कांग्रेस सभापति गगन थापाले एउटी किशोरीसँग उनको ‘स्टार्टअप बिजनेस’ को विषयमा चाख मानेर सुनेको भिडियो सार्वजनिक भयो । उनले अनलाइनमार्फत उपहारको व्यापार गरेको जसबाट परिवारका सदस्यलाई समेत काम दिन सफल भएको बताइन् । सभापति थापाले उनलाई काममा लगनशील भएर लाग्न प्रोत्साहित गरे ।

सानै उमेरमा आफूलाई बिजनेसमा स्थापित गराउने पात्र हुन्– २० वर्षीया प्रविना न्यौपाने । उनका पितामाता भक्तराज न्यौपाने र लक्ष्मी न्यौपाने काठमाडौँको रातोपुलमा स्टेसनरीको पसल चलाउँछन् । तिनै किशोरीले अहिले परिवारका सबै सदस्यलाई आफ्नो डिजिटल व्यापारमा समेट्न सफल भएकी छन् । आफ्नो संघर्षको कथा खबरहबसँग प्रविनाले यसरी बताइन् :

यो उपहार व्यवसाय हो । पहिला–पहिला मुख्य गुडिया थियो । अहिले उपहार दिने चलनमा अन्य कुरा रुचि बढ्दै गएपछि चकलेट, बुके, केक लगायत धेरै थरी बढेका छन् । मुख्यतः नेपालभन्दा विदेशबाट अर्डर आउँछ ।

विदेश भएका आफन्तले नेपालमा भएका आफन्तलाई उपहार दिने हो । विदेशबाट नेपालमा जन्मदिन भएको मान्छेलाई सरप्राइज पठाइदिनुहुन्छ । हामीले गएर भिडियो बनाइदिएर उहाँहरूको सम्झना कैद गरिदिन्छौँ ।

सरप्राइज भिडियो बनाउने काठमाडौँ उपत्यकाभित्र मात्रै हुन्छ । अन्य उपहार देशभर नै डेलिभरी गर्ने गरेका छौँ ।

रहरले बढाएको इच्छाशक्ति
पहिला त आफूभित्र इच्छाशक्ति जाग्नुपर्‍यो । आत्मनिर्भरताको बाटो बोल्दा जति सजिलो छ, काममा उतार्न उति कठिन । मेरो हकमा कामले काम सिकाउँछ भनेजस्तै भयो । अनलाइन व्यवसाय गर्छु भनेर महाबौद्धतिर होलसेल पसलतिर मलाई भिडियो बनाउन दिनु न भनेर जान्थेँ । भिडियो बनाउँदै पोस्ट गर्दै गएँ । एक पसलको अंकलकोमा गएर रेगुलर पोस्ट गरेँ । उहाँले भिडियो यसरी बनाऊ भनेर गाइड गर्दिनुहुन्थ्यो ।

सुरुमा कम्बो सामान बनाएर भिडियो हाल्थेँ । त्यही पसलबाट सुरु भयो मेरो काम । अहिले पनि उहाँहरूसँगै काम गरिरहेको छु । त्यही पसलबाट भिडियो बनाउँदै आज आफ्नै छुट्टै व्यवसायसम्मको यात्रा तय गरेको हुँ । यो जिरो लगानीबाट सुरु गरेको काम हो ।

भिडियो बनाएर हालेपछि अर्डर आउँथ्यो । त्यही पसलको सामान किनेर पठायो । नाफा आफू राख्ने, सामानको त्यही दिने गर्थें । त्यसरी गर्दागर्दै त्यहाँबाट मात्रै सम्भव भएन । धेरै सामानको अर्डर आउन थाल्यो । अन्य सामान लिन न्युरोड जानुपर्ने भयो ।

सुरुमा एक कोठा भाडामा लिएर सामान स्टक राख्यौँ । यति धेरै अर्डर आउन थाल्यो । एक कोठाभित्रको सामानले धान्न सकेन । त्यसपछि पूरै फ्ल्याट लिएर काम गर्दै छौँ । तपाईंले देख्न पनि सक्नुहुन्छ । फ्ल्याट पूरै गिफ्टको सामानले भरिएको छ ।

ती सामान छुट्टाछुट्टै किन्दा महँगो पर्छ । कम्बो लिँदा सहुलियत मूल्य पर्छ । मेरो पहिलो भिडियो नै मिलियन भ्युज गएको थियो । त्यो भिडियोमै ३०० अर्डर आएको थियो । मेरो लाइफ त्यहीँबाट टर्न भयो । यो २०८० सालको कुरा हो । मेरो भर्खरै प्लस टु सकिएको थियो ।

