काठमाडौं- सत्तारुढ राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले भर्खरै महाधिवेशन सम्पन्न गरेको छ । पार्टी सभापति रवि लामिछानेले केन्द्रिय समिति र पदाधिकारी सचिवालयलाई पूर्णता दिन मा ५१ जना केन्द्रिय सदस्य र १० जना पदाधिकारी मनोनयन गर्न बाँकी छ । सभापति लामिछाने त्यही टुंग्याउन छलफलमा जुटेका छन् । रविले पहिले केन्द्रीय कमिटी विस्तार गर्ने त्यसपछि पदाधिकारी र सचिवालय विस्तार गर्दै जाने सहमहामन्त्री निशा डाँगी बताउँछिन् ।

‘केन्द्रीय सदस्य मनोनित नगरी कतिपय साथीहरूलाई पदाधिकारीमा तान्न नमिल्ने भएकाले पहिला केन्द्रिय सदस्य र त्यसपछि बल्ल पदाधिकारी र आवश्यक परेको खण्डमा सचिवालय बन्दै जाने अवस्था छ । सभापतिज्यूले यसमा कसरत गरिरहनु भएको छ,’ डाँगी भन्छिन्, ‘यही महिनाभित्रमा केन्द्रिय सदस्य, पदाधिकारी र केही सचिवालय सदस्य टुंग्याउने तयारीमा उहाँ हुनुहुन्छ ।’

रविसामु अहिले पहिलो महाधिवेशनमा पराजित भएका नेताहरू व्यवस्थापन गर्नुपर्ने चुनौती आइलागेको छ । पहिलो महाधिवेशनमा हारेका पदाधिकारी र केही केन्द्रीय सदस्यलाई समेत उनले पार्टीमा मनोनित गर्नुपर्नेछ । उनीहरुलाई केन्द्रीय सदस्य, सचिवालय सदस्य र पदाधिकारीमा मनोनित गर्नुपर्ने दबाब छ ।

पार्टी विधानमा पदाधिकारी अथवा केन्द्रीय सदस्यमा हारेको व्यक्तिलाई मनोनित गर्न नपाउने भनेर उल्लेख नगरेकाले रविले चाहेको खण्डमा जो कोहीलाई पनि मनोनित गर्न पाउनेछन् । पार्टीको महाधिवेशनमा सुरुमा केन्द्रिय समितिमा उठ्ने इच्छा राखेर पछि पार्टी नेतृत्वले सहमति गरेपछि पछि हटेका नेतादेखि पदाधिकारीमा हारेका नेतालाई समेत समेट्नुपर्ने दबाब रमिसामु छ । रविलाई निकटस्थ नेताहरुले पनि सचिवालय, केन्द्रिय सदस्य र पदाधिकारी मनोनित गर्दा हारेका केही नेताहरुलाई पनि छुटाउन नहुने र उम्मेदवारी फिर्ता लिएका नेतालाई समायोजन गराउन दबाब दिएका छन् ।

तोशीमा, मनिष, सागर, गणेस, जुली, रिमा र कामिनिलाई समेट्नुपर्ने माग

धेरै जना नेताले मनिष झा महामन्त्रीमा हारेपछि उनलाई पुनः पार्टीको प्रवक्तामा दोहोर्‍याउनुपर्ने आवाज उठाएका छन् । केही नेताले मनिषले पार्टी संकटमा पर्दा पनि प्रवक्ताको जिम्मेवारीलाई कुशलतापूर्वक निर्वाह गरेको र तार्किक क्षमता राखेको आधारमा उनैलाई प्रवक्ता दोहोर्‍याउनुपर्ने माग राखेका हुन् । तर पार्टी सभापति रविले आफूनिकट प्रमोद न्यौपानेलाई प्रवक्तामा अगाडि सार्ने तयारी गर्दा मनिषले यो जिम्मेवारी पाउने सम्भावना कम रहेको देखिन्छ ।

