आगामी फागुन २१ मा हुने निर्वाचनमा केवल प्रतिस्पर्धी दलका रूपमा होइन, इतिहासको फैसला माग्दै मैदानमा उत्रिएको छ । यो चुनाव एमालेका लागि सामान्य राजनीतिक प्रक्रिया होइन, विगतको मूल्यांकन र भविष्यको दिशानिर्देश एकैपटक तय गर्ने जनमतको अदालत हो । सुरुमा चुनाव हुँदैन भन्दै सरकारलाई दबाब दिने, आन्दोलनको चेतावनी दिने र राजनीतिक तापक्रम बढाउने रणनीति अपनाए पनि एमाले भित्रभित्रै निर्वाचनको तयारीमा अन्य सबै दलभन्दा अगाडि थियो ।

संगठन सुदृढीकरणदेखि सन्देश निर्माणसम्म, उम्मेदवार छनोटदेखि मतदाता मनोविज्ञान अध्ययनसम्म, एमालेले बोल्नुभन्दा धेरै अघि काम गरिसकेको यथार्थ अब सतहमै देखिन थालेको छ । महासचिव शंकर पोखरेलले मनोनयन दर्ताअघि एउटा अभिव्यक्ति दिए- ‘यो सामान्य निर्वाचन होइन, जनमत संग्रह हो ।’ कुनै भावनात्मक उत्तेजना मात्र होइन, एमालेको समग्र राजनीतिक दृष्टिकोणको सार हो । उनको भाषामा यो चुनाव देश बनाउने र देश आगो लगाउने सोचबीचको जनमत संग्रह हो ।’

यो भनाइ कुनै व्यक्तिको निजी धारणा होइन, देशकै सबैभन्दा ठूलो दल नेकपा (एमाले)ले फागुन २१ लाई कसरी लिएको छ भन्ने स्पष्ट राजनीतिक संकेत हो । एमालेले यो निर्वाचनलाई सत्ता प्राप्तिको साधनभन्दा पनि वैचारिक वैधताको पुनःस्थापनाको अवसरका रूपमा लिएको छ । एमाले यो निर्वाचनमार्फत जेन–जी आन्दोलनका नाममा भएको उन्माद गलत थियो भन्ने कुरा जनमतबाटै पुष्टि गर्न चाहन्छ ।

एमालेको दृष्टिमा फागुन २१ त्यही अराजकताको राजनीतिक मूल्यांकन गर्ने दिन हो । तर यो लक्ष्य प्राप्त गर्नु सहज छैन ।

सडकको आवेगलाई राजनीतिक वैधता ठान्ने प्रवृत्तिले देशलाई कहाँ पुर्यायो भन्ने प्रश्न आज स्वयं जनताले गर्न थालेका छन् । संसद् अपदस्थ गर्ने, सरकार ढाल्ने र राज्य कमजोर बनाउने अभ्यासलाई नै परिवर्तन ठान्ने सोचले न त विकल्प दिन सक्यो, न त समाधान । एमालेको दृष्टिमा फागुन २१ त्यही अराजकताको राजनीतिक मूल्यांकन गर्ने दिन हो । तर यो लक्ष्य प्राप्त गर्नु सहज छैन ।

पुराना दलप्रतिको आक्रोशलाई पूँजी बनाएर उदाएको रास्वपा आज एमालेको प्रमुख चुनौती बनेको छ । समस्या केवल सिटको प्रतिस्पर्धा होइन, जनचेतनामा गाडिएको भ्रमको हो । विशेषतः नयाँ पुस्ता तथ्यभन्दा भावनाबाट निर्देशित भइरहेको छ । उनीहरूलाई राजनीतिक इतिहास, नीतिगत निरन्तरता र संस्थागत सन्तुलनभन्दा ‘सबै पुराना दल खराब’ भन्ने सरल निष्कर्ष सजिलो लागिरहेको छ । यही प्रवृत्तिलाई तोड्न नसके एमालेको संगठन बलियो भएर मात्र पर्याप्त हुँदैन ।

एमालेले सबैभन्दा पहिले स्वीकार गर्नुपर्ने यथार्थ के हो भने जनतामा आक्रोश छ । त्यो आक्रोशलाई षड्यन्त्रको नाम दिएर पन्छाउन सकिँदैन । एमालेले ‘हामी सधैँ सही’ भन्ने दम्भ त्याग्नुपर्छ । नयाँ पुस्ताले पूर्णता होइन, इमानदारी खोजिरहेको छ । गल्ती स्वीकार गर्ने र सुधारको बाटो देखाउने राजनीतिक शक्तिप्रति अझै पनि भरोसा गर्न सकिने ठाउँ बाँकी छ । एमालेले यही ठाउँ पहिचान गर्नुपर्छ।

जेनजी आन्दोलनको नाममा भएको वितण्डा औचित्यहीन थियो भन्ने कुरा स्थापित गर्न भावनात्मक भाषण पर्याप्त हुँदैन । त्यसका लागि तथ्य आवश्यक छ । आन्दोलनका कारण अर्थतन्त्रमा परेको क्षति, पर्यटन र लगानीमा सिर्जना भएको अनिश्चितता, हजारौँ युवाको रोजगारी संकट, विकास आयोजनामा आएको अवरोध र अन्तर्राष्ट्रिय छविमा परेको नकारात्मक असर-यी सबै विषय प्रमाण र उदाहरणसहित जनतामाझ लैजानुपर्छ । आन्दोलनले के दियो र देशले के गुमायो भन्ने प्रश्नको जवाफ खोज्दा स्वतः भ्रम कमजोर पर्न थाल्छ ।

