काठमाडौँ – विश्व फुटबलका चर्चित स्टार किलियन एम्बाप्पे मैदानमा आफ्नो प्रदर्शनका कारण चर्चामा आइरहन्छन्। तर, यसपटक भने उनी फुटबलका कारण होइन, चीनका पूर्वनेता माओत्से तुङसँग जोडिएको एउटा इन्टरनेट मिममा हाँसेपछि विवादमा परेका छन्।
उनको टिप्पणीलाई लिएर चीनमा चर्को आलोचना भएपछि एम्बाप्पेले सार्वजनिक रूपमा माफी मागेका छन् भने केही चिनियाँ कम्पनीले उनीसँगको व्यावसायिक सम्बन्धसमेत अन्त्य गरेका छन्।
रियल मड्रिडका फरवार्ड एम्बाप्पेले फ्रान्सेली टक शो ‘द ब्रिज’ मा कुराकानी गर्ने क्रममा आफूलाई सबैभन्दा हँसाउने इन्टरनेट मिमबारे चर्चा गरेका थिए।
त्यसक्रममा माओत्से तुङजस्तो देखिने तस्बिरमा एम्बाप्पेको अनुहार जोडिएको एउटा भिडियोलाई लिएर उनी हाँसेको दृश्य सार्वजनिक भएको थियो। यही दृश्यले चीनमा विवाद निम्त्याएको हो।
फुटबलमा एम्बाप्पेको प्रभाव र मैदानमा उनको भूमिकालाई व्यङ्ग्य गर्दै उनलाई ‘तानाशाह’सँग तुलना गर्ने मिमसँग उक्त भिडियो जोडिएको बताइएको छ।
फुटबलमा एम्बाप्पेको प्रभाव र मैदानमा उनको भूमिकालाई व्यङ्ग्य गर्दै उनलाई ‘तानाशाह’सँग तुलना गर्ने मिमसँग उक्त भिडियो जोडिएको बताइएको छ। तर, माओको नाम र उनको राजनीतिक विरासतसँग जोडिएको विषयलाई सामान्य हास्यका रूपमा लिन नसकिने भन्दै चिनियाँ सामाजिक सञ्जालमा विरोध चर्किएको छ।
विवाद बढ्दै गएपछि एम्बाप्पेले आफ्नो टिप्पणी उचित नभएको स्वीकार गरेका छन्। उनले चीनका धेरै नागरिक र विश्वभर रहेका चिनियाँ समुदायको भावनामा चोट पुगेको आफूले बुझेको बताउँदै दुःखी भएका सबैसँग माफी मागेका छन्।
माफी मागे पनि व्यावसायिक सम्बन्धमा असर
एम्बाप्पेको विवादले उनको व्यक्तिगत छविमा मात्र नभई व्यावसायिक सम्बन्धमा समेत असर पार्ने संकेत देखिएको छ। चीनका प्रमुख दुग्ध उत्पादक कम्पनीमध्ये एक मेङ्निउले चिनियाँ जनताको भावनामा चोट पुर्याउने अभिव्यक्तिप्रति शून्य सहनशीलता अपनाउने जनाएको छ। पेय पदार्थ उत्पादक कम्पनी डोङपेङले पनि यस्तै धारणा सार्वजनिक गरेको छ।
यद्यपि, दुवै कम्पनीले एम्बाप्पेसँगको साझेदारी अन्त्य गर्नुको प्रत्यक्ष कारण यही भिडियो भएको भनेर स्पष्ट पुष्टि गरेका छैनन्। त्यसैले विवाद र व्यावसायिक सम्बन्धको अन्त्यबीचको सम्बन्धलाई कम्पनीहरूको औपचारिक भनाइका आधारमा बुझ्नुपर्ने हुन्छ।
चिनियाँ सामाजिक सञ्जालमा एम्बाप्पे र उनको क्लब रियल मड्रिडलाई बहिष्कार गर्नुपर्ने मागसमेत उठेको छ। चीनमा एम्बाप्पे लोकप्रिय फुटबल खेलाडी हुनुका साथै विज्ञापन तथा प्रवर्द्धनका लागि पनि महत्त्वपूर्ण व्यक्तित्व हुन्। त्यहाँका विभिन्न ब्रान्डले उनीसँग ठूलो मूल्यका व्यावसायिक सम्झौता गरेका छन्। विवाद लम्बिए उनको बजार छवि र व्यापारिक अवसरमा थप असर पर्न सक्छ।
माओबारेको टिप्पणी किन बन्यो संवेदनशील ?