प्लस टुको परीक्षा सकिएको भोलिपल्टदेखि भिडियो बनाउने काम गर्न थालेँ ।

खर्चालु स्वभाव, व्यावसायिक सोच
मेरो व्यावसायिक यात्राको कुरा गर्दा परिवारको आर्थिक अवस्थाको कुरा आउँछ । बुबाआमाले राम्रै कलेज पढाउनुभएको थियो । असाध्यै संघर्ष गर्नुपरेको त होइन । तर साथीभाइसँग घुम्न जाँदा वा अन्य चाडपर्वमा आमाबुबाले दिएको पैसा असाध्यै कम लाग्ने । उहाँहरूले दिएको पैसाले नपुगेको जस्तो लाग्ने । फेरि मागिराख्न पनि अप्ठ्यारो लाग्थ्यो ।

खर्चालु स्वभाव थियो । त्यही स्वभावले सानैदेखि आफैँ पैसा कमाउनुपर्छ भन्ने लाग्न थाल्यो । म यो व्यवसाय सुरु गर्नुभन्दा अगाडि होम ट्युसन पढाउँथेँ र आफ्नो खर्च जुटाउँथेँ । ट्युसन पढाएको पाँच हजार लिन्थेँ ।

बुबाको स्टेसनरी पसल छ । ८ कक्षा, १० कक्षा पढ्दा आफू पढ्ने स्कुलमा ‘ओल्ड इज गोल्ड’ किताबहरू बेच्थेँ । बाहिर नर्मल १०–१५ प्रतिशत छुट हुन्थ्यो । मैले ३० प्रतिशत छुट दिएर बेच्थेँ । एक्स्ट्रा छुट दिएर स्कुलभरि किताब बेच्थेँ ।

प्लस टु ट्रिनिटी कलेज पढ्दा पनि टन्नै किताब बेचेँ । फेसबुक स्टोरीमा छुटसहितको विज्ञापन गर्थेँ र बेच्थेँ । मार्केटिङ दिमाग स्कुलदेखि नै सुरु भएको थियो ।

सामाजिक सञ्जालको भर
मुख्य हाम्रो टिकटक, इन्स्टाग्राम र फेसबुकमार्फत सम्पर्क गर्न सकिन्छ । त्यही अपलोड भिडियोबाटै ह्वाट्सएपमा सम्पर्क गर्न सकिन्छ । ‘न्यौपाने गिफ्ट कलेक्सन’ को पेज रहेको छ ।

धेरै अर्डर आउने भनेको टेडी बियर हो । स्टक धेरै छ, जस्तोसुकै टेडी बियर हामीसँग उपलब्ध छ । त्यसपछि बुके अर्डर आउँछ । त्यससँगसँगै केक र चकलेट जान्छ । चकलेटको पनि धेरै अर्डर आउँछ । केक दुई ठाउँमा कन्ट्याक्ट छ । ग्राहकले भनेबमोजिमको केक बनाउन अर्डर दिन्छौँ ।

ब्वाइफ्रेन्ड विदेश, गर्लफ्रेन्ड नेपाल वा गर्लफ्रेन्ड विदेश, ब्वाइफ्रेन्ड नेपाल भएका कपलले धेरै अर्डर दिन्छन् । जन्मदिन, बिहे एनिभर्सरी लगायत स्पेसल दिनमा उपहार दिने चलन वा मौसमअनुसार अर्डर आउँछ ।

उहाँहरू आफैँ पुगेर सरप्राइज दिएजस्तै गरी भिडियो बनाइदिन्छौँ । भिडियो हाल्ने वा नहाल्ने भन्ने हुन्छ । कोही भिडियो नबनाई आफ्नो सम्बन्धलाई गोप्य राख्नै रुचाउँछन् । कसैले भिडियो बनाएरै सेलिब्रेट गर्छन् । भिडियोको एक्स्ट्रा चार्ज लाग्छ । भिडियो बनाउन दुई जना जानुपर्ने हुन्छ । एउटाले भिडियो खिच्ने र अर्कोले सामान दिनुपर्छ ।

दुईतर्फी यातायात खर्च लाग्छ । नर्मल अर्डरको इनड्राइभ वा कुरियरको चार्ज लाग्छ । केटा साथीले केटी साथीलाई उपहारको लागि अर्डर गरेको एकदमै कम छ । तर केटीहरूले आफ्नो केटा साथीलाई धेरैले उपहार पठाउँछन् ।

आमाबुबाले धेरै सहयोग गर्नुभएको छ । बुवा धेरै ठाउँमा सामान छोड्न पुग्नुहुन्छ । भाइले पनि सहयोग गर्छ । परिवारबाहेक अन्य दुई जना कर्मचारी छन् ।

सबैभन्दा कम २–३ हजारदेखि १५–२० हजारसम्मको अर्डर आउँछ । गिफ्ट र्‍यापिङ सुरुमा सबै म आफैँ गर्थेँ । अहिले मलाई अर्डर लिँदै ठिक्क हुन्छ । अरूलाई सिकाएर गर्न लगाएको छु । फुर्सदमा अहिले पनि आफैँ गर्छु ।

