पेरिस – करिब १० दिनअघि अकस्मात इन्टरनेट र अन्य सञ्चार सेवा बन्द गरेको इरानले ‘बिस्तारै’ इन्टरनेट सेवामा पहुँच पुनस्र्थापना गर्ने प्रयास गरिरहेको इरानी अधिकारीहरूले बताएका छन्।

आर्थिक कठिनाइको विरोधमा डिसेम्बरको अन्त्यमा भड्किएको प्रदर्शनलाई इरानी नेतृत्वका लागि सबैभन्दा ठूलो चुनौतीको रूपमा हेरिएको विरोध प्रदर्शनमा परिणत भएको थियो।

इरानी अधिकारीहरूले प्रदर्शनहरू पहिले शान्तिपूर्ण भएको तर विस्तारै ‘दङ्गा’ मा परिणत भएको बताएका छन् र यसमा इरानले शत्रु घोषणा गरेका संयुक्त राज्य अमेरिका र इजरायलबाट विदेशी प्रभावलाई दोष दिएका छन्।

जनवरी ८ देखि सुरु भएको आन्दोलन अधिकारवादी समूहहरूले विरोध प्रदर्शनको आकार र तीव्रता बढ्दै गएपछि सञ्चार बन्दको आवरणमा सुरक्षा बलले गरेको ‘नरसंहार’ भएको र शुक्रबारपछि विरोध प्रदर्शनहरू कम भएका थिए।

सरकारी अधिकारीहरूले भनेका छन्, “अहिले देशमा शान्ति बहाल भएको छ, आइतबार पठनपाठन सञ्चालन गरिएको छ । तास्निम समाचार एजेन्सीले शनिबार अबेर भनेको छ, “सम्बन्धित अधिकारीहरूले इन्टरनेट पहुँच पनि बिस्तारै पुनस्र्थापना गर्ने घोषणा गरेका छन्।”

अज्ञात स्रोतलाई उद्धृत गर्दै एजेन्सीले भनेको छ, “स्थानीय सञ्चारमाध्यमहरू चाँडै नै इरानको घरेलु इन्ट्रानेटमा सक्रिय हुनेछन्।” आइतबार बिहानसम्म, इन्टरनेट प्रदायक र मोबाइल इन्टरनेटको विशाल क्षेत्र बन्द छ।

मङ्गलबारदेखि अन्तर्राष्ट्रिय कलहरू सम्भव हुने बताइएको छ भने लिखित सन्देश आदानप्रदान शनिबार बिहानदेखि पुनस्र्थापित गरिएको छ। कैयौँ दिनसम्म लिखित सन्देश, अन्तर्राष्ट्रिय फोन कल र कहिलेकाहीँ स्थानीय कलहरू पनि काटिएका थिए।

इरानले त्यसपछि आफ्नो इन्ट्रानेटमा भर पर्दै आएको छ । अधिकारवादी समूहहरूका अनुसार प्रतिबन्धहरूको बाबजुद पनि सूचनाहरू अझै पनि फिल्टर गरिएको थियो । एम्नेस्टी इन्टरनेशनलले हालैका दिनहरूमा दर्जनौं भिडियो र सामाजिक सञ्जालका स्रोतहरूलाई छानेर मात्र बाहिरिन दिइएको बताएको छ।

एम्नेस्टीका इरान अनुसन्धानकर्ता राहा बहरेनीले अनलाइनमा पोस्ट गरेको एक भिडियोमा भन्नुभयो, “उनीहरूले सुरक्षा बलले सडक र उच्च स्थानबाट प्रदर्शनकारीहरूमाथि निरन्तर गोली चलाइरहेको छ र अस्पतालहरू नरसंहारमा घाइते प्रदर्शनकारीहरूले भरिएका छन्।”

नर्वेस्थित मानव अधिकार समूह इरान ह्युमन राइट्स (आइएचआर)ले इस्लामिक गणतन्त्रको स्वास्थ्य र चिकित्सा प्रणाली भित्रका स्रोतहरू, प्रत्यक्षदर्शी र धेरै स्वतन्त्र स्रोतमार्फत सुरक्षा बलद्वारा मारिएका तीन हजार ४२८ प्रदर्शनकारीहरूको मृत्युको पुष्टि गरेको बताएको छ ।

यद्यपि, एक एनजीओले मृतकको वास्तविक सङ्ख्या धेरै हुन सक्ने दावी गरेको छ । सञ्चारमाध्यमले स्वतन्त्र रूपमा यो तथ्याङ्क पुष्टि गर्न सकिरहेका छैनन् किनकि उनीहरुका सञ्चार सम्पर्क च्यानलहरू अवरूद्ध छन् । इरानी अधिकारीहरूले प्रदर्शनका मृतकहरूको यकिन सङ्ख्या सार्वजनिक गरेका छैनन् ।

आइएचआरले भनेको छ, “अन्य अनुमानहरूले मृतकहरूको सङ्ख्या पाँच हजारभन्दा बढी र सम्भवतः २० हजार भन्दा बढी रहेको बताएका छन् । यद्यपि इन्टरनेट ब्ल्याकआउटले स्वतन्त्र प्रमाणीकरणमा गम्भीर बाधा पुर्याएको छ।”