कीर्तिमानी प्रधानमन्त्री बनेर अस्ताएकी खालिदा « Khabarhub

कीर्तिमानी प्रधानमन्त्री बनेर अस्ताएकी खालिदा

महिला सशक्तीकरणमा उल्लेखीय भूमिका



खालिदा जिया बंगलादेशकी पहिलो महिला प्रधानमन्त्री र बंगलादेश नेशनलिस्ट पार्टीकी अध्यक्ष थिइन् । उनको जीवन राजनीतिक विजय, चुनौती, महिला नेतृत्व र दीर्घकालीन प्रतिद्वन्द्विताले भरिएको थियो । 

उनी केवल एक राजनीतिज्ञ नभई बंगलादेशको लोकतान्त्रिक इतिहासमा महिला नेतृत्व र सामाजिक परिवर्तनको प्रतीकका रूपमा स्थापित भएकी थिइन् । उनको राजनीतिक यात्रा देशका लागि नयाँ मार्गनिर्देशन र चुनौती दुवै बन्यो । 

खालिदा जियाको निधन दीर्घकालीन स्वास्थ्य समस्याका कारण भएको हो। उनको स्वास्थ्यमा धेरै वर्षदेखि लिभर सिरोसिस, हृदयसम्बन्धी समस्या, मधुमेह र अर्थ्रितिस (जोइन्ट सुन्निने) जस्ता रोगहरू देखा परेका थिए । 

यी समस्याहरूले उनको शारीरिक अवस्था कमजोर बनाएको थियो । ३० डिसेम्बर २०२५ मा ढाकास्थित एभरक्यर अस्पतालमा ८० वर्षको उमेरमा उनको निधन भयो ।

पारिवारिक पृष्ठभूमि र प्रारम्भिक जीवन

खालिदा जिया सन् १९४५ मा पूर्वी भारत (बंगलादेश)को डिनाजपुरमा जन्मेकी थिइन्। उनी एक मध्यमवर्गीय, शिक्षित परिवारमा हुर्किएकी हुर्किइन । प्रारम्भिक जीवनमा उनी राजनीतिबाट टाढा थिइन्। उनले गृहिणीको भूमिका निभाउँदै आएकी थिइन् । 

१९६० को दशकमा सशक्त सैन्य अधिकारी र स्वतन्त्रता सेनानी जियाउर रहमानसँग विवाह गरेपछि उनको जीवन राजनीतिक रूपमा मोडिएको थियो । जियाउर रहमान बंगलादेशका छैटौँ राष्ट्रपति र बीएनपीका संस्थापक थिए, जसले खालिदा जियाको भविष्य राजनीतिक नेतृत्वतर्फ मोड्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्यो ।

१९८१ मा उनका पतिको असमय हत्या भएपछि बीएनपी संकटमा पर्‍यो। त्यही समयमा खालिदा जियाले पार्टी नेतृत्व सम्हालिन् र १९८४ मा औपचारिक रूपमा पार्टीको अध्यक्ष बनिन् । 

उनले सेनाप्रमुख हुसैन मुहम्मद एरशादको सैनिक शासनको विरोध गर्दै आम जनआन्दोलनलाई नेतृत्व दिइन्, जसले १९९० मा सेनाको शासन ढाल्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको थियो । यो समय खालिदा जियाको साहस, रणनीति र नेतृत्व क्षमतालाई राष्ट्रिय स्तरमा प्रमाणित गर्ने अवसर थियो ।

खालिदा जिया बंगलादेशकी पहिलो महिला प्रधानमन्त्रीको रूपमा दुई पटक देशको नेतृत्व गर्न सफल भइन्।
पहिलो कार्यकाल सन् १९९१–१९९६ सम्म उनले निर्वाचित भएर प्रधानमन्त्री पद सम्हालिन । राष्ट्रपति प्रणालीलाई संसदीय प्रणालीमा रूपान्तरण गरिन्, जसले लोकतन्त्र सुदृढ गर्न र संसद्को सशक्तीकरण गर्न ठूलो योगदान पुर्‍यायो ।

दोस्रो कार्यकाल सन् २००१–२००६ सम्म फेरि जनमतको भरोसा पाएर सरकार चलाइन्। यस कार्यकालमा उनी आर्थिक सुधार, पूर्वाधार विकास, शिक्षा र स्वास्थ्यमा विविध कार्यक्रम लागू गर्दै समग्र विकासमा योगदान गरिन्।

