काठमाडौँ- सन्तनेता कृष्णप्रसाद भट्टराई (किसुनजी)को ललितपुर, ठैव बाडेगाउँस्थित आश्रमको अवलोकनका लागि नेपाली कांग्रेसका केन्द्रीय सदस्य मदनबहादुर अमात्यको पहलमा भाय प्रमोद भट्टराईसहित सोमबार दिउँसो पुग्यौँ । त्यहाँ पुग्दा आश्रमको दृष्य अत्यन्त हृदयविदारक देखियो ।

अतिवादीहरूको जत्थाले भदौ २४ गते अपराह्न १ बजेतिर आश्रममा समेत पुगेर बितन्डा मच्चाएछन् । सन्तनेताले आफ्नो सम्पत्तिका नाममा देशका भावी पिढीका लागि छाडेर जानुभएपछि जतनसाथ राखिएका, दुई–दुई पटक प्रधानमन्त्री भएर सरकारी निवासमा जाँदा र फिर्ता आउँदा सँगै ल्याउनुभएका उहाँका बाकस (ट्यांका), छाता र सुराहीका साथ साथै सबै नोटबुक र डायरी, अप्राप्य पुस्तक र अभिलेख ध्वस्त बनाएछन् ।

संकलित फोटोका साथै उहाँले प्रत्येक दिन बिहान वाचन गर्ने श्रीमद्भागवत गीताको पुस्तक र अन्य धार्मिक पुस्तक, जतनसाथ राखिएका उहाँका व्यक्तिगत उपयोगका सम्पूर्ण वस्तु आगो लगाएर ध्वस्त बनाएछन् ।

साधु-सन्त विशिष्ठ पाहुनाहरुका लागि बनाइएका अतिथि कोठाहरू, ध्यान तथा प्रार्थना कक्षसमेत आगो लगाएर पूर्णतः ध्वस्त गराएछन् । आँगनमा स्थापना गरिएको किसुनजीको पूर्णकदको सालिकलाई धूलो बनाएछन् ।

पञ्चायतको प्रतिबन्धित कालदेखि नै किसुनजीले पार्टीको कामका लागि चढ्नु हुने ऐतिहासिक जीपलाई आगो लगाएर ध्वस्त बनाएछन् ।

सरकारले आश्रमका लागि दिएको गाडी पनि आगो लगाएछन् । सम्पूर्ण आश्रमलाई एउटा खण्डहरको रुपमा परिणत गरेछन् । किसुनजीका लागि सरकारले नै निर्माण गरिदिएर उसकै स्वामित्वमा रहेको आश्रमको दृष्यले जोकोहीलाई पनि द्रविभूत बनाउँछ ।

‘इतिहासका लागि सत्य सुरक्षित राख्नुपर्छ, पस्कनु पर्दछ’, प्रसिद्ध पत्रकार सञ्जय बारूले आफ्नो बहुचर्चित पुस्तक ‘दि एक्सिडेन्टल प्राइममिनिस्टर’मा उल्लेख गरेका छन् । यसैगरी ‘कुनै राष्ट्रलाई बिगार्नु छ भने सबैभन्दा पहिले यसको ऐतिहासिक भाष्यलाई बिगार्नु पर्दछ’ भन्ने चिनियाँ भनाइ छ ।

धन्य, किसुनजीसम्बन्धी अध्ययनका लागि विवरण संकलन गर्ने सिलसिलामा मैले झन्डै एक वर्षपहिले आश्रममा किसुनजीका केही नोटबुक, डायरी र अभिलेख पढ्ने मौका पाएको थिएँ, केही तस्बिरहरू खिचेको थिएँ ।

देशमा लोकतन्त्रको स्थापनाका लागि झन्डै १५ वर्ष जेलजीवन बिताएका, भ्रष्टाचारमुक्त सुशासनका लागि राजनीतिमा इमान्दारी, नैतिकता र अत्यन्त सरल जीवन शैलीको प्रतिमूर्तिका रुपमा स्थापित, राजनीतिलाई आध्यात्मिक तहसम्म पुर्‍याई राजनीति र अध्यात्मबीचको सन्तुलनको बेजोड ‘मोडेल’का लागि आदर्शका रुपमा स्थापित किसुनजीप्रति किन यत्रो आक्रोश पोखियो ? रहस्यको विषय भएको छ ।

लेखक भट्टराईले किसुनजीको आश्रम पुगेपछि वर्णन गरेको दृश्य