माओत्से तुङ सन् १९४९ मा जनवादी गणतन्त्र चीन स्थापना गर्ने नेता हुन्। तर, उनको शासनकाल विवादरहित थिएन।
सन् १९५० को दशकको उत्तरार्धमा सुरु भएको ‘ग्रेट लिप फरवार्ड’ अभियान र सन् १९६० को दशकमा अघि बढाइएको ‘सांस्कृतिक क्रान्ति’सँग व्यापक सामाजिक उथलपुथल र ठूलो मानवीय क्षति जोडिएको छ।
विशेषगरी ‘ग्रेट लिप फरवार्ड’ अभियानका क्रममा परेको भोकमरीमा करोडौँ मानिसको मृत्यु भएको इतिहासकारहरूको अनुमान छ।
सन् १९७६ मा माओको निधन भए पनि चीनको राजनीतिक इतिहासमा उनको स्थान महत्त्वपूर्ण छ। चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीले उनलाई देशको इतिहासका प्रमुख व्यक्तित्वका रूपमा प्रस्तुत गर्दै आएको छ।
सन् १९७६ मा माओको निधन भए पनि चीनको राजनीतिक इतिहासमा उनको स्थान महत्त्वपूर्ण छ। चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीले उनलाई देशको इतिहासका प्रमुख व्यक्तित्वका रूपमा प्रस्तुत गर्दै आएको छ।
त्यसैले माओबारे गरिने व्यङ्ग्यलाई कतिपय चिनियाँ नागरिकले ऐतिहासिक व्यक्तित्वको आलोचनाभन्दा पनि राष्ट्रिय सम्मान र भावनासँग जोडेर हेर्ने गर्छन्।
अर्कोतर्फ, सार्वजनिक भएका भिडियोका क्लिपमा एम्बाप्पेले माओको नाम स्पष्ट रूपमा लिएको देखिँदैन। कार्यक्रमको मूल भिडियोसमेत युट्युब च्यानलमा उपलब्ध नभएको बताइएको छ। उनले उक्त मिम साथीहरूसँग नियमित रूपमा प्रयोग गर्ने गरेको बताएका छन्।
चिनियाँ फुटबलसम्बन्धी अनलाइन मञ्च डोङछिउदीले उनको टिप्पणीलाई अनुचित भन्दै सार्वजनिक रूपमा ध्यानाकर्षण गराएपछि विवाद थप फैलिएको बताइएको छ।
यसअघि पनि एम्बाप्पेले इतिहासमा लाखौँ मानिसको दुःखसँग जोडिएका तानाशाहहरूसँग आफूलाई तुलना गर्ने मिमप्रति असहजता व्यक्त गरेका थिए। तर, यसपटकको घटनाले सामाजिक सञ्जालमा देखिने सामान्य ठट्टासमेत फरक देशको इतिहास, राजनीति र राष्ट्रिय संवेदनशीलतासँग जोडिँदा कति ठूलो विवाद बन्न सक्छ भन्ने देखाएको छ।
एम्बाप्पेले माफी मागिसकेका छन्, तर त्यसले चीनमा उनको व्यावसायिक छविमा परेको असर कति कम गर्छ भन्ने अझै स्पष्ट भइसकेको छैन।
प्रतिक्रिया