उनी शिक्षा क्षेत्रमा सुधार गर्दै छोरीहरूका लागि निःशुल्क प्राथमिक शिक्षा, छात्रवृत्ति र भोजन सुविधा सुनिश्चित गरिन्। साथै, महिला सशक्तीकरण र रोजगारका अवसरहरू सिर्जना गरिन्। उनको नेतृत्वले बंगलादेशमा महिला नेतृत्वको उदाहरण र लोकतान्त्रिक सुधारको प्रतीक प्रस्तुत गर्‍यो।

राजनीतिक प्रतिद्वन्द्विता

खालिदा जियाको राजनीतिक जीवन मुख्यतः शेख हसिनासँगको दसकौँ लामो प्रतिद्वन्द्विताले आकार लिएको थियो । 

दुई नेतृको संघर्षले बंगलादेशको राजनीतिक वातावरणलाई अत्यन्त प्रतिस्पर्धात्मक, कहिलेकाहीँ अस्थिर बनायो। यसले राष्ट्रिय नेतृत्वको दिशा, पार्टी नीति र जनमतमा प्रत्यक्ष प्रभाव पारेको थियो।

२००६ पछि सत्ता छोडेपछि खालिदा जियाले विभिन्न भ्रष्टाचार र सरकारी कोष दुरुपयोगका मुद्दाहरूको सामना गरिन्। २०१८ मा उनलाई भ्रष्टाचारको आरोपमा जेल सजाय पनि भोग्न परेको थियो । 

विपक्षी दलहरूले यी मुद्दालाई राजनीतिक रूपमा प्रेरित भएको दाबी गरे। यसले उनको राजनीतिक यात्रा चुनौतीपूर्ण बनायो र अन्तर्राष्ट्रिय ध्यान पनि खिच्यो ।

राजनीतिक उत्तराधिकारी र परिवार

उनका छोरा तारिक रहमान बीएनपीका कार्यकारी अध्यक्षका रूपमा पार्टी नेतृत्व गरिरहेका छन्। उनी १७ वर्ष लामो निर्वासनपछि २०२५ मा बंगलादेश फर्किएका थिए । खालिदा जियाको परिवारमा राजनीतिमा सक्रिय सदस्यहरू छन् र राजनीतिक उत्तराधिकारको विषय लगातार चर्चा बन्दै आएको छ ।

खालिदा जियाको जीवन बंगलादेशको लोकतान्त्रिक संघर्ष, महिला नेतृत्व, आर्थिक सुधार र सामाजिक परिवर्तनसँग गहिरो रूपमा सम्बन्धित छ । 

उनी केवल एक राजनीतिज्ञ मात्र नभई महिला सशक्तीकरण र दीर्घकालीन राजनीतिक प्रतिद्वन्द्विताको प्रतीक पनि थिइन्। उनको निर्णय र नेतृत्वले सकारात्मक र नकारात्मक दुवै रूपले बंगलादेशको राजनीतिक वातावरणलाई स्थायी रूपमा प्रभाव पारेको छ । 

खालिदा जियाको जीवन केवल राजनीतिमा मात्र होइन, महिला नेतृत्व र सामाजिक प्रभावका दृष्टिले पनि महत्त्वपूर्ण छ। 

उनी बंगलादेशमा महिलाहरूको राजनीतिमा सहभागिता र नेतृत्वको उदाहरणको रूपमा देखिन्छिन्। उनको नेतृत्व र संघर्षले देशको लोकतन्त्र, सरकार सञ्चालनको प्रक्रिया र राजनीतिक स्थायित्वमा गहिरो प्रभाव पारेको छ ।

प्रकाशित मिति : १५ पुस २०८२, मंगलबार  ३ : १० बजे

प्रचण्ड प्रधानमन्त्रीको दौडबाट बाहिर, भने, ‘सत्ताको भागबन्डामा सहभागी हुन्न’

काठमाडौं– नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) का संयोजक पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’

प्रधानमन्त्रीका तीनै दाबेदारले हाल्न पाउँदैन् आफ्नो क्षेत्रमा भोट

निर्वाचनमा एक मतान्तरले समेत जित–हार तय हुन्छ । जसकारण निर्वाचन

प्रचण्ड भन्छन् : मैले सबैथोक गुमाइसकेँ, अब सत्ताको लोभ छैन

काठमाडौं- नेपाली कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) संयोजक पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले आफूलाई

कोरियन कस्मेटिकले नेपाली बजारमा नयाँ सम्भावना बोकेको छ : राजदूत पार्क ताइयोङ

काठमाडौं– नेपालका लागि दक्षिण कोरियाका राजदूत पार्क ताइयोङले कोरियन कस्मेटिक

दमकका सबै वडामा एमाले निर्वाचन परिचालन कार्यलय, कार्यकर्ता मतदाताको घरघर जाने

दमक – नेकपा एमालेले झापा क्षेत्र नम्बर प्रतिनिधिसभा निर्वाचन परिचालन