मनिषनिकट नेताका अनुसार मनिषले पनि प्रवक्तामा नदोहोरिने कुरा राखिसकेका छन् । हुन त महाधिवेशन सकिएको दिन १२ गते पनि मनिषले आफू केन्द्रीय सदस्य र सांसदको भूमिकाबाहेक अहिले पार्टीको कुनै तहमा नबस्ने घोषणा नै गरिसके । मनिषलाई नेताहरूले पार्टी सचिवालयमा समेत समेट्नुपर्ने आवाज उठाएका छन् । मधेशी समुदायबाट मनिषलाई पदाधिकारी अथवा सचिवालयमा नसमेटेको खण्डमा जुलीकुमारी यादवलाई समेट्नुपर्ने आवाज पनि छ ।

‘पार्टी स्थापना कालदेखि नै यो अवस्थासम्म ल्याउन मनिषजीले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्नुभएको छ उहाँलाई समेट्नुपर्ने अवस्था छ,’ ती नेता भन्छन, ‘केन्द्रीय सदस्यमा जाँदिन भन्ने कुरा गर्नुभयो रे पार्टी प्रवक्ता पनि बस्दिन भन्या जस्तो संकेत देखिन्छ तर उहाँलाई कतै न कतै जोड्नुपर्छ ।’

सचिवालयका लागि कामिनी कुमारी चौधरीको नाम पनि आएको बताइएको छ । जुली र कामिनी निशा डाँगीसँग सहममन्त्री पदमा हारेका थिए । विगतमा सचिवालय सदस्य अस्वीकार गरेकी सांसद तोसिमा कार्कीलाई पनि सचिवालय सदस्य अथवा पदाधिकारीमा समेट्नुपर्ने माग छ ।

तोसिमालाई पदाधिकारीमा समेट्ने सम्भावना न्यून रहे पनि सचिवालय सदस्यमा भने उनी समेटिन सक्ने बताइन्छ । उनी पार्टीको पहिलो महाधिवेशनमा उपसभापति पदमा कानुनमन्त्री सोबिता गौतमसँग पराजित भएकी थिइन् । यस्तै, महामन्त्रीमा हारेका गणेश कार्की पनि सचिवालयमा आउने सम्भावना छ । उनी यसअघि पनि सचिवालय सदस्य गणेशको विषयमा भने समेट्ने किन समेट्ने भन्ने विषय अन्योल रहेको बताइन्छ । किनकि उनी संसदीय समितिको सभापति छन् ।

सचिवालय सदस्यमै समेट्नुपर्ने अर्को नाम कवीन्द्र बुर्लाकोटीको हो । उनी यसअघि महामन्त्री भएकाले पार्टी पदाधिकारीमा समेटिने सम्भावना छैन । त्यसकारण उनी सचिवालय सदस्य बन्ने बताइएको छ । कवीन्द्रलाई सभापति रविले प्रमुख सचेतक समेत बनाइसकेका छन् ।

यस्तै, सागर ढकाललाई पनि सचिवालय सदस्यमा समेट्नुपर्ने दबाब छ । यस अगाडि पनि सचिवालय सदस्य थिए । सचिवालय सदस्यमा समेट्नुपर्ने अर्को नाम रिमा विश्वकर्मा हो । उनको पनि सम्भावना ज्यादै रहेको पार्टी स्रोत बताउँछ । पार्टी सहमहामन्त्री हरि ढकाल महत्वपूर्ण जिम्मेवारी दिनुपर्ने व्यक्तिलाई हारेको भनेर अन्याय नगरिने बताउँछन् । उनी पार्टी सभापति रविले सबैलाई न्यायोचित हुने हिसाबले सचिवालय पदाधिकारी र केन्द्रीय सदस्य मनोनीत गर्ने विश्वास व्यक्त गर्छन् ।

पदाधिकारीको उम्मेदवारीबाट फिर्ता लिएका नेताको व्यवस्थापन गर्न पनि चुनौती

उपसभापतिको उम्मेदवारी दिएर डा. स्वर्णिम वाग्लेलाई समर्थन गरेका विराजभक्त श्रेष्ठलाई सहमहामन्त्री बनाउनुपर्ने आवाज उठिरहँदा उनी ऊर्जामन्त्रीको जिम्मेवारीमा रहेकाले सम्भावना न्यून छ । यस्तै फागुन २१ को निर्वाचनअगाडि विवेकशील साझाबाट राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीमा जोडिएकी रन्जु दर्शनालाई पनि पार्टीको सहप्रवक्ता या सहमहामन्त्रीको पद जिम्मेवारी दिने सम्भावना छ । उनी पदाधिकारीको जिम्मेवारीमा नआएको खण्डमा सचिवालय सदस्यमा भने रहनेछिन् ।

