काठमाडौं- राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रियस्तरका सभा, सम्मेलन गर्न सरकारले ४ वर्ष पहिले सञ्चालनमा ल्याएको ललितपुरस्थित गोदावरी सनराइज कन्भेन्सन हल जेन–जी आन्दोलनको निशानामा पर्‍यो । आन्दोलनमा अराजक समूहले गोदावरी नगरपालिका–३ स्थित उक्त हलमा तोडफोड र आगजनी गरेका कारण जस्ता र आल्मुनियमले बनेको भवन क्षणभरमै क्षतिग्रस्त भयो ।

उक्त हल संघीय सरकार मातहतका संरचना हेर्ने जिम्मा पाएको शहरी विकास तथा भवन निर्माण विभाग मातहत छ । आन्दोलन भएको करिब साढे ६ महिना बितिसक्दा विभागले बल्ल हल पुनः निर्माणको अध्ययन थालेको छ ।

‘हामीले हलका, भित्ता, आरसीसी, छड लगायत संरचनामा के कति क्षति पुगेको छ भन्ने मूल्याङ्कन गरिसकेका छौँ,’ शहरी विकास तथा भवन निर्माण विभागका उपमहानिर्देशक तथा पुनःनिर्माण, पुनःस्थापना र प्रवलीकरण महाशाखाका प्रमुख प्रकाश अर्याललले भने । उनका अनुसार हलको छानोबाहेक अन्य संरचना सबै प्रयोगयोग्य छन् ।

‘हलको छानो जस्ताले बनेकाले आगलागीबाट पूर्ण रुपमा ध्वस्त भएको पाइयो । छानो सबै नयाँ हाल्नुपर्छ, त्यसमा पुरानै शैलीको जस्ताको छानो हालिनेछ भने अन्य संरचना खासै बिग्रिएको देखिएन । त्यसैले डिजाइनको काम सुरु गरिसकेका छौँ,’ अर्यालले भने । हलको पुनःनिर्माणका लागि बहुवर्षीय खरिद योजना स्वीकृत भइसकेको पनि उनले जानकारी दिए ।

‘डिजाइनको काममा अझै करिब एक महिना लाग्ने अनुमान छ, यसबारे तीन हप्तापछि बल्ल यकिनका साथ भन्न सकिन्छ ।’ उनले खबरहबलाई भने । उनका अनुसार डिजाइनपछि मात्रै बजेट के कति लाग्छ भन्ने अनुमान गर्न सकिनेछ ।

३ हजार सीट क्षमताको अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको यो हल ४३ रोपनी १५ आना क्षेत्रफलमा फैलिएको छ । केन्द्रको ११ रोपनी १४ आनामा सभाहल र १३ रोपनी १ आनामा पार्किङको व्यवस्था गरिएको छ । ध्वनि अवशोसित, भूकम्प प्रतिरोधी र अपाङ्गमैत्री हलमा विशिष्ट कक्ष, सहायता कक्ष, अनुवाद कक्षको व्यवस्थापन गरिएको थियो ।

२ तला उचाइ बराबरमा बनाइएको हल २०७६ कात्तिक ५ गते तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले शीलान्यास गरेका थिए । जसको उद्घाटन २०७८ वैशाख ३१ मा उनैले गरेका थिए । ८१ करोड लागतमा बनाइएको देशकै ठूलो मानिएकोे हल उद्धघाटनसँगै सञ्चालनमा आएको थियो ।

जेन–जी आन्दोलनको पूर्वसन्ध्यामा एमालेले यही हलमा दोस्रो विधान अधिवेशन सम्पन्न गरेको थियो । यो हल निर्माण हुनुअघि सरकारसँग बानेश्वरस्थित अन्तराष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्र मात्रै बृहत सम्मेलन गर्न सकिने क्षमताको हल थियो ।

०६५ साल १४ जेठबाट संघीय संसद् सचिवालयको रुपमा प्रयोग गर्नेगरी भाडामा लिएपछि भने ठूलो सम्मेलन गर्नुपर्दा सरकारसँग विकल्प थिएन । सरकारण गोदावरीको यो हल निर्माण गरिएको हो ।

चीन सरकारको आर्थिक तथा प्राविधिक सहयोगमा निर्माण भएको केन्द्र ०५० देखि सञ्चालनमा आएपछि त्यहाँ विशिष्ट किसिमका राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनहरु हुने गर्थ्यो । १ हजार ४६ सिट क्षमता रहेको उक्त भवनमा भदौ २२ गतेसम्म संसद चलिरहेको थियो । तर, जेन–जी आन्दोलनमा आगजनी र तोडफोडबाट केन्द्र ध्वस्त बनेको छ ।

उक्त केन्द्र पनि विभागकै जिम्मामा रहेकाले विभागले यतिबेला केन्द्रको पुनःनिर्माणार्थ अध्ययन टोली खटाएको बताउँछ । ‘अहिले हामीले आगलागी र तोडफोडबाट त्यहाँ भएको क्षतिको आर्कीटेक्ट ड्यामेज म्यापिङ गरेर संरचनाको नक्शा उतार्ने, पिल्लर, आरसीसी, ढलान काम लाग्ने छ छैन परिक्षण गरिरहेका छौँ,’ अर्यालले भने ।

उनका अनुसार केन्द्रको छानातर्फको भाग पूर्ण रुपमा काम नलाग्ने भएको छ । ‘आगलागीबाट छानो फाल्नुपर्छ । केन्द्रको पुरानो भवन भएकाले त्यहाँ नक्शामा समेत समस्या रहेछ, त्यसको लागि पनि काम गर्दैछौँ । यो परिक्षण सक्न २ महिनाजति लाग्छ त्यसपछि रि–डिजाइन गरेर अर्को साल निर्माण सुरु गर्नेछौँ,’ उनले भने ।

केन्द्रको पुनः निर्माणमा अन्तराष्ट्रिय चासो समेत रहने हुँदा थप सतर्कता अवलम्बन गर्दै काम गरेकाले समय लागेको उनको भनाइ छ । प्रतिनिधि सभाको संसद भने अब सिंहदरबारबाटै गर्ने सरकारको निर्णय छ ।

त्यसैले चैत १२ गते नवनिर्वाचित सांसदहरुको सपथ पनि सिंहदरबार परिसरमा निर्माणाधीन भवनको बहुउद्देशीय हलमा गरियो ।प्रतिनिधि सभाको हल निर्माण पुरा नभएकाल अस्थाई रुपमा बहुउद्देशीय हल प्रयोग गरिएको हो । जसकारण सरकारले गत असोजमा केन्द्रसँग गरेको सम्झौतासमेत रद्ध गरिसकेको छ ।