काठमाडौं- नेपाली कांग्रेसमा समानान्तर गतिविधि गरिरहेको इतर समूह यतिबेला सर्वोच्चको फैसला कुरेर बसेको छ । विशेष महाधिवेशनबाट चुनिएको नयाँ नेतृत्वलाई अवैधानिक भन्दै सर्वोच्च अदालत पुगेको इतर समूहको रिटमा आगामी वैशाख ३ गते सुनुवाई हुने तय भएको छ ।

यो समूहले चैत १७ गतेबाट ३ दिनसम्म नवनिर्वाचित सांसदलाई शुभकामना दिँदै जिल्ला सभापतिसँग छलफल समेत गरेको थियो । यता विशेष महाधिवेशनबाट सभापति बनेका गगनकुमार थापा नेतृत्वको संस्थापन समूह भने यतिबेला संसदीय दलको नेता चुन्न कम्मर कसेर लागेको छ । नियमित महाधिवेशन तयारीमा रहेको यो समूहले पार्टी बलियो बनाउन भन्दै ‘जरा अभियान’ पनि थालेको छ ।

पार्टीमा समानान्तर गतिविधि बढ्दै जाँदा पार्टीलाई एक ढिक्का बनाउने प्रयास पनि थालिएको छ । संस्थापनले इतरसँग सहमतिको बाटो खोज्न उपसभापति पुष्पा भुसाललाई छलफलको जिम्मा दिने गोप्य निर्णय गरेको बुझिएको छ । पार्टीको पछिल्लो अवस्था, अबको रणनीति र मुलुकको समसामयिक राजनीतिक घटनाक्रमबारे खबरहबले इतर समूहका मीनबहादुर विश्वकर्मासँग कुराकानी गरेको छ । प्रस्तुत छ कुराकानीको सम्पादित अंश-

१४ औँ महाधिवेशनबाट चुनिएको समितिले विशेष महाधिवेशनबाट चुनिएको नेतृत्वलाई स्वीकार नगर्दा उत्पन्न विवाद समाधान गर्न पार्टीभित्र कुनै पहल भएको छ ?

हामीले निर्वाचनअगाडि पार्टीभित्र विभाजन नहुनेगरी साझा रुपमा पार्टीको महाधिवेशन सम्भव हुँदैन, त्यसैले निर्वाचनमा संगठित भएर सहभागी हो‍औँ, निर्वाचनपछि नियमित पन्ध्रौँ महाधिवेशन गरौँ भनेर तयारी गरेका थियौँ । त्यसको बीचमा विशेष महाधिवेशनको निवेदनकर्ता साथीहरुलाई महामन्त्रीद्वयले साथ दिनु भयो र पार्टीको निर्णय विपरीत विशेष महाधिवेशन आयोजना गर्नुभयो ।

विशेष महाधिवेशनबाट निर्वाचित भएर आएको समितिलाई १४ औँ महाधिवेशनको समितिले स्वीकार नगरेपछि व्यक्तिगत, सामूहिक, राजनीतिक, सांगठानिक सबै हिसाबले पार्टीभित्र मतान्तर बढ्यो । तत्कालै निर्वाचन आएको हुनाले हामी चुनावमा गयौँ । तत्कालीन समयमा कांग्रेसको वैधानिकताबारे मुद्दा पनि रहेको हुनाले अहिले विवाद र मतभेद कायमै छ ।

तर सर्वाेच्च अदालतमा यसबारे मुद्दा परेकाले त्यहाँबाट जे निर्णय आउँछ, त्यो सबैले स्वीकार गर्नुपर्छ । २२ गते त्यो टुङ्ग्याइदिएको भए सकिन्थ्यो । अब फेरि वैशाख ३ गतेलाई पेशी तोकिएको छ । त्यसबेला अदालतबाट फैसला हुन्छ होला । अदालतले पनि अलमल्याइराख्नु भएन । त्यहाँबाट एउटा निर्णय आइसकेपछि पार्टीको विवाद सकिन्छ ।

अदालतको निर्णयले मात्रै कांग्रेसभित्रको विवाद अन्त्य हुन्छ ?

