धान छाडेर गाँजा खेती ! | Khabarhub Khabarhub

धान छाडेर गाँजा खेती !



काठमाडौँ– आज असार १५ अर्थात किसानको पर्व । सरकारले असार १५ लाई ‘राष्ट्रिय धान दिवस’ घोषणा गरेपछि यस दिन हरेक वर्ष उत्सव मनाउने गरिएको छ । यसपालि अठारौँ धान दिवस तथा रोपाइँ महोत्सव हो ।

नेपालको युवा जनशक्तिको निकै ठूलो अंश अरबको आगोसरी तातोमा पसिना चुहाउँछ । यता देशमा शहरीकरणका नाममा सडकनजिकको धानखेत प्लटिङको घडेरीमा परिणत हुने क्रम बढेको छ । चामल आयात बढ्दो क्रममा छ ।

कतिपय जिल्लाका किसानहरू धान खेती छाडेर लागुऔषधका रूपमा प्रतिबन्धित गाँजा खेतीमा लागेका छन् । नेपाल प्रहरीको एक तथ्याङ्कअनुसार आधाभन्दा बढी जिल्लामा गाँजा खेती हुने गरेको छ ।

नेपाल प्रहरीका पूर्व डीआईजी हेमन्त मल्लका अनुसार नेपालमा दुई प्रकारका लागुऔषधको उत्पादन हुन्छ । एउटा गाँजा र अर्को अफिम । भाँङ र धतुरो पनि उत्पादन हुन्छ तर व्यावसायिक छैन ।

४० जिल्लामा गाँजा र अफिम खेती !

प्रहरीको लागुऔषध नियन्त्रण ब्यूरोका अनुसार नेपालका ३४ जिल्लामा गाँजा खेती र ७ जिल्लामा अफिम खेती हुने गरेको छ ।

ब्यूरोका प्रवक्ता एसपी ऋषिराम कँडेलका अनुसार नेपाल प्रहरीले गाँजा र अफिम खेती नियन्त्रण गर्न स्रोतसाधनले धानेसम्म काम गर्दैै आएको छ । चालु आर्थिक वर्षमा ४० भन्दा बढी जिल्लामा गाँजा र अफिम खेती नष्ट गरेको उनले बताए ।

उनी भन्छन्, ‘लुकिछिपी करिब ४० जिल्लामा गाँजा खेती भइरहेको छ ।’

प्रहरीले गाँजा नष्ट गरेका जिल्ला

पहाडी क्षेत्रका कास्की, तनहुँ, बाग्लुङ, गोरखा, अर्घाखाँची, बैतडी, नुवाकोट, दोलखा, पाल्पा, पूर्वीरुकुम, पश्चिम रुकुम, सिन्धुली, लमजुङ, स्याङ्जा, पर्वत, मनाङ, म्याग्दी, जाजरकोट, डोटी, हुम्ला, रोल्पा, सुर्खेत र काठमाडौँ जिल्लामा गाँजाखेती नष्ट गरेको प्रहरीले जनाएको छ ।

यसैगरी तराई र भित्री मधेशमा सप्तरी, सिरहा, महोत्तरी, मकवानपुर, रौतहट, बारा, पर्सा, धनुषा, सर्लाही, दाङ र नवलपुर जिल्लामा गाँजा नष्ट गरेको प्रहरीको विवरण छ ।

अफिमखेती नष्ट

प्रहरीले पूर्वीरुकुम, मकवानपुर, रौतहट, सुर्खेत, जाजरकोट, पश्चिम रुकुम र डोटीमा अफिम खेती नष्ट गरेको जनाएको छ ।

१८ सय बिघामा गाँजा र अफिम

नेपाल प्रहरीको लागुऔषध नियन्त्रण ब्यूरोको तथ्याङ्कअनुसार चालु आर्थिक वर्षको वैशाख मसान्तसम्ममा प्रहरीले १ हजार ७६९ बिघा जमिनमा गाँजा र ४१ बिघामा अफिम नष्ट गरेको छ ।

ब्यूरोको तथ्याङ्कअनुसार प्रहरीले पछिल्लो ५ वर्षमा ३ हजार ८९० बिघा जमिनमा गाँजा र ४८६ बिघामा अफिम नष्ट गरको छ ।

कहिले कति नष्ट ?

