आफ्नो ओजस्वी लेखनले विश्वप्रसिद्ध भएका स्रष्टा हुन् अनातोले फ्रान्स । यिनले उपन्यास, कथा, निबन्ध, आत्मजीवनीका झन्डै बयालीसवटा कृति विश्व साहित्यलाई प्रदान गरेर सन् १९२१ को साहित्य तर्फको नोबेल पुरस्कार हात पारे ।

आफ्ना कृतिमा फ्रान्सको राजधानी पेरिसका विविध खाले जीवनहरु, जीवनका स्थितिहरुको सुन्दर झाँकी प्रस्तुत गरे । कवितामा समाज र राजनीतिका जटिल समस्यामात्र प्रस्तुत गरेनन् युगजीवनका जीवन्त अनुभूति र यथार्थहरुको उद्घाटन गरिदिए ।

सत्यप्रतिको अविरल निष्ठा, उच्च मानवतावादी दृष्टिकोण र मार्मिक प्रस्तुति यिनका लेखनका विशिष्ट गुणहरु थिए ।

यिनको जन्म सन् १८४४ मा फ्रान्सको राजधानी पेरिस शहरमा भएको थियो । यिनका पिताजी पुस्तक व्यापारी भएकोले पुस्तकसित यिनको घनिष्ट प्रेम बस्यो ।

साहित्यका पुस्तकहरुसित डुब्ने बानीले गर्दा औपचारिक पाठ्यक्रमका पुस्तकहरुसित खासै दिलचस्पी जागेन । आफ्नो किताब दोकानमा दिनै आउने लेखक साहित्यकारको सङ्गत र रातदिन पुस्तकहरुको अध्ययनले यिनको ध्यान साहित्यमै केन्द्रित हुँदै गयो ।

पछि व्यावसायिक रुपले पनि यिनी बुवाको व्यवसायलाई सहयोग गर्न थाले । पुस्तक प्रकाशन र वितरणको काममा सक्रिय बने । केही समय सेनामा भर्ती भएर पनि काम गरे तर सैन्य पेशाले यिनको सर्जकलाई सन्तुष्टि दिन सकेन । सैन्य पेशा परित्याग गरेपछि यिनी रचनाहरु लेख्न र छपाउनमा जोडतोडले लागे ।

यिनले फ्रान्सेली सिनेटमा सहायक पुस्तकालयाध्यक्ष भएर पनि काम गरे । पहिली पत्नीसँग दाम्पत्य जीवन राम्रो भएन । दोस्रोलाई बिहै गरे, ऊ पनि केही समयमा मरेपछि आफ्नै नोकर्नीसित बिहे गरे । नोकर्नी पत्नी पनि एक वर्षमा नै आत्महत्या गरेपछि यिनी एक्ला बने ।

यिनको स्वैरकल्पनामा आधारित उपन्यास कथाले यिनलाई एकाएक चर्चित र विश्वप्रसिद्ध बनायो । उनको नामको सुवास चारैतिर फैलिदै गएपछि यिनलाई फ्रान्सेली एकेडेमीमा पनि निर्वाचित गरियो ।

नोबेल पुरस्कार पाएको तीनवर्षपछि सन् १९२४ मा यिनको निधन भयो ।

साभार : ‘महान् व्यक्तिका प्रेरक प्रसङ्हरु’ पुस्तकबाट