बालबालिकालाई सबैभन्दा मनपर्ने खाना गुलियो पदार्थ हो । खानु हुँदैन भनेर जति सम्झाएपछि देखेको खानेकुरा खान नपाएसम्म बालबालिका शान्त रहदैनन् ।

बालबालिकाको धेरै गुलियो खानेकुरा खाने बानीलाई अभिभावकले नियन्त्रण गर्न नसक्दा उनीहरुको दाँत किराले खाएको छ । पहिलोपटक पलाएको दात झर्ने समय नआउँदै किराले खाएर धेरै बालबालिकाको दाँत बिग्रिएको छ । तपाई पनि आफ्ना बालबालिकाको दाँत थोते भएर चिन्तित हुनुभएको होला ।

जहा फोहर त्यहा रोग भनेजस्तै खाना खाएपछि बालबालिकाको मुख सफा नगरिदिदा दाँत किराले खान्छ । मुखमा हुने संक्रामक रोगका कारण पनि दाँत किराले खान्छ ।

बोतलबाट दुध खुवाउने गर्दा दाँत टेढोमेढो हुने संभावना २ गुणा बढी हुन्छ । औंला चुस्ने, नङ टोक्ने, जिब्रोले दाँत धकेल्ने बानीले पनि दाँतमा असर पुग्छ । आजभोली बालबालिकामा दाँतमा किरा लाग्ने समस्या अत्यधिक मात्रामा देखिएको छ ।

दन्तसडन र गुलियो

प्रायजसो खाद्यपदार्थहरु दाँतमा लामो समयसम्म रहिरहेमा पक्कैपनि हानिकारक हुन्छन् । तर तुलनात्मक रुपमा गुलियो खाद्यपदार्थ अलि बढि हानिकारक हुन्छ । किनभने यसबाट उत्पन्न हुने अम्ल धेरै हुन्छ, छिटो निस्कन्छ र गुलियोले सुक्ष्मजीवलाई पनि आकर्षण गर्दछ ।

गुलियो, टाँसिने र प्रशोधित खाद्यपदार्थ कति धेरै भन्दा पनि कति धेरै पटक, कुन रसायनिक र भौतिक बनावटको, अन्य खाद्यपदार्थसंग वा एक्लै, कुन रुपमा र कसरी सेवन गरिन्छ त्यसले असर पारिरहेको हुन्छ । सबै भन्दा पहिले यो गुलियो कति लामो समयसम्म मुखमा÷दाँतमा रहिरहन्छ, त्यहि नै सबैभन्दा हानिकारक कारण हो ।

जस्तै हामिले सबैभन्दा गुलियो मान्दै आएको खुदो वा चिनी दिनमा १–२ पटक र मुखमा १ मिनेट राखेर प्रयोग गर्छौं । तर आइसक्रिम दिनमा १–२ पटक नै मुखमा १५–२० मिनेट राखेर प्रयोग गर्छौं भने चिनी भन्दा आइसक्रिम नै बढि हानिकारक हुन्छ ।
तसर्थ गुलियो, त्यसमा पनि अझ टाँसिने, प्रशोधित खाना भरिसक्य प्रयोग नगरौं, यदि गर्नु परे खानासँग वा खाना खाईसकेपछि प्रयोग गर्नुपर्छ । गुलियो खानेकुरा खाइसकेपछि दाँत माझ्नुपर्छ ।

दाँत माझ्न सम्भव नभए सफा पानीले मात्र मुख कुल्ला ग¥यौं भने पनि गुलियो खाद्यपदार्थ सेवनबाट हुने हानिकारक असरबाट जोगिन सकिन्छ ।
दन्त सडन पहिलो चरणमा कालो खाल्टो देखिन्छ । दोस्रो चरणमा डेन्टीनमा असर पु¥याउँछ, उक्त खाल्टोमा खाना अड्किन्छ, सफा पनि हुँदैन, अम्ल तिब्र रुपले उत्पन्न हुन्छ, खाना अड्कने, सिरिङ–सिरिङ हुने, खाना टोक्दा दुख्ने समस्या देखिन्छ । पछिसम्म पनि उपचार नगरे तेस्रो तह जरा (पल्प) सम्म पुग्दछ र दाँत दुख्न शुरु हुन्छ तथा पीप जम्मा हुने, गिजा सुन्निने दाँत हल्लिने समस्या आउँछ ।

किराले खाएमा दातको हेरचाह कसरी गर्ने ?
किराले खाएमा दातको सरसफाईमा नियमितता दिदै जतिसक्दो छिटो दन्तचिकित्सककहा पुगी परामर्श र उपचार लिनुपर्दछ । ज्यादै दुखेमा अस्थायी रुपमा मन तातो नुनपानीले कुल्ला गर्ने,दुखाई कम गर्ने औषधी खाने वा दन्तसडन भएको दातमा कहि नछुने गरी खाल्डोमा ल्वाङको तेल राख्न सकिन्छ ।

उपचार के छ ?
एकातिर प्रकृतिले शरिरको सबैभन्दा कडा तन्तु दाँतलाई दिएको छ भने अर्कोतिर एक पटक नोक्सान भईसकेपछि नपाउने तन्तु नै दाँत हो । त्यसकारण एक पटक नोक्सान भईसकेपछि त्यसको क्षतिपुर्ति नक्कली बस्तुले नै गर्नुपर्दछ । जसलाई सिमेन्ट भर्ने भनिन्छ ।