ब्लग : रमेश प्रसाईंले भने जस्तै भुटानीहरू नेपाली होइनन् | Khabarhub Khabarhub

ब्लग : रमेश प्रसाईंले भने जस्तै भुटानीहरू नेपाली होइनन्


१३ असार २०८१, बिहीबार  

पढ्न लाग्ने समय : 3 मिनेट


576
Shares
  • change font
  • change font
  • change font

भुटानी शरणार्थीहरू ३० वर्षभन्दा बढी समयदेखि पूर्वी नेपालको झापा र मोरङमा बस्दै आएका छन् । सन् १९९० देखि नेपालको पूर्वी क्षेत्रमा बसोबास गर्दै आएका उनीहरू नेपालको नजरमा गैर-नागरिक हुन्। नेपाल र भुटानबीच कयौँ चरणका वार्ता भइसक्दा पनि यो समस्याले निकास पाएको छैन ।

मोरङ र झापामा आश्रय लिइरहेका उनीहरूमध्ये धेरैजसो आफ्नो भविष्य सुरक्षित गर्न तेस्रो देशमा पुनर्स्थापनाको विकल्पमा गएका छन् ।

शरणार्थी समस्याको समाधान खोज्न भुटान तयार हुने कुनै सम्भावना नदेखेर उनीहरूले त्यो विकल्प रोजे । भारतको असममा बसोबास गर्ने गैर-नागरिकहरू सन् २००७ देखि आफ्नो घर (भुटान) फर्किएका छन् । यता नेपालमा रहेकाहरूले अमेरिका, अष्ट्रेलिया, बेलायत, क्यानडा, नर्वे, डेनमार्क, नेदरल्याण्ड लगायत तेस्रो देशमा पुनर्वासको विकल्प रोजेका छन् ।

नेपाल र भुटानी शरणार्थी तेस्रो मुलुकमा बसोबास गरेपछि भुटानले आफ्ना नागरिकलाई स्वदेश फर्काएर ‘कूटनीतिक जित’ हासिल गर्ने प्रयासलाई विश्वले हेरिरहेको छ । भुटानी शरणार्थी प्रमाणीकरणका चार आधारमा सहमति गरेर तीनचौथाइ नागरिकलाई स्वदेश फिर्ता गर्नुपर्ने बमोजिमको वार्ता र प्रतिबद्धतापछि भुटान भागेको छ । यसले भुटानलाई विश्वले प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा विश्वास गर्न सक्ने अवस्था छैन ।

पुनर्वाससँगै तेस्रो मुलुक पुगेका भुटानी शरणार्थीहरू अहिले त्यही दर्जामा रहेनन् । उनीहरूको पहिचानबाट शरणार्थी शब्द हटाइएको छ । यो कामले शरणार्थी समस्याको वैकल्पिक समाधान दिन सफल भयो। भुटानी शरणार्थी समस्याको समाधानका लागि तीनवटा विकल्प प्रस्तुत गरिएको थियो । ती विकल्पहरूमध्ये तेस्रो पुनर्वास प्रक्रिया मात्रै सफल भयो । बाँकी दुई विकल्प ‘स्वदेश फिर्ता’ र ‘स्थानीयकरण’ नामका मात्रै विकल्पका रूपमा बाँकी छन्।

‘स्वदेश फिर्ता’ भन्नाले भुटानमा फर्कनु र ‘स्थानीयकरण’ भन्नाले नेपालमै अधिकार दिएर नेपाली नागरिकता दिनु हो। तेस्रो देश पुनर्वास प्रक्रिया पनि सन् २०१६ देखि बन्द भएको छ । जबकि अन्य दुई विकल्प कहिल्यै सुरु गरिएन। भुटान आफ्ना नागरिकलाई नेपाल र भुटानबाट अलग गरेर नेपालीका रुपमा राख्न तयार छैन ।

अब प्रश्न उठ्छ, नेपालमा रहेका ७ हजार भुटानी शरणार्थी अझैसम्म त्यही हालतमा कहिलेसम्म बस्ने ? कतिञ्जेलसम्म उनीहरूले भुटानी शरणार्थीकरु रुपमा त्यहाँ बसोबास गर्नुपर्छ?

