सामान्यता जाडोमा भन्दा गर्मी मौसममा सर्पको बिगबिगी बढ्दछ । यो मौसममा सर्पले टोक्नु निकै खतरनाक मानिन्छ । तथापी सबै सर्पको टोकाइ विषालु भने हुदैँन । यस्तोमा सर्प विषालु हो होइन थाहा पाउन सर्पको पहिचान वा टोकाइपछि लक्षणमा ध्यान दिनु पर्दछ ।

विषालु सर्पले टोक्दा शरीरमा देखिने लक्षण
सर्पले टोकेको ठाँउ रातो वा निलो हुदैँ सुन्निदै जान्छ ।
टोकेको ठाउँमा अत्यधिक पीडा हुन थाल्छ ।
श्वास फेर्न समस्या हुन्छ ।
बान्ता हुन थाल्छ ।
डर लाग्न थाल्छ ।
आँखा धमिलो हुने गर्दछ ।
अनुहार र हातखुट्टा सुन्निन थाल्छ ।

सर्पको टोकाइपछि ज्यान बचाउने केही उपाय
डर हटाउने
सर्पको टोकाइपछि धेरैजसो मानिसले डराएको भरमा नै प्राण त्याग्ने गर्दछन् । त्यसैले सर्पले टोकेको मानिसले डर मान्नु हुदैँन । र आसपासका व्यक्तिले पनि डर देखाउनु हुदैँन ।

धेरै नहल्लिने
सर्पले टोकेको मानिसलाई सीधा सुत्न लगाउने र धेरै हल्लिन नदिने । यसले रक्तसंचार स्लो हुन्छ र विष शरीरमा तीब्र रुपमा फैलिन पाउँदैन ।

शरीर हल्का बनाउने
सर्पले टोकेपछि शरीरमा भएका जुत्ता, औंठी, चुरा, पाउजु जस्ता कुराहरु हटाएर हल्का बनाउनु पर्दछ । विष फैलिँदा हात–खुट्टा सुन्निने गर्दछ र ति कुराले रक्तसंचार रोकिन सक्छ ।

सूई मार्फत रगत निकाल्ने
जुन ठाउँमा सर्पले टोकेको छ त्यहाँ सूईमार्फत रगत बाहिर निकाल्नु पर्दछ ।

पट्टी बाँध्ने
सर्पले टोकेको घाउँमा पट्टी बाधेर तुरुन्त अस्पताल पुर्याउनु पर्दछ । ढिलो गर्नु हुदैँन । विभिन्न एजेन्सीको सहयोगमा