एमालेले सबैभन्दा पहिले स्वीकार गर्नुपर्ने यथार्थ के हो भने जनतामा आक्रोश छ । त्यो आक्रोशलाई षड्यन्त्रको नाम दिएर पन्छाउन सकिँदैन ।

एमालेको चुनावी अभियान ‘हामी बनाउँछौँ’ भन्ने नारा मात्रमा सीमित हुनु हुँदैन । उसले अराजकताको विकल्प स्थायित्व हो भन्ने स्पष्ट राजनीतिक रेखा कोर्नुपर्छ । तुलना व्यक्तिगत गालीमा होइन, नीतिगत असफलतामा केन्द्रित हुनुपर्छ । आन्दोलनको नेतृत्व गर्नेहरू आज कहाँ छन्, उनीहरूको दीर्घकालीन एजेन्डा के हो, आन्दोलनपछि देशले पाएको ठोस उपलब्धि के हो ? यी प्रश्नहरू एमालेले जनतामाझ दृढताका साथ राख्नुपर्छ ।

रास्वपाले भदौ २३ को नरसंहारको जिम्मेवारी एमालेमाथि थोपर्ने भ्रमपूर्ण भाष्य निर्माण गरेको छ । यसलाई चिर्न एमालेले रक्षात्मक होइन, आक्रामक तथ्य प्रस्तुत गर्नुपर्छ । घटनाको समयरेखा, निर्णय प्रक्रिया, सुरक्षा संयन्त्रको कमान्ड संरचना, त्यसबेला गृह मन्त्रालयको नेतृत्व कसले गरिरहेको थियो भन्ने विषय स्पष्ट पार्नुपर्छ । सत्यलाई लुकाएर होइन, सार्वजनिक बहसको केन्द्रमा ल्याएर मात्र झुटको आयु घटाउन सकिन्छ ।

आजको राजनीति नाराको होइन, कन्टेन्टको हो । सामाजिक सञ्जालमा केही सेकेन्डको सामग्रीले जनमत निर्माण भइरहेको छ । एमालेसँग इतिहास छ, अनुभव छ, तथ्य छ । तर यी सबैलाई आधुनिक भाषामा रूपान्तरण गर्न नसके त्यो बोझ बन्छ । एमालेको अभियान चौतारोमा मात्र होइन, मोबाइल स्क्रिनमा पनि देखिनुपर्छ । नयाँ पुस्ताले प्रयोग गर्ने माध्यम, बुझ्ने भाषा र सोध्ने प्रश्नको जवाफ दिने शैलीमा एमाले प्रस्तुत हुनुपर्छ ।

एमालेको सबैभन्दा ठूलो शक्ति यसको इतिहास हो । तर इतिहास आत्मश्लाघाका लागि होइन, जिम्मेवारीको प्रमाणका रूपमा प्रस्तुत हुनुपर्छ । संविधान निर्माण, संघीयता कार्यान्वयन, पूर्वाधार विस्तार, सामाजिक सुरक्षा कार्यक्रम-यी सबै उपलब्धिमा एमालेको निर्णायक भूमिका छ । तर यी उपलब्धि केवल सम्झाउने विषय होइनन्, भविष्यको स्थायित्व किन एमालेबिना सम्भव छैन भन्ने तर्कका आधार हुन् ।

नयाँ पुस्तालाई हेप्नु राजनीतिक आत्मघात हुनेछ । उनीहरू प्रश्न गर्छन्, असन्तुष्ट हुन्छन्, चुनौती दिन्छन् । एमालेले उनीहरूको प्रश्नलाई शत्रुता होइन, अवसरका रूपमा लिनुपर्छ ।

नयाँ पुस्तालाई हेप्नु राजनीतिक आत्मघात हुनेछ । उनीहरू प्रश्न गर्छन्, असन्तुष्ट हुन्छन्, चुनौती दिन्छन् । एमालेले उनीहरूको प्रश्नलाई शत्रुता होइन, अवसरका रूपमा लिनुपर्छ । कलेज, विश्वविद्यालय, कार्यस्थल र डिजिटल प्लेटफर्ममा तथ्यसहित बहस गर्न सक्ने युवा नेतृत्वलाई अगाडि सार्नुपर्छ । भाषण होइन, संवाद एमालेको चुनावी अभियानको मूल आत्मा हुनुपर्छ ।

फागुन २१ एमालेका लागि सत्तामा फर्किने मात्र होइन, राजनीतिक नैतिकता पुनःस्थापित गर्ने अवसर हो । यदि एमालेले यो चुनावलाई केवल अंकगणितीय प्रतिस्पर्धा ठान्यो भने जिते पनि दीर्घकालीन रूपमा हार्नेछ । तर यदि यसलाई भ्रमविरुद्धको लडाइँ, स्थायित्वको बहस र जिम्मेवार शासनको पुनःप्रतिज्ञा बनायो भने एमाले स्वाभाविक रूपमा पहिलो पार्टी बन्छ ।

जनताले अब चमत्कार खोजिरहेका छैनन् । उनीहरू विश्वसनीयता खोजिरहेका छन् । आक्रोशलाई गाली गरेर होइन, आशामा रूपान्तरण गरेर मात्र जितिन्छ । फागुन २१ त्यो दिन हो, जहाँ जनताले निर्णय गर्नेछन्, देश प्रयोगशाला बनाउने कि अनुभवी र जिम्मेवार हातमा सुम्पिने ? एमालेले यो प्रश्न स्पष्ट रूपमा राख्न सके जनताको फैसला पनि स्पष्ट हुनेछ ।