यिनै शिविरहरूका शरणार्थीबारेमा हामी अन्य देशमा रहेकाहरूले बेलाबेला हाम्रा चिन्ता र सरोकारका मुद्दामा बेला बेला छलफल र बहस गर्दै आएका छौँ । हाम्रा कतिपय समुदाय भुटानी नभई आफूलाई नेपाली मात्रै भन्न चाहन्छन् । अब, किन आफूलाई (एनआरएन) का रुपमा चिनाउँदैनन् ? आफूलाई भुटानको नेपाली भन्ने अर्को भीड पनि छ । आफ्नो पहिचान नेपालीभन्दा भुटानी रहेको उनीहरूको तर्क छ । नेपाल आएर शरणार्थी भएर बसोबास गर्ने र अहिले विभिन्न तेस्रो मुलुकमा पुगेका नेपाली भाषी भुटानीहरूको पेशा थाहा छ ? यो प्रश्न बारम्बार उठेको छ वा उठिरहने छ । तेस्रो मुलुकमा बसोबास गर्ने भुटानीहरूको परिचय विस्तारै शरणार्थीबाट हट्दैछ भने पूर्वी नेपालमा बस्नेहरू अझै शरणार्थीकै दर्जामा छन् ।

अहिले राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रासु्पा)का सहप्रवक्ता रमेश प्रसाई अमेरिका आएका छन् । उनलाई नेपालीसँगै नेपाली भाषी भुटानी समुदायले पनि स्वागत र सम्मान गरिरहेका छन् । यसै क्रममा भुटानी समुदायबीच पेन्सिलभेनियाको ह्यारिसबर्गमा आयोजित एक कार्यक्रममा उनले भने, ‘तिमीहरू सबै नेपाली हौ, भुटानी मान्न तयार छौ ?’

नेपालको एउटा राष्ट्रिय पार्टीका सह-प्रवक्ताले यस्तो अभिव्यक्ति दिएको मैले धेरै सुनेको छु। अब उनको अभिव्यक्तिलाई यसरी सामान्य लिनु पनि कसरी भन्न सकिन्छ ? केही समयअघि यही विषयमा एउटा फोरममा भुटानी समाजका एकजना वरिष्ठ व्यक्तिले भनेका थिए, ‘सन् १९७२ मा भुटानका तेस्रो राजा जिग्मे दोर्जी वाङ्चुक नेपालीले भुटान र उनका छोरा चौथो राजा जिग्मे सिङ्ये वाङ्चुकलाई भेट्टाए । नेपाली भाषी जनतालाई देशबाट निष्कासन गरेकै कारण भुटानी राजालाई विश्व समुदायले प्रश्न उठाइरहन्छ । हामी नेपाली भाषीहरूले यस्ता कुरा सुनेका छौँ ।

अहिले रमेश प्रसाईं हामीलाई भुटानी मान्न तयार छैनन् । चिनेजानेका रमेश प्रसाईंले हामीलाई स्वीकार्न नसक्ने, अब हामी भुटानी बोल्ने नेपाली हौं भनेर कसरी भनौँ ? रमेश प्रसाईंकै भाषामा नेपाल सरकारले त्यसबेला भुटानीलाई नागरिकता दियो त ? तर अब भुटानी हुन तयार छैनौं । वास्तविक रमेश प्रसाई को हुन् भन्ने प्रश्न अहिले उठिरहेको छ । एकदमै गहकिला वक्ता, सञ्चारकर्ता र स्पष्ट बोल्ने वा लाखौँ भुटानीले चिनेका रमेश प्रसाईं कुन चाहिँ वास्तविक हुन् त?