तराईबाट पहाड चढ्यो गाँजा

जानकारहरूका अनुसार नेपाल २०३३ सालसम्म गाँजा खेतीमा प्रतिबन्ध थिएन । राष्ट्र संघले सन् १९६१ मा पारित गरेको ‘द सिङ्गल कन्भेन्सन अन नर्कोटिक्स ड्रग्स’ नामक सन्धि अनुमोदन गरेपछि नेपालले गाँजा खेतीमा प्रतिबन्ध लगाएको हो । नेपालमा लागुऔषध नियन्त्रण ऐन, २०३३ ले गाँजामा पूर्ण प्रतिबन्ध लगायो ।

पूर्वडीआईजी मल्लका अनुसार २०३३ सालमा गाँजा खेतीमा प्रतिबन्ध लगाएर कडाइ गरेपछि २०४६ सालसम्म चुरेको छेउछाउतिर लुकीछिपी खेती हुन्थ्यो ।

मल्ल भन्छन्, ‘त्यो समयमा भारतको उत्तरपूर्वी क्षेत्रमा धेरै गाँजा खेती हुन्थ्यो । त्यहाँ आतंकवादी गतिविधि बढ्यो । प्रशासनको संलग्नताविना गाँजा खेती सम्भव हुँदैन । यसकारण उत्पादन लागत बढ्न गयो ।’

उनका अनुसार यसपछि नेपालका बारा, पर्सा, सर्लाही, रौतहटलगायत जिल्लामा गाँजा खेती फस्टाउन थालेको हो । यी जिल्लामा प्रशासनिक कडाइ हुन थालेपछि गाँजा पहाड चढेको हो ।

मल्ल भन्छन्, ‘अहिले नेपालका आधाभन्दा बढी जिल्लामा गाँजा खेती फैलिएको छ । प्रहरीले जति कडाइ गर्छ त्यति नै नयाँ ठाउँमा फस्टाउँदै गएको छ ।’

गाँजा र अफिम खेतीबाट बढी फाइदा हुने भएपछि लुकीछिपी खेती फस्टाएको विश्लेषकहरूको ठहर छ ।

लगानी भारतीय तस्करको

प्रहरीको अनुसन्धान अनुसार नेपालमा हुने गाँजा खेतीमा भारतीय तस्करहरूको लगानी हुने गरेको छ । उनीहरूले बिउ र प्राविधिक पनि पठाउँछन् ।

पूर्वडीआईजी मल्ल पैसाको लोभमा गरिब कृषकहरूले गाँजा र अफिम खेती गर्ने गरेको बताउँछन् । उनीहरूलाई भारतीय तस्करहरूले उक्साउने गरेको उनको बुझाइ छ ।

प्रहरीका अनुसार खास गरी दुर्गमका किसानहरूले गाँजा खेती गर्ने गरेका छन् । उनीहरूले तस्करबाट खर्च पाउँछन् । कृषकहरूलाई उपयुक्त विकल्प दिन नसक्दा गाँजा खेती झन् फस्टाउने देख्छन् पूर्व डिआईजी मल्ल ।

गाँजा खेती वैध बनाउने प्रयास पनि भएको छ । ‘गाँजा खेतीलाई नियमन तथा व्यवस्थापन गर्न बनेको विधेयक’ १६ महिनाअघि गैरसरकारी विधेयकका रूपमा प्रतिनिधिसभामा दर्ता छ । गाँजा खेतीबाट नेपाली अर्थतन्त्रमा ठूलो योगदान पुग्ने दाबी विधेयक पक्षधरहरूको छ ।

हामीले कानून बनाएर मात्रै गाँजा खेती गर्न पाइने होइन । सन् १९६१ को ‘सिङ्गल कन्भेन्सन अन नार्कोटिक ड्रग्स’ ले औषधि बनाउने प्रयोजनका लागि मात्र गाँजा र अफिम खेती गर्न अनुमति दिन्छ ।

लागुऔषध नियन्त्रण ब्यूरोको तथ्याङ्ककले के प्रष्ट पार्छ भने खेतीयोग्य जमिनमा खाद्य बालीका लागि उन्नत बिउ, मलखाद र अन्य अवसर नहुँदा किसानहरू अवैध नै भए पनि गाँजा खेतीतिर लाग्न सक्नेछन् ।

प्रकाशित मिति : १५ असार २०७८, मंगलबार  ९ : १५ बजे

वेस्ट इन्डिजले इंग्ल्याण्डलाई दियो १८१ रनको चुनौती

काठमाडौं – आईसीसी टी-२० विश्वकपको सुपर ८ अन्तर्गत दोस्रो खेलमा

युरोकप २०२४ : स्वीट्जरल्याण्ड र स्कटल्याण्डले खेले बराबरी

काठमाडौं– जर्मनीमा जारी १७औँ संस्करणको युरोकप फुटबल अन्तर्गत दोस्रो चरणको

ट्रयाक खुलेको १८ वर्षपछि कालोपत्र गरिँदै

बागलुङ– बागलुङको जैमिनी नगरपालिकाको केन्द्र कुश्मिसेरा–जैदीछिस्ती ग्रामीण सडक कालोपत्र गर्न

बलिउड गायिका अल्कालाई लागेको दुर्लभ सेन्सरी नर्भ श्रवणशक्ति कस्तो रोग हो ?

९० को दशकदेखि निरन्तर भारतीय संगीतमा छाएर करोडौं श्रोता तथा

पहिरोले बेँसीसहर–चामे सडक अवरुद्ध

लमजुङ– पहिरोका कारण बेँसीसहर–चामे सडक अवरुद्ध भएको छ । अविरल