सुरुमा उपसभापतिको चर्चा भएर पछि महामन्त्री पदमा उम्मेदवारी दिएर पछि हटेका गणेश पराजुलीलाई पनि सचिवालयमा समेट्नुपर्ने छ । उनी संसदीय दलको उपनेता भएकाले अरु पदमा नगएर सचिवालय सदस्यमा रहने सम्भावना रहेको बताइन्छ । यस्तै महामन्त्रीमा उठ्ने भनेर उम्मेदवारी फिर्ता लिएका शिशिर खनाल पनि सचिवालय सदस्यमा समेटिने छन् । निवर्तमान कोषाध्यक्ष लिमा अधिकारी पनि पदाधिकारीमा समेटिने छिन् । लिमा यसअघि उपसभापतिको दाबेदार भनिएपनि धेरैजना महिलाहरू उपसभापतिमा उठ्ने भएपछि उनी चुप थिइन् ।

रविसामु उनलाई पदाधिकारीमा समेट्नुपर्ने दबाब पुगेको छ । किनभने उनले स्थापनाकालदेखि कोषाध्यक्षको भूमिका सफलतापूर्वक निर्वाह गरेको पार्टीको समीक्षा छ । लिमाले पार्टी सहममन्त्रीको जिम्मेवारी सम्हाल्ने पनि चर्चा भएको सुनिन्छ । यस्तै, उपसभापतिको उम्मेदवारीबाट पछि हटेकी इन्दिरा रानालाई पनि पदाधिकारीमा समेट्नुपर्ने आवाज उठेको छ ।

उनलाई सहकोषाध्यक्ष अथवा सहप्रवक्ताको जिम्मेवारी आउन सक्ने बुझिन्छ । २१ संस्थापन सदस्य रहेर २०७९ मा पार्टी खोल्दा सदस्य रहेकी बसुमाया तामाङलाई पनि सहकोषाध्यक्षको भूमिका आउने सम्भावना छ । उनी आदिवासी समुदायबाट समेटिने छिन् । सचिवालय सदस्य अथवा पदाधिकारीमै सुम्निमा उदासको पनि चर्चा देखिन्छ ।

उपसभापतिको उम्मेदवारी दिएर पछि हटेकी विवेकशील साझाकी पूर्वअध्यक्ष र निर्वाचनअघि पार्टीमा जोडिएकी समीक्षा बास्कोटालाई पनि पदाधिकारीमा समेट्नुपर्ने आवाज छ । तर उनी कानुन तथा न्याय संसदीय समितिको सभापति भएकाले सचिवालय सदस्यमा मात्रै मनोनित हुने सम्भावना छ । पदाधिकारीमा समेट्नुपर्ने नाम दीपक बोहराको पनि हो । तर उनलाई रविले समेट्छन् या सचिवालय सदस्य मात्रै राख्छन् भन्ने कुरा टुंगोमा पुगेको छैन ।

महामन्त्री पदमा उठेर उम्मेदवारी फिर्ता लिएका प्रमोद न्यौपाने प्रवक्ता बन्ने सम्भावना प्रबल देखिन्छ । धेरैले उनले प्रवक्ताको जिम्मेवारी कुशलतापूर्वक निर्वाह गर्ने भएकैले रविले रोज्ने बताइरहेका छन् । पुरुषोत्तम यादवलाई पनि सहप्रवक्ता अथवा पदाधिकारी नभए सचिवालयको जिम्मेवारी दिनुपर्ने आवाज छ । उनी जेन-जी अभियन्ता हुन् । उनलाई पदाधिकारी बनाउन अमरेशकुमार सिंहले दबाब दिइरहेको बताइन्छ ।

सामान्य प्रशासन सहकारी तथा भूमिमन्त्री प्रतिभा रावल पनि सचिवालय सदस्यमा समेटिने छिन् । उनी यसअगाडि पार्टीको सहप्रवक्तामा थिइन् । उनलाई पार्टी सचिवालयमा ल्याउने सम्भावना न्यून देखिन्छ । तर रवि निकट नेता भएकाले उनको सम्भावनाका ढोकाहरु पूरै बन्द भने भएका छैनन् ।

