दोहा – कतारको श्रम मन्त्रालयका निरीक्षण विभागका निर्देशक हुसेन अल अहबाबीले श्रमिकको हकहित संरक्षणका लागि धेरै कानुन बनेको दाबी गरेका छन् । कार्यस्थलमा कामदारको सुरक्षा र अधिकारको रक्षा गर्न धेरै कानुन र मन्त्रिस्तरीय निर्णयहरू जारी गरेको उनले जानकारी दिएका छन् ।

‘कतारले सन् १९६२ मा पहिलो श्रम कानुन जारी गरेर व्यावसायिक स्वास्थ्य र सुरक्षाको अवधारणालाई अपनाएको छ, यस सम्बन्धमा सक्रिय भूमिका खेलेको छ।’ कतार रेडियोसँग कुरा गर्दै उनले भने, ‘२००४ को कानुन नम्बर १४ ले कामदारहरूलाई सुरक्षित कार्य गर्ने वातावरण प्रदान गर्न रोजगारदाताहरूको जबाफदेहिता निर्दिष्ट गर्दै पेसागत स्वास्थ्य र सुरक्षासँग सम्बन्धित केही प्रावधानहरू थपेको छ।’

‘यस सम्बन्धमा सुरक्षा र अन्य स्वास्थ्य निर्देशनहरू कसरी दिने भनेर पनि परिभाषित गरेको छ’, उनले थपे, ‘व्यावसायिक स्वास्थ्य र सुरक्षाको बारेमा विवरणहरू प्रदान गर्दै धेरै मन्त्रीस्तरीय निर्णयहरू जारी गरियो।’

२००५ को मन्त्रीस्तरीय निर्णय नम्बर २० ले कामदार र आगन्तुकहरूलाई पेसागत खतराहरूबाट जोगाउन कार्यस्थलमा अपनाउनुपर्ने सावधानी र कदमहरू निर्दिष्ट गर्दछ। ‘व्यावसायिक स्वास्थ्य र सुरक्षाको प्रयास वृद्धि गर्न धेरै संस्थाका सदस्य मिलेर  राष्ट्रिय समिति गठन गरिएको थियो,’ अल अहबाबीले भने।

२०१४ को मन्त्रिपरिषद्को निर्णय नम्बर १८ ले कामदारका लागि पर्याप्त आवासको आवश्यकता र विशिष्टता निर्धारण गरेको छ। २०१८ मा श्रम मन्त्रालयले जनस्वास्थ्य मन्त्रालयको सहयोगमा सुरक्षित र स्वस्थ कार्यस्थलहरूको अधिकार प्रवर्द्धन गर्न व्यावसायिक सुरक्षा र स्वास्थ्यमा राष्ट्रिय नीति सुरु गरेको थियो।

उनले कार्यस्थलमा कामदारहरूलाई गर्मीको तनावबाट जोगाउन आवश्यक उपायहरू अवलम्बन गर्न २०२१ को मन्त्रिस्तरीय निर्णय जारी गरिएको बताए। ‘यो निर्णयबाट कतार छिमेकी राष्ट्रहरूका लागि यस क्षेत्रमा कतारको अनुभव प्रयोग गर्न रोल मोडलको रूपमा उभिएको छ ।

गर्मीबाट बच्न १ जूनदेखि १५ सेप्टेम्बरसम्म बिहान १० देखि दिउँसो साढे ३ बजेसम्म काम गर्न नपाउने गरी कानुनी व्यवस्था गरिएको छ।  उनकाअनुसार श्रम निरीक्षण विभागको कामका बारेमा नले ज्याला संरक्षण, श्रम निरीक्षण र पेसागत स्वास्थ्य तथा सुरक्षा मापदण्ड गरी तीन खण्डमा विभाजन गरिएको छ।

विभागले श्रम कानुनको कार्यान्वयनको अनुगमन गर्दछ, श्रम कानुन र निर्णयहरूको पालना भएको सुनिश्चित गर्न कार्यस्थलमा नियमित र आकस्मिक निरीक्षण भ्रमणहरू सञ्चालन गरिरहेको छ । विभागले नियम उल्लंघन गर्नेलाई नियन्त्रण गर्ने, प्रशासनिक निर्णय लिनका लागि रोजगारदाता र श्रमिकलाई सचेत गराउन अभियान सञ्चालन गरिरहेको उनले बताए ।

कार्यस्थलहरूमा खतरनाक सामग्रीहरू प्रयोग गर्दा हुने जोखिमको मूल्याङ्कन गरिरहेको, कामदारहरूको तलब समयमै भुक्तानी गर्न र व्यावसायिक स्वास्थ्य तथा सुरक्षा मापदण्डहरू सुनिश्चित गर्दै लगिने योजना पनि सुनाए ।

कतारमा हाल ३ लाख १२ हजार ६५० नेपाली कानुनी रुपमा कार्यरत रहेको बताइन्छ। जसमा ११ हजार ९० जना महिला छन् । यी मध्य ठूलो संख्यामा नेपाली कामदार निर्माण क्षेत्रमा कार्यरत छन् ।