काठमाडौं- अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पको बाँकी कार्यकालको राजनीतिक दिशा तय गर्ने ठानिएको बहुप्रतिक्षित अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचनको नतिजा सार्वजनिक भएसँगै अमेरिकी राजनीतिमा तरङ्ग पैदा भएको छ । यस निर्वाचनमा विपक्षी डेमोक्र्याटिक पार्टीले अमेरिकी कङ्ग्रेसका दुवै सदन अर्थात् तल्लो सदन हाउस अफ रिप्रिजेन्टेटिभ्स र माथिल्लो सदन सीनेटमा स्पष्ट बहुमत हासिल गर्दै ऐतिहासिक विजय प्राप्त गरेको छ । यस नतिजासँगै रिपब्लिकन पार्टीका राष्ट्रपति ट्रम्पको राष्ट्रपतीय कार्यकालका बाँकी दुई वर्ष अब विपक्षी दलको कडा कानुनी र राजनीतिक नियन्त्रणमा बित्ने निश्चित भएको छ ।

अमेरिकी कङ्ग्रेस दुई सदन मिलेर बनेको छ । जहाँ तल्लो सदनमा बहुमतका लागि कम्तीमा २१८ सीट र सीनेटमा ५१ सीट आवश्यक पर्दछ। यस पटकको निर्वाचनमा तल्लो सदनका सबै ४३५ सीट, माथिल्लो सदनका १०० मध्ये ३५ सीट तथा विभिन्न राज्यका गभर्नर पदका लागि चुनावी प्रतिस्पर्धा भएको थियो।

यसअघि संसद्का दुवै सदनमा रिपब्लिकन पार्टीको एकलौटी नियन्त्रण रहेकोमा यस पटक मतदाताहरूको स्पष्ट मनोदशा ट्रम्प र उनको दलको विपक्षमा देखिएको छ । निर्वाचन परिणामले वासिङ्टनको शक्ति सन्तुलनमा ठूलो फेरबदल ल्याएको छ भने ट्रम्प प्रशासनमाथि संसदीय निगरानी र अनुसन्धान कैयौं गुणा बढ्ने देखिएको छ ।

सीनेटतर्फको महत्त्वपूर्ण प्रतिस्पर्धामा डेमोक्र्याटहरूले लामो समयदेखि रिपब्लिकनको गढ मानिंदै आएका क्षेत्रहरूमा समेत सनसनीपूर्ण जित निकालेका छन्। १८ वर्षयता पहिलो पटक नर्थ क्यारोलाइना राज्यमा डेमोक्र्याटिक पार्टीका रोय कूपरले रिपब्लिकनहरूबाट सिट खोस्न सफल भए। त्यस्तै, टेक्सस, ओहायो र क्यान्ससजस्ता रिपब्लिकनहरूको वर्चस्व कायम रहेका राज्यहरूमा पनि डेमोक्र्याटिक उम्मेदवारहरू विजयी भएका छन्।

विशेष गरी क्यान्ससमा त करिब एक शताब्दीअघि मात्र डेमोक्र्याटिक पार्टीका उम्मेदवार सीनेटमा निर्वाचित भएका इतिहास थियो। जर्जियामा सिनेटर जोन ओसफ पुन: निर्वाचित भएका छन्। सन् २०२८ को सम्भावित राष्ट्रपति पदको उम्मेदवारका रूपमा समेत हेरिएका ओसफले विजयी भएपछि समर्थकहरूलाई सम्बोधन गर्दै मतदाताहरूले राष्ट्रपति ट्रम्पको भ्रष्टाचार र अक्षमतालाई पूर्ण रूपमा अस्वीकार गरेको बताएका छन्।

यसबाहेक, जर्जियामा केइशा लान्स बटम्स अमेरिकी इतिहासकै पहिलो अश्वेत महिला गभर्नर निर्वाचित भएकी छिन् भने मेन राज्यमा ट्रोय ज्याक्सनले रिपब्लिकन सिनेटर सुजन कोलिन्सलाई पराजित गरेका छन्। पूर्वराष्ट्रपति बराक ओबामाले आफ्नो पार्टीको यो ठूलो जित अमेरिकीहरू परिवर्तन चाहन्छन् भन्ने गतिलो प्रमाण भएको बताएका छन्।