जिरो लगानीबाट सुरु गरेको हाल हामीसँग स्टक १० लाखमाथिको सामान छ । महिनामा फ्ल्याट भाडा, कर्मचारी खर्च लगायत सबै खर्च कटाएर एक लाखमाथि नाफा हुन्छ ।

कलेज र व्यापारबीचको समय म्यानेज गर्न धेरै गाह्रो भएको छ । परीक्षाको बेला काम गर्दिनँ । कलेजमा थोरै कन्सिडर गरिदिनुभएको छ । व्यवसाय गर्छिन् भन्ने थाहा छ । त्यसैले दुवै कामलाई सँगसँगै लिएर हिँडिरहेकी छु ।

आमाबुबा, साथीभाइ, कलेजका शिक्षक सबैतिरबाट एकदमै राम्रो रेस्पोन्स पाएको छु । अब विदेश जाने सोच छैन । पहिले विदेशै जानुपर्छ भन्ने लागेको थियो । प्लस टु सकिनेबित्तिकै क्यानडा जान्छु भन्ने तयारी थियो । आईईएलटीएस गर्न तयार भइसकेको थिएँ । आमाबुबाले २०–२५ लाख ऋण लिएर हालसालै विदेश पठाउन सक्दिनँ भन्नुभयो । पैसाले रोकिएको थिएँ । तर अहिले आएर गन्तव्य नै फरक भयो । सायद यो परिवर्तनका लागि रोकिएकी थिएँ ।

स्टार्टअप कसरी गर्ने ?
सोचेर मात्रै बस्न भएन । सोचेको कुरा गर्न सुरु गर्नुपर्‍यो । अर्को धैर्य हुनुपर्छ । एक समय करिब छ महिना कुनै अर्डर आएन । तर मैले भिडियो बनाएर हाल्न कहिले छुटाइनँ । एक दिन न एक दिन फेरि अर्डर आउँछ भनेर प्रतीक्षा गरेँ । अर्डर आएन भनेर हार खानु हुँदैन । ग्राहक कुरेर बस्न सक्नुपर्छ ।

जागिर खानुभन्दा धेरै गाह्रो हुन्छ आफ्नो व्यापार गर्न । उस्तै खट्नुपर्छ । विदेश र नेपालको समय मिल्दैन । उता उज्यालो हुँदा नेपालमा अँध्यारो हुन्छ । बिहान तीन बजेसम्म पनि अर्डर लिएर बस्ने गर्छु । सुत्ने हो भने व्यापार हुन्न । ह्वाट्सएप मेसेज रिप्लाई गर्नुपर्ने हुन्छ ।

दिउँसो स्टाफले पनि गर्छन् । तर बिहान, बेलुका, राति त आफैँले ग्राहकसँग समन्वय गर्छु । धेरै अर्डर रातमै आउँछ । ‘प्रेमदिवस’ मा अर्डर लिएरै सकिँदैन । एक हप्ता अर्डर लिएर डेलिभरी दिन नसक्ने अवस्था आएपछि हामीले बन्द गर्दिन्छौँ । त्यतिबेला कर्मचारी थपेर काम गर्दा पनि अर्डर पुर्‍याउन सकिँदैन । अफसिजनमा अर्डरै नआउने हुँदैन ।

जेन जी आन्दोलनमा गएको थिएँ । साथीलाई गोली लाग्यो । बल्लबल्ल जोगिएर आएँ । तर राजनीतिमा रुचि छैन । नेताले हामीजस्ता स्टार्टअपहरूलाई काम गर्ने वातावरण सहज बनाइदिएको खण्डमा यो व्यवसायलाई बढाउँदै लैजाने योजनामा छु । सरकारले सिस्टम राम्रो बनाइदियोस् भन्ने अपेक्षा छ ।

म सँगै प्लस टु पढेका साथीहरू अधिकांश विदेश पलायन भए । बालेन नेतृत्वको नयाँ सरकारले युवा पलायन रोक्ने कार्यक्रम ल्याओस् भन्ने छ । कतै पनि अवसर नहुँदा फ्रस्ट्रेसन थियो । त्यही भएर मेरो पुस्ता आन्दोलनमा सहभागी भएको थियो ।

जेनजी आन्दोलनका क्रममा नेपाली कांग्रेसका नेता गगन थापाको घर जल्यो । तर उहाँले भोलिपल्टै आन्दोलनलाई सम्बोधन गर्नुभयो । आफ्नो घर जलाउनेमाथि नराम्रो बोल्नुभएन । कांग्रेस आफैँमा प्रजातान्त्रिक विधि अवलम्बन गर्ने पार्टी हो । जेनजी आन्दोलनमा सहभागी भएको भनेर उहाँले मलाई हेट गर्नुभएन । बरु प्रोत्साहित गर्नुभयो । त्यसैले भिडियो बनाउन राजी हुनुभयो । उहाँसँगको त्यो भिडियोले काममा लाग्न मलाई थप प्रेरित गरेको छ ।