काठमाडौं – नेपालीहरूमा पनि घुम्ने संस्कारको विकास भइरहेको छ । कार्यव्यस्तता कारण होस् या सामाजिक सञ्चालमा केही फोटो वा भिडियो बनाएर पोस्ट गर्न ! मानिसहरू नजिकैका पर्यटकीयस्थल पुग्ने गर्छन् ।

मोरङ्गको जेफाले पनि मोरङबासीका लागि त्यस्तै गन्तव्य हो । केराबारी गाउँपालिका वडा नं. २ (साविक सिंहदेवी ५ बिहीबारे)मा पर्ने जेफाले मोरङको मुख्य पर्यटकीय गन्तव्य नै बन्न सक्छ ।

सिंहदेवी बिहीबारे बजारदेखि ३०० मिटर उत्तर पुगेर हजारभन्दा केही बढी सिँढी चढेपछि डाँडामा रहेको भ्यू टावरमा पुगिन्छ । जुन भ्यू टावरबाट मौसम खुलेका बेला पूर्वका १६ जिल्लाका भूभाग अवलोकन गर्न सकिन्छ ।

विश्वको सर्वोच्च शिखर सगरमाथा र विश्वकै आठ हजार मिटरभन्दा अग्लोमध्ये एक कञ्चनजङ्गा (८,५८६ मि.) लगायत हिमाल पनि जेफालेबाट देख्न सकिन्छ । जेफालेमा हिमालको फेदीबाट हिमाललाई नियाल्दाको आनन्द उठाउन सकिन्छ ।

वरपर हरियालीले घेरिएको जेफालेको बीचमा शिव मन्दिर पनि छ, जुन मन्दिरमा शिवरात्रीका बेला पूजाआराधना हुन्छ ।

मोरङको केराबारी बजारदेखि जेफाले करिब ३३ किलोमिटर दूरीमा पर्छ । उक्त सडक कालोपत्रे हुने क्रममा छ । यो सडक तयार भएपछि जेफाले गन्तव्य बनाउँदा अहिलेहाल भोग्नुपरेको सास्ती घट्नेछ ।

जेफाले यात्राका क्रममा जब सोमबारे भञ्ज्याङ पुगिन्छ – तलतिर देखिने गाउँहरूले बाटोमा भोगेका सबै कठिनाइ भुलाइदिन्छ । तलतिर रहेका गाउँहरू निकै सुन्दर देखिन्छन् ।

कन्याम भुलाउने चिया बगान

सोमबारे भञ्ज्याङ पुगेपछि दुईवटा बाटो आउँछ । वडा कार्यालय जाने बाटो छाडेर उत्तरतर्फ लाग्ने सडक जेफाले पुग्छ । धरान भएर पनि जेफाले पुग्न सकिन्छ, जुन यात्रा समेवा पुगेपछि टुङ्गिइन्छ । केराबारीबाट जाने हो भने जेफाले पुग्दै लाग्दा बाटोमा देखिने चिया बगानले इलामको कन्याम चियाबारीको झल्को मेटाइदिन्छ ।

जेफाले पुगेपछि चियापारखीको पहिलो रोजाइ स्वतः चिया नै हुन्छ । जेफालेको मौसम उसै पनि बाह्रैमास चिसो र शीतल ! त्यस्तो हावापानी भएको ठाउँमा बस्दै शुद्ध दूध र स्थानीय बगानमै उत्पादित पत्ती राखेर उमालिएको चिया पिउनुको मज्जा नै बेग्लै !

जेफालेमा अर्गानिक (प्राङ्गारिक) परिकार मन पराउनेलाई लोकल (रैथाने) कुखुराको मासु, ढिँडो, सिस्नो, गुन्द्रुकका परिकार लगायत उपलब्ध छँदैछ । यस हिसाबले घुमिफिर गर्न जेफाले पुग्ने पर्यटकलाई खान र बस्न आधारभूत सुविधा उपलब्ध छ ।

स्थानीयहरूले होमस्टे (घरबास) सञ्चालन गरेका छन् । जुन व्यवसायले पर्यटकहरूलाई सहजता प्रदान गर्नुका साथै स्थानीयबासीको जीवनयापनमा पनि सहयोग पुर्‍याउँछ ।

जातीय र भाषिक विविधताबीच बलियो धार्मिक सहिष्णुताजस्ता कुराले पनि जेफालेलाई थप महत्वपूर्ण बनाएको छ । जेफालेमा बसोबास गरेका मगर समुदायले देखाउने हुर्रा नाचले पर्यटकलाई स्वागत गर्छ ।