मिशिगन र जर्जियाजस्ता कडा प्रतिस्पर्धा हुने स्विङ स्टेटहरूमा समेत उम्मेदवारहरूसँगै चुनावी प्रचारप्रसारमा सक्रिय रहेका ओबामाले सामाजिक सञ्जालमार्फत अमेरिकी जनताले विभाजित गर्नेभन्दा मानिसहरूलाई एक ठाउँमा ल्याउने राजनीति चाहेको स्पष्ट पारेका छन्। निर्वाचनको मतगणना हुँदै गर्दादेखि नै राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमार्फत आफ्नो असन्तुष्टि र निराशा व्यक्त गर्न थालेका थिए।

फक्स न्युज र द न्युयोर्क टाइम्ससँगको कुराकानीमा ८० वर्षीय ट्रम्पले डेमोक्रेटहरूले राम्रो चुनावी अभियान सञ्चालन गरेको र उनीहरूले उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेको स्वीकार गरे। तर, उनले यो हारको व्यक्तिगत जिम्मेवारी लिन भने स्पष्ट रूपमा अस्वीकार गरे। उनले पार्टीका कतिपय उम्मेदवारहरूको कमजोर प्रदर्शन तथा विशेष गरी इरान युद्ध र त्यसले निम्त्याएको इन्धनको मूल्यवृद्धिलाई आफ्नो दलको पराजयको मुख्य कारणको रूपमा औंल्याए।

ट्रम्पले ट्रुथ सोसलमार्फत यदि आफू प्रत्यक्ष रूपमा उम्मेदवारको रूपमा मतपत्रमा रहेको भए रिपब्लिकनहरूले अझ ठूलो अन्तरले जित्ने दाबीसमेत गरे। साथै, टेक्सासका गभर्नर ग्रेग एबट नाम मात्रका रिपब्लिकन भएकोले पराजित भएको टिप्पणी गर्दै उनले डेमोक्र्याटहरूसँग विभिन्न राष्ट्रिय मुद्दामा सहकार्य गर्न तयार रहेको बताए, तर आफूलाई मन नपर्ने कुनै पनि विधेयकमा भने राष्ट्रपतीय भिटो प्रयोग गर्ने चेतावनी दिन पनि चुकेनन्।

कङ्ग्रेसका दुवै सदनमा डेमोक्र्याटिक पार्टीको नियन्त्रण कायम भएपछि ट्रम्प प्रशासनका लागि आगामी दिनहरू निकै चुनौतीपूर्ण बन्ने निश्चित भएको छ। तल्लो सदनमा बहुमत प्राप्त गरेसँगै डेमोक्रेटहरूले राष्ट्रपति ट्रम्पविरुद्ध तेस्रो पटक महाभियोग लगाउने सम्भावनाका विषयमा पनि राजनीतिक वृत्तमा चर्चा हुन थालेको छ।

यस्तै, आप्रवासन नीति, इरान युद्ध, भन्सार शुल्क तथा ट्रम्पका विभिन्न व्यावसायिक गतिविधिहरू र सरकारी नियुक्तिहरूमाथि कडा संसदीय अनुसन्धान अघि बढाउने अधिकार उनीहरूलाई प्राप्त भएको छ। तल्लो सदनका नेता हाकिम जेफ्रीज आगामी जनवरीमा अमेरिकी इतिहासकै पहिलो अश्वेत सभामुख बन्ने बलियो सम्भावना देखिएको छ, जसले वासिङ्टनको राजनीतिमा नयाँ आयाम थप्नेछ।

निर्वाचनको यो अप्रत्याशित परिणामले अन्तर्राष्ट्रिय आर्थिक बजारमा समेत तत्काल प्रभाव पारेको छ। डेमोक्र्याटिक पार्टीले डेटा-सेन्टर परियोजनाहरू र आर्टिफिशल इन्टेलिजन्स पूर्वाधार निर्माणमा कडा नीति तथा नियमहरू अपनाउन सक्ने आशङ्काबीच शेयर बजारमा तीव्र गिरावट आएको छ। जापानको मुख्य निक्केई सूचकाङ्क करिब तीन प्रतिशतले ओरालो लाग्यो भने अमेरिकी ‘स्टक फ्यूचर्स’ पनि कम मूल्यमा कारोबार भए।

यसका साथै, अमेरिकी डलरको मूल्यमा पनि कमी आएको छ र जापानी येनको तुलनामा डलर केही कमजोर बन्न पुगेको छ। जीवनयापनको बढ्दो लागत र राजनीतिक अस्थिरताका बीच आएको यस मध्यावधि निर्वाचनको नतिजाले आगामी दुई वर्षसम्म अमेरिकी संसद् र ह्वाइट हाउसबीच गहिरो राजनीतिक टकराव र शक्तिसंघर्ष हुने स्पष्ट सङ्केत गरेको छ।