काठमाडौं– राजधानीको माइतीघर मण्डलामा २३ भदौमा युवा पुस्ताद्वारा आयोजना गरिएको ‘जेन-जी’ प्रदर्शन राजनीतिक सक्रियताको उदाहरण बनेको छ । तर, आन्दोलनसँग सम्बन्धित अनलाइन दान व्यवस्थापन र पारदर्शिता अझै चुनौतीपूर्ण बनेको छ ।

प्रदर्शनको नेतृत्वमा कुनै निश्चित व्यक्ति नहुँदा सामाजिक सञ्जालमा यसलाई ‘लिडरलेस’ अर्थात् नेतृत्वविहीन र गोप्य रूपमा सुरु भएकाले ‘फेसलेस’ अर्थात् अनुहारविहीन नाम दिइएको थियो ।

प्रारम्भिक छलफलमा सहभागीहरूले पम्प्लेट बनाउने, राष्ट्रिय झन्डा बोकेको र प्रदर्शनमा कसरी सामेल हुने जस्ता विषयमा ध्यान दिएका थिए ।

तर प्रदर्शनको दोस्रो दिनदेखि ‘हामी नेपाल’ संस्था र अन्य प्रतिनिधिहरू प्रदर्शन स्थलमा देखा परे । यसैबीच, गोफण्ड जस्ता अनलाइन प्लेटफर्ममार्फत रकम सङ्कलन सुरु भएको पाइएको छ । 

धेरैले घाइते प्रदर्शनकारीको उपचार, मृतक परिवारलाई राहत वितरण र भौतिक संरचना पुनर्निर्माणको नाममा रकम सङ्कलन गरेका छन् । विदेशमा रहेका नेपालीले पनि यो आन्दोलनमा सहयोग गर्दै रकम पठाइरहेका छन् ।

भदौ २३ मा राज्य पक्षबाट भएको दमनमा १९ जनाको ज्यान गएको थियो भने सयौँ घाइते भएका थिए। प्रदर्शनको दोस्रो दिन पनि ज्यान गएको घटनासँगै, हालसम्म ७४ जनाको मृत्यु भएको प्रहरीले जनाएको छ।

रकम सङ्कलनमा केही संस्थागत, केही व्यक्तिगत  र केही सामूहिक रूपमा लागेका छन् । केहीले सामाजिक सञ्जालमार्फत अपडेट गरिरहेका छन् भने अधिकांशले वितरण प्रक्रिया सार्वजनिक गरेका छैनन । विशेषतः, घाइते पीडित र मृतकका परिवारसँग सहयोग कसरी पुग्छ भन्ने विषय अस्पष्ट छ। 

केहीले देशभित्र सक्रिय गैर नाफामुखी संस्थामार्फत सहयोग गर्ने बताएको भए पनि पारदर्शितासँग सम्बन्धित प्रश्न अझै उठेको छ । फरक फरक व्यक्ति, संस्था र समूहले गर्ने दान व्यवस्थित नभएको र यसमा ट्रयाकिङ, जिम्मेवारी र पारदर्शिता आवश्यक रहेको उल्लेख गरिएको छ ।

जेन-जी आन्दोलनले युवा पुस्ताको राजनीतिक चेतना र सक्रियता उजागर गरेको छ । तर आर्थिक पक्षमा देखिएको असंगठन र पारदर्शिताको कमीले यस आन्दोलनको सामाजिक प्रभावमाथि प्रश्न उठाइरहेको छ । 

अनलाइन दानको प्रभावकारी व्यवस्थापन, पीडित र मृतक परिवारसम्म सुनिश्चित वितरण, र जिम्मेवारीपूर्ण निगरानी सुनिश्चित नगरी यस प्रकारका आन्दोलनहरू दीर्घकालीन र स्थायी प्रभाव बनाउन सक्दैनन् ।