काठमाडौं- पछिल्लो समय विश्वभरका सरकारी तथा अन्य महत्त्वपूर्ण वेबसाइटहरूमा अचानक देखिएको समस्याले साइबर सुरक्षा क्षेत्रमा ठूलो हलचल ल्याएको छ। यसै सन्दर्भमा वेब सञ्चालनको मेरुदण्ड मानिने पीएचपी भाषा र यसमा देखिएको गम्भीर त्रुटिका कारण विश्वभरका वेबसाइटहरू बन्द गर्नुपरेको परिस्थितिबारे चासो बढ्दै गएको छ ।

पीएचपी एक अत्यधिक लोकप्रिय र व्यापक रूपमा प्रयोग हुने प्रोग्रामिङ भाषा हो । यसले पर्दा पछाडि रहेर वेबसाइटहरू सञ्चालन गर्न मद्दत गर्छ। कुनै पनि प्रयोगकर्ताले वेब पेज खोल्दा सर्भरमा रहेको पीएचपीले सामग्रीहरूलाई व्यवस्थित गरेर ब्राउजरमा पठाउने काम गर्छ।

यो पूर्ण रूपमा निःशुल्क, खुला स्रोतमा आधारित हुन्छ। वेब प्रविधि अनुसन्धान संस्था डब्ल्युथ्रीटेकका अनुसार पहिचान गर्न सकिने वेबसाइटहरूको लगभग ७० प्रतिशत हिस्सामा पीएचपी प्रयोग भएको छ। ब्लग, साना व्यावसायिक पेज, सरकारी पोर्टल, अनलाइन पसल र समाचार साइटलगायत वेबसाइटहरूमा प्रयोग हुने वर्डप्रेस सफ्टवेयरको मुख्य इन्जिन पनि यही पीएचपी नै हो।

हालै पीएचपीमा दुईवटा अति गम्भीर सुरक्षा त्रुटिहरू फेला परेका छन्, जसलाई उद्योगको मापदण्ड मानिने सीभीएसएसको जोखिम मापन प्रणालीमा १० मध्ये ९.२ अंक दिइएको छ। यति उच्च स्कोरले विनापासवर्ड वा खाता इन्टरनेटको माध्यमबाटै आक्रमणकारीले सर्भरमा सीधै आफ्ना आदेशहरू चलाउन सक्ने खतरा रहेको संकेत गर्छ।

यस्तो एउटै त्रुटिले एकै साथ लाखौं सर्भरहरूमा आक्रमणको ढोका खोल्छ। गोड्याडी र क्लाउडफ्लेर जस्ता प्रमुख वेब होस्टिङ तथा सुरक्षा कम्पनीहरूका अनुसार यस त्रुटिबाट ह्याकरहरूले तथ्याङ्क चोर्ने, वेबसाइटको रूप बिगार्ने वा प्रणाली नै कब्जामा लिने जोखिम रहन्छ।

यी त्रुटिहरू दशकौंदेखि अस्तित्वमा रहे पनि कृत्रिम बौद्धिकताको प्रयोगमार्फत हालै मात्र थाहा भएको हो । युरोपेली संघको साइबर सुरक्षा प्रतिक्रिया टोलीले सुरक्षा प्याच लागू गर्न नसक्ने संस्थाहरूलाई जोखिममा पार्नुको सट्टा प्रभावित वेबसाइटहरू तत्काल बन्द गर्न चेतावनी दिएको थियो।

धेरैजसो साना वेबसाइटहरूमा छुट्टै सुरक्षा कर्मचारी नहुने र स्वचालित अपडेटहरूबाट पनि यो समस्या समाधान नहुने भएकाले सरकारी तथा अन्य संस्थाहरूले आफ्ना वेबसाइटहरू अस्थायी रूपमा अफलाइन राख्न बाध्य हुनुपरेको हो। यसले डिजिटल सुरक्षाका क्षेत्रमा नयाँ र गम्भीर चुनौती थपेको छ।