पूर्वसञ्चारमन्त्री तथा पहिलो महाधिवेशनमा महामन्त्रीको उम्मेदवारी दिएका जगदीश खरेल पनि सचिवालय सदस्यमा समेटिने सम्भावना छ । केन्द्रीय सदस्यको निर्वाचनमा हारेका प्रकाशचन्द्र परियारलाई पनि केन्द्रीय सदस्य बनाउने सम्भावना छ । पदाधिकारीमा समेटिने अर्को नाम लक्ष्मण थारुको हो । उनी थारु समुदायको सिङ्गो प्रतिनिधि पात्र भएकाले उनी पदाधिकारीमा समेटिने छन् । पदाधिकारीमा नसमेटेको अवस्थामा सचिवालय सदस्य पक्का रहेको देखिन्छ ।

मनोनित कोटाबाट पनि आउँदैछन् चर्चित नेता

सभापति रवि लामिछानेले अब एकजना उपसभापति मनोनित गर्न पाउनेछन् । उपसभापति पदमा अहिले सुनिल लम्सालको नाम देखिन्छ । सुनिला पार्टीका वरिष्ठ नेता तथा प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहले अगाडि बढाएका नेता हुन् । उनको नाममा कुनै नाटकीय परिवर्तन भएको खण्डमा समीक्षा बास्कोटा पनि उपसभापति बन्ने सम्भावना रहेको बताइन्छ । महामन्त्रीका लागि अहिले भूपदेव शाह एकल दाबेदार रहेको देखिन्छ ।

पार्टीको संसदीय भूमिकामा पनि नभएको कारण उनी महामन्त्रीको जिम्मेवारीमा बालेनले पठाउने विश्वास गरिन्छ । महामन्त्री पदमा दोहोरिने कुरा त सञ्चारकर्मीसँग यस अगाडि नै भूपदेवले गरिसकेका छन् । यस्तै, सुदीप ढकाललाई पनि सचिवालय सदस्यमा मनोनित गर्नुपर्ने कुरा उठेको छ । उपसभापति सुनिललाई नबनाएको खण्डमा सुदीप पदाधिकारीको कुनै एक ठाउँमा समेटिन्छन् भन्ने चर्चा छ । सुदीप प्रधानमन्त्रीको सचिवालयमा रहेकाले उनी महामन्त्री बन्ने सम्भावना कम रहँदा भूपदेव नै महामन्त्री बन्ने देखिन्छन् । तर कुनै नाटकीय परिवर्तन भए सुदीप महामन्त्री बन्ने सम्भावना पनि छ ।

सुनिल र भूपदेव मनोनित कोटाबाट केन्द्रीय सदस्य बनेर पदाधिकारीमा समेटिने छन् । सुदीपले भने केन्द्रीय सदस्यको निर्वाचन जितेका छन् । सचिवालय सदस्यमा आउनेहरूको नाम गृहमन्त्री सुदन गुरुङको हो । उनी पार्टी पदाधिकारीमा नसमेटिएको खण्डमा सचिवालय सदस्य बन्नेछन् । सुदनलाई सचिवालय सदस्य बनाउन रवि-बालेनबीच लगभग सहमति भइसकेको देखिन्छ ।

पार्टी महामन्त्री विपिनकुमार आचार्य पार्टीमा कसैलाई पनि अन्याय नहुने गरी स्थान दिइने बताउँछन् । उनी सभापतिलाई नै विश्वास गरेर पार्टी यो अवस्थासम्म आएकाले सभापतिले कानुन र विधिको अधिनमा रहेर गतिविधिहरु गर्ने बताउँछन् । ‘पक्कै पनि पदाधिकारी केन्द्रीय कमिटी सचिवालय सदस्य टुंग्याउने विषयमा सभापतिज्यू गम्भीर तरिकाले काम गरिरहनुभएको सूचना छ,’ आचार्यले भने, ‘विधानले नै सभापतिज्यूलाई अधिकार दिएको छ त्यसकारण पहिलो महाधिवेशन भएकाले सहभागितामूलक र एकतात्मक हिसाबले उहाँले समेट्नुहुन्छ । हारेका नेताहरुलाई पनि उहाँले अवसर पक्कै दिनुहुन्छ । किनभने धेरै जना साथीहरू समेट्नुपर्ने अवस्थामै हुनुहुन्छ ।’