छ । ०७९ मा एमालेले इलाम–२ बाट समानुपातिक भोट २६ हजार ५६२ पाएको थियो । अहिले सुहाङले त्यसमा १२ सय १० मत थपेर २७ हजार ७७२ पाएका छन् ।

तर, यसो भनिरहँदा माओवादीको भोट खोई त ? जबकि माओवादीले गत चुनावमा यस क्षेत्रबाट ५ हजार १५३ मत पाएको थियो । अहिले माओादीले सुहाङलाई सघाउने निर्णय गरेको थियो ।

एमालेले सघाउँदा पनि एमालेको समानुपातिक भोटमा १२ सय १० मात्र थपियो, किन ? जवाफ प्रष्ट छ– या त एमालेको लोकप्रियता घट्यो, या माओवादीले सुहाङलाई भोट दिएन ।

कांग्रेसको भवितव्य

नेपाली कांग्रेसले विगतको भन्दा ७ हजार ९६४ कम मत पायो । त्यसो त अघिल्लो चुनावमा माओवादीले कांग्रेसलाई सघाएको थियो, अहिले सघाएन त्यसैले कांग्रेसको कम भोट आयो भन्न सकिएला । तर, यसको अर्को एउटा उदेकलाग्दो पक्ष पनि छ ।

अघिल्लो चुनावमा नेपाली कांग्रेसले यस क्षेत्रबाट समानुपातिकतर्फ २२ हजार ३३३ मत पाएको थियो । त्यो भनेको कांग्रेसको पार्टीगत भोट हो, माओवादीसँग मिसिएर आएको भोट होइन । यसपालि कांग्रेसले त्यो आफ्नो पार्टीगत भोटसमेत जोगाउन सकेन । अर्थात् डम्बर खड्काले समानुपातिकतर्फको भन्दा कम, २१ हजार ९४२ मतमै चित्त बुझाउनुपर्‍यो । यसको अर्थ हो– कांग्रेसले कांग्रेसकै भोट पाएन ।

रास्वपालाई नाफा

रास्वपाका नेताहरुमा बढी हौसिने रोग छ । इलाममा पुगेर डा. स्वर्णिम वाग्लेले हामीले जितिसक्यौं, घोषणा गर्न मात्र बाँकी छ भनेका थिए । तर, मत आउँदा रास्वपा चौथो स्थानमा देखियो । ०७९ को चुनावमा रास्वपा तेस्रो स्थानमा थियो ।

रास्वपाले गत चुनावमा प्रत्यक्षतर्फ १ हजार ३८० मत मात्र पाएको थियो । अहिले उसले ५ हजार २० मत पाएको छ । पहिलेभन्दा करिब ४ हजार मतदाता थपिएका छन् । यो रास्वपाको उपलब्धी नै हो, घाटा होइन । बरु, घाटा त कांग्रेस र एमालेले खाएका छन् ।

अघिल्लो चुनावमा इलाम–२ बाट रास्वपाले समानुपातिकतर्फ ४ हजार ६८६ मत पाएको थियो । यसपालि मिलन लिम्बुले त्यसमा थोरै भए पनि मत थपेका छन् । यो तथ्य हेर्दा रास्वपाले विगतको समानुपातिक मत जोगाएको देखिन्छ ।
पहिचानवादीको उदय

इलामले दिएको अर्को सन्देश भनेको पहिचान पक्षधरहरुको उदय हो । ११ हजार मतबा साथ डकेन्द्र थेगिमले तेस्रो स्थानमा उक्लेर कांग्रेस एमालेका साथै रास्वपालाई पनि चुनौती दिएका छन् ।

आगामी चुनावमा कोशी प्रदेशमा रास्पवाको बढोत्तरीलाई रोक्न र एमाले–कांग्रेसलाई खुम्च्याउन पहिचान पक्षधरको भोटले निर्णायक अर्थ राख्न सक्छ भन्ने सन्देश यो उपचुनावले दिएको छ ।

तर, पहिचान पक्षधरहरुको खास पार्टी नभएकाले सबै निर्वाचन क्षेत्रमा यसको भोट संगठित हुन चुनौतीपूर्ण छ । दल नभएको अवस्थामा समानुपातिकतर्फको मत पनि एकै ठाउँमा केन्द्रित हुन सक्दैन ।

निष्कर्षमा, इलाममा नेकपा एमालेले जितेर आफ्नो एक सिट सुरक्षित गरेको छ । तर उसको यो जित लोकप्रियता बढेर होइन, विपक्षी कमजोर भएर प्राप्त जित बन्न पुगेको छ । ‘सोह्र दुना आठ’ भनेजस्तो भएको छ ।

प्रकाशित मिति : १८ बैशाख २०८१, मंगलबार  ११ : २५ बजे

नाबालिग अपराधको दलदल- अभिभावकको किचलो, अशिक्षा र प्रविधि दुरुपयोग

घटना–१ बैतडी दोगडाकेदार गाउँपालिका-७, चडेपानीकी भागरथी भट्टलाई हामीले बिर्सिएका छैनौं

इजरायललाई आइसीजेको फैसला पालना गर्न अष्ट्रेलियाको आग्रह

क्यानबेरा– अष्ट्रेलिया सरकारका एक वरिष्ठ मन्त्रीले इजरायललाई दक्षिणी गाजामा सैन्य

कर्णालीको शिक्षा सुधार गर्न शिक्षक दरबन्दी थप्नुपर्छ : मुख्यमन्त्री कँडेल

काँक्रेविहार– कर्णाली प्रदेशका मुख्यमन्त्री यामलाल कँडेलले सामुदायिक विद्यालयको शिक्षा सुधार

मोटरसाइल दुर्घटनामा एक जनाको मृत्यु

कृष्णनगर– जिल्लाको कपिलवस्तु नगरपालिका–३ मा मोटरसाइल दुर्घटनामा परी एक जनाको

देशको सार्वजनिक ऋण चौबिस खर्ब हाराहारीमा

काठमाडौं– मुलुकले भुक्तान गर्न बाँकी सार्वजनिक ऋण करिब २४ खर्ब