अमेरिकामा रमेश प्रसाईंले हामी सबै नेपाली भएकाले तिमीहरू पनि नेपाली हौ भन्नुभयो । हामीसँग नेपाली भएको प्रमाण हुनुपर्छ, जुन नेपालसँग भुटानीको सम्बन्धको प्रमाण हो। नेपाली भाषा बोल्ने सबै नेपाली होइनन् । जस्तै अंग्रेजी बोल्ने सबै अंग्रेज होइनन्। रीतिरिवाज, नेपाली संस्कार, संस्कृत र चाडर्वलाई मैले हाम्रा पुस्ताबाटै लिएर आएको छु । त्यो हाम्रो सम्पत्ति हुनुपर्छ। हामीले यसबारे जान्नै पर्छ। तपाईंले हाम्रो पहिचान स्थापित गर्न खोज्नु भएको छैन। अब रमेश प्रसाईंले (तेस्रो देश) र भुटानी जनताबारे धेरै चिन्ता लिनु पर्दैन । यदि तपाईं यसलाई फेरि उठाउन चाहनुहुन्छ भने यसलाई पूर्वी नेपालमा बस्ने भुटानीहरूकहाँ लैजानुहोस्। रमेश प्रसाईंजी तपाईले भनेझैँ पूर्वी नेपालमा बसोबास गर्ने भुटानीहरू पनि नेपाली हुन् त ? यदि त्यसो हो भने उनीहरूलाई नागरिकता दिने व्यवस्थाका लागि ल‍गत थपिनुपर्छ ।

उनीहरूको राय लिनुहोस् र ‘स्थानीयकरण’ को मुद्दामा सहयोग गर्नुहोस्। तपाईंको पार्टीले पूर्वी नेपालमा बसोबास गर्ने भुटानी जनताको मुद्दा संसद्‍मा उठाउन कति पहल गरेको छ ? सम्बन्धित ठाउँमा छलफल गर्नुपर्ने विषयमा विदेश आएर बोल्नुको अर्थ छैन । घोक्रो मात्रै सुक्छ । नेपालको नागरिकता दिने कानुन परिमार्जन हुनुपर्छ भन्ने कुरामा म सहमत छु । नेपालीलाई नागरिकता दिने कुरा त्यति सजिलो छैन । निर्वासित भुटानी जनताको आफ्नै अधिकार छ ।

त्यसैले त्यहाँ बसोबास गर्नेहरू तपाईंले भनेजस्तै नेपाली होइनन्, हामीले भनेजस्तै भुटानी हुन् । पूर्वी नेपालमा बसोबास गर्ने भुटानीहरूलाई परिचयपत्र र यात्रा अनुमति प्रदान गर्ने कार्य गृहमन्त्रालय अन्तर्गत पर्दछ। अहिलेलाई त्यति गरिदिनु भएमा भुटानीलाई ठूलो राहत हुने छ । यसका लागि कानुन संशोधन गर्नुपर्ने आवश्यकता छैन । तपाईंको पार्टीका सभापति रवि लामिछाने गृहमन्त्री भएकाले यो काम हुन सक्छ । प्रक्रिया टुंगोमा पुर्‍याएर काम छिटो गर्न सकिन्छ। अन्त्यमा रमेश प्रसाईंलाई अनुरोध, ‘हाम्रो पहिचान जे छ, त्यसलाई स्वीकार गर्नुहोस्।’

हाल – अमेरिका

प्रकाशित मिति : १३ असार २०८१, बिहीबार  ८ : ०३ बजे

अवरुद्ध कर्णाली करिडोर खुल्यो

मान्म– पहिरोका कारण शनिबार बिहानदेखि अवरुद्ध भएको कर्णाली करिडोर आजदेखि

१४ जना जुवाडे पक्राउ  

काठमाडौं– काठमाडौंको चन्द्रागिरि नगरपालिका-५ स्थित यातायात कार्यालय नजिक बस्ने ४२

सामुदायिक वनमा ७२ हजार बिरुवा रोपियो

त्रिवेणी– यस वर्ष जिल्लाभरका सामुदायिक वनमा ७२ हजार चार सय

मनसुनमा लाग्ने रोगबाट बच्ने उपाय

काठमाडौं– अहिले कति बेला पानी पर्छ । कति बेला घाम

सरकारमा पठाउने मन्त्रीहरुबारे कांग्रेसको कोइराला समूहमा छलफल

काठमाडौँ– नेपाली कांग्रेसका नेता डा. शेखर कोइरालाले सरकारमा पार्टीका तर्फबाट