अदालतको निर्णय नकुर्दा पनि हुने हो । विशेषबाट सभापति चुनिनुभएका गगन थापा र कार्यवहाक सभापति पूर्णबहादुर खड्का उपसभापति र महामन्त्रीको रुपमा काम गरिराखेका साथीहरु हुनुहुन्छ । उहाँहरु अहिले समानान्तर गतिविधिमा हुनुहुन्छ । उहाँहरुले संवादबाट तुरुन्त मिलाउनु भयो भने अदालतको आदेश पनि पर्खिराख्नु पर्दैन । तर, उहाँहरुबीच कुनै संवाद र छलफल भएको छैन । त्यसैले एक हुने कुनै लक्षण नदेखिएको हुनाले अब अदालतकै आदेश नै मेलमिलापको आधार बन्न सक्छ ।

यहाँले भनेअनुसार त हालसम्म दुई पक्षबीच कुनै संवाद नै पो भएकै छैन ?

विवाद नगरौँ, एक हुनुपर्छ भन्ने आशयले यतिबेला कुनै खालको संवाद भएको छैन । बाहिर व्यक्तिगत रुपले मैले पनि भनेको छु, अरु नेता लगायत जो कसैले भन्नुभएको छ । तर मिल्नुपर्छ भन्नेहरुका मुख्य व्यक्तिहरुले संवादको ढोका खोलेका छैनन् ।

चैत १७ देखि १९ गतेसम्म निर्वाचित सांसदलाई बधाईदेखि जिल्ला सभापतिहरुसँग छलफल चलाउनुभयो, अब यहाँहरुको तयारी के छ ?

अदालतबाट सुनुवाई नहुँदासम्मका लागि कुनै कार्यक्रम तय भएको छैन । पार्टी कमजोर भयो, मिल्नुपर्छ सबैले पहल गर्नुपर्‍यो भन्ने साथीहरुबीच भेटघाट र छलफल त चलिराखेकै छ । जिज्ञासा र कौतुहलता मेटाउन सानो सानो समूहमा भेटघाट चलिराखेको छ । तर औपचारिक कार्यक्रम अहिले तय भएको छैन ।

शेखर कोइरालाले पार्टी एकताका लागि चार जनाको दुई समूह घोषणा गर्नुभएको छ । यो तयारी १४ औँ महाधिवेशन पक्षबाट एकताका लागि गरिएको पहल हो ?

पूर्णबहादुर खड्का, शेखर कोइराला लगायत जो शीर्षस्थ नेताहरु हुनुहुन्छ, उहाँहरुमध्ये जो कसैले पनि जिम्मेवारी बोध गरेर पार्टीलाई अघि बढाउन र पार्टी विभाजनमा नजाओस भन्नाका लागि पार्टी एकताको पहल त जुनसुकै बेला जुनसुकै तहबाट गरेपनि हुन्छ । हामी पनि त्यसमा लाग्नेछौँ । तर हामीले लाग्नु र शीर्ष नेताहरु लाग्नु फरक हुन्छ । त्यसैले शेखर दाइले पहल थाल्नुभएको भन्ने बुझेको छु ।

दुई पक्षमा सहमतिको मुख्य बुँदा के हो त ?

पहिले पार्टीभित्र व्यापक छलफल र सहमतिको प्रयास हुन्थ्यो । तर, यसरी विद्रोहको रुपमा बाहिर आएको थिएन । तर यस पटक जसरी जेन-जी विद्रोह भयो, त्यस्तै गरी पार्टीभित्र पनि जेन–जी मोडलकै विद्रोह भयो । छापामार शैलीमा विशेष महाधिवेशन भयो । यस कारण धेरै अग्रज नेताहरुले छलफल गर्न र सहमति जुटाउन पनि पाउनुभएन ।

परिणामस्वरुप एउटा विद्रोही कार्यसमिति बन्यो । त्यसपछि कसैले जित र कसैले हारको अनुभुति गर्नुपर्‍यो । त्यही बेला निर्वाचन आयो । निर्वाचनमा ऐतिहासिक रुपमा नराम्रो पराजय भोग्नुपर्‍यो । अहिले सबै तै चुप मै चुपको अवस्थामा रहनुभएको छ । विशेष महाधिवेशन गरेर आउनेले पनि केके न गर्छु भनेको, केही गर्न सक्नुभएन । झन् पार्टी कमजोर भयो ।