पर्यटकले पनि हुर्रा नाचको रैथाने लयमै आफूलाई समाहित गरिदिन्छन् ।

कोरोनाले दपेटेपछि…

जेफालेको विकास र पर्यटन सम्भावनालाई बीचमा कोरोना महामारीले दपेटेको केराबारी गाउँपालिका–२ का वडाध्यक्ष प्रेमबहादुर लिम्बू बताउँछन् ।

कोरोना महामारी अघि दैनिक सयौं पर्यटक आउने गरेपनि महामारीपछि ह्रास आएको उनले जानकारी दिए ।

समग्र केराबारी गाउँपालिकालाई चिनाउन जेफाले विकास हुनुपर्ने तर्क गर्दै लिम्बूले पर्याप्त बजेट नपाए पनि अत्यावश्यक पूर्वाधार निर्माण भइरहेको बताए । उनका अनुसार भ्यू टावर जाने खुट्किला छेउमा सुरक्षा रेलिङ, ठाउँ–ठाउँमा विश्रामस्थल, शौचालय र जेफाले बोर्ड राखिएको छ ।

अन्य पूर्वाधार बनाइँदै गरे पनि जेफालेको विकास निम्ति भरपर्दो सडककै महत्व बढी रहेको वडाध्यक्ष लिम्बूले बताए । अहिले सडक कालोपत्रे हुने प्रक्रियामा रहेकाले केही समयभित्रै आवागमन सहज हुने उनको भनाइ छ ।

सडकमात्र होइन, अब जेफालेलाई पूर्वमा रहेको एक आकर्षक गन्तव्य बनाउन पदमार्ग नै बनाउने सोच लिम्बूले सुनाए । केराबारीको भ्यूप्वाइन्टदेखि जेफालेसम्म पदमार्ग निर्माण गर्न आवश्यक तयारी भइरहेको उनले जानकारी दिए ।

गाँसबासमा छैन समस्या

स्थानीय पत्रकार किसान शाहीले जेफालेमा पर्यटकका लागि गाँसबासको राम्रो प्रबन्ध रहेको बताए ।

‘जेफालेको महत्व दिनानुदिन बढिरहेको छ, यो ठाउँ निकै पर्यटकीय क्षेत्रको प्रचुर सम्भावना भएको ठाउँ हो’, पत्रकार शाहीले भने, ‘जेफालेमा विशेषगरी विराटनगर पूर्वका काँकरभिट्टा र झापादेखि पनि पर्यटकहरू आउनुहुन्छ, तराईमा गर्मी बढेका बेला चिसो हावापानी पाइने भएकोले जेफाले आन्तरिक पर्यटकले भरिभराउ हुन्छ ।’

गर्मीका बेला शीतल महसुस गर्न मानिसहरू सामान्यतयाः धनकुटाको भेडेटार (धरानमाथि) पुग्ने गर्छन् । तर, मोरङ लगायत नजिकका जिल्लाका हकमा भेडेटारको उत्कृष्ट विकल्प जेफाले हो । भेडेटार टाढा रहेकाले छोटो दूरीको जेफाले नै उपयुक्त गन्तव्य बनिरहेको पत्रकार शाहीले बताए ।

पछिल्लो पटक केराबारीका युवाहरू सम्मिलित साहित्यिक समूहले पनि पर्यटकीय क्षेत्र प्रचार गर्न महिनामा एकपटक पैदलयात्रा अभियान चलाइरहेको छ । जेफालेलाई पैदलयात्रा निम्ति उत्कृष्ट गन्तव्य बनाउन उनै युवाहरू लागिपरेका छन् ।

पत्रकार शाही जेफालेसम्म पदयात्रामा निस्किएका यात्रीले दुई दिन समय छुट्याउँदा उपयुक्त हुने बताउँछन् । पहिलो दिन सोमबारेमा बस्ने र दोस्रो दिन गन्तव्य (जेफाले) तिर जाने हो भने सहज हुने उनले जानकारी दिए ।

पदयात्रा गर्ने क्रममा स्वास्थ्यमा असहज भए या चोटपटक लागे तत्कालै एम्बुलेन्स बोलाउन सकिने र केही समयभित्रै स्वास्थ्यसेवा पाउन सकिने शाहीको भनाइ छ ।

(ठकुरी खबरहबमा प्रशिक्षार्थी पत्रकार हुन्‌ ।)