१४ औँ महाधिवेशनबाट आएका साथीहरुले पनि हामी केके न गछौँ भनेको थिए । निर्वाचन आयोगले विशेषलाई आधिकारिक बनाइदिएपछि किनारामा बस्नुको विकल्प भएन । त्यसैमाथि दलको झगडामा अदालतले स्टे अडर दिएन । त्यसैले अब यस्तो हुन्छ भन्न सकिने अवस्था छैन । तर सबैको मनमा पार्टी मिलेर जानुपर्छ भन्ने कुरा छ । यहीँ मिलेर जानुपर्छ भन्ने सानो सकारात्मक त्यान्द्रोका कारण केही सही हुन्छ कि भन्ने अपेक्षा छ ।

कोशिस सबै तिरबाट भइरहेको छ । तर संवादको ‘आइसब्रेक’ हुन सकेको छैन । यो भयो भने बल्ल किन, को, के, कसरी, कहिले भन्ने प्रश्नको उत्तर दिदै जाँदा पार्टी एकता हुँदै जान्छ । त्यो हुन नसक्दा अहिले समस्या भएको हो ।

दलको नेता चयनमा पार्टीले निर्णय नै गर्न सकेको छैन । दुई पक्षको शक्ति संघर्ष पनि देखिन्छ । दलको नेता चयनमा यहाँहरुको के तयारी छ ?

संसदीय दलको नेता सर्वसम्मत गराउन खोजेजस्तो देखिन्छ । त्यो सम्भव नभइसकेपछि निर्वाचनको कार्यतालिका अगाडि ल्याएर निर्वाचनमै जाँदा फरक पर्दैन । पहिले पनि सभापति शेरबहादुर देउवासँग महामन्त्री रहनुभएका गगन थापा स्वयं प्रतिस्पर्धा गर्नुभएको थियो । दलभित्र लोकतान्त्रिक प्रतिस्पर्धा गराउनमा लोकतान्त्रिक पार्टी डराउनु हुँदैन, गराइदिए हुन्छ । सर्वसम्मतिमा गराएको खण्डमा ज्येष्ठ सदस्यको हैसियतले अर्जुननरसिंह केसी र भीष्मराज आङ्देम्बे दाबेदार हुनु स्वभाविक हो । सहमति नजुटे प्रक्रियामा जाँदा हुन्छ, त्यसमा यसलाई नै बनाउनुपर्छ भन्ने छैन ।

शेरबहादुर देउवालाई सम्पत्ति शुद्धीकरणमा सरकारले इन्टरपोल नै लगाएर झिकाउने तयारी गरेको छ । यसबारे यहाँहरुको धारणा के छ ? उहाँ अहिले कहाँ हुनुहुन्छ ?

सभापतिजी सिङ्गापुर जानुभएको हो । सिङ्गापुरमा उहाँको औषधि उपचार भइरहेको छ । केही समयका लागि हङकङ जानुभएको कुरा पनि बाहिर आएकै हो । हङकङ, सिङ्गापुर उपचारसँगै व्यक्तिगत भेटघाट र उपचारका लागि आउजाउ गर्नुभएको हो । उहाँलाई बेड हस्पिटलाइज गरिएको भने होइन ।

हप्ता दश दिन पहिले फलोअप छ, केही दिनमा नेपाल आउनेछु भन्ने कुरा भएको थियो । अब उहाँ आउने समय पनि भएको छ । अब आउँदैहुनुहुन्छ भन्ने थाहा पाएपछि हामीले झिकायौँ भन्ने श्रेय लिनलाई अनेक हल्ला फैलाइएको छ । नेपालको राजनीति स्टन्टमै चलिराखेको छ । सम्बन्धित पक्षले विवरण पेश गरेअनुसार त उहाँ चााडै आउनुहुनेछ ।

पक्राउको विषयमा उहाँसम्म कुनै लिखित सूचना पुगेको छैन । अनुसन्धान नै गर्नुपर्ने छ भने पनि लोकतन्त्रकै लागि लडेको हुनाले उहाँले अदालत र अनुसन्धानलाई सम्मानार्थ सघाउनुहुनेछ ।