प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह देश तपाईँलाई सुन्न चाहन्छ । तपाईंका सामाजिक सञ्जालका पोष्टबाट होइन, मन्त्रीहरूका अभिव्यक्तिबाट होइन, सरकारका प्रवक्तामार्फत पनि होइन । देशले प्रधानमन्त्रीकै मुखबाट कुरा सुन्न चाहेको छ । तपाईँ के सोचिरहनुभएको छ ? सरकार कसरी अघि बढिरहेको छ ? देशलाई कुन दिशामा लैजान खोज्दै हुनुहुन्छ ? सरकारका प्राथमिकता के हुन् ? आगामी दिनका योजना के छन् ? जनताका यी प्रश्नको जवाफ तपाईँबाटै खोजिएको छ ।

अनि प्रधानमन्त्रीज्यू, किन यति धेरै मौनता ?
काठमाडौँ महानगरपालिकाको मेयर हुनु र देशको प्रधानमन्त्री हुनु पक्कै पनि फरक कुरा हुन् । प्रधानमन्त्रीका जिम्मेवारी धेरै ठूला हुन्छन्, निर्णयहरू जटिल हुन्छन् र चुनौतीहरू पनि उत्तिकै गम्भीर हुन्छन् । राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय मुद्दा, अर्थतन्त्र, कूटनीति, सुरक्षा, सुशासन र विकास निर्माणजस्ता अनेक विषयमा प्रधानमन्त्रीले ध्यान दिनुपर्छ । तर एउटा कुरा भने उस्तै रहन्छ– जनताले आफूले चुनेको नेतृत्वसँग कुरा गर्न चाहन्छन् । प्रधानमन्त्री भएपछि त यो अपेक्षा झन् बढ्छ ।

जनताका मनमा थुप्रै प्रश्न छन् । कसैलाई सरकारका योजनाबारे जान्नु छ, कसैलाई पछिल्ला घटनाक्रमबारे स्पष्टता चाहिएको छ । कतिपय विषयमा अन्योल छ, कतिपय विषयमा जिज्ञासा । जनता हल्ला होइन, आधिकारिक धारणा सुन्न चाहन्छन् । अनुमान होइन, स्पष्ट जवाफ खोजिरहेका छन् । देशको नेतृत्व गरिरहेको व्यक्तिको  सोच, दृष्टिकोण र कार्ययोजना के हो  भन्ने जान्न चाहन्छन् ।

सबै समस्या एकैपटक समाधान गर्नुपर्छ भन्ने पनि होइन । तर जनतासँग संवाद गर्न त सकिन्छ नि !

तपाईँले हरेक प्रश्नको जवाफ तत्काल दिनैपर्छ भन्ने छैन । सबै समस्या एकैपटक समाधान गर्नुपर्छ भन्ने पनि होइन । तर जनतासँग संवाद गर्न त सकिन्छ नि ! आफ्नो धारणा राख्न, सरकारको प्राथमिकता बताउन र जनताका कुरा सुन्न के कुराले रोकिरहेको छ ?

तपाईँको राजनीतिक यात्रा नेपालको परम्परागत राजनीतिभन्दा केही फरक रह्यो । काठमाडौँ महानगरपालिकाको नेतृत्वबाट राष्ट्रिय राजनीतिमा प्रवेश गर्दै प्रधानमन्त्रीको जिम्मेवारीसम्म पुग्नुभएको छ । तपाईँको कार्यशैली, अभिव्यक्ति र केही फरक गर्ने प्रतिबद्धताले धेरैको ध्यान तानेको छ । पुरानो राजनीतिक अभ्यासप्रतिको असन्तुष्टि र परिवर्तनको अपेक्षाबीच तपाईँप्रति ठूलो भरोसा व्यक्त गरिएको छ । त्यसैले पनि तपाईँको बोली मात्र होइन, मौनता पनि चर्चाको विषय बन्न थालेको छ ।

तपाईँले अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा पनि नेपालको प्रतिनिधित्व गरिसक्नुभएको छ । संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभामा गर्नुभएको सम्बोधन स्मरणीय छ । विशेषगरी भगवान् गौतम बुद्धको शान्ति र करुणाको सन्देश समेट्दै सम्बोधनको अन्त्य गर्नुभएको शैलीले धेरैको ध्यान खिचेको थियो । नेपालको पहिचान, बुद्धको जन्मभूमिको गौरव र विश्वशान्तिको सन्देशलाई अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा प्रस्तुत गर्नु प्रशंसनीय कुरा हो ।  त्यहाँ तपाईँले देशको प्रतिनिधिका रूपमा आफ्ना विचार राख्नुभयो । अब त्यही स्पष्टता, आत्मविश्वास र अभिव्यक्तिको शैली आफ्नै देशका जनतासामु पनि देखिएको हेर्न चाहन्छौँ । अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले तपाईंको कुरा सुन्योे, अब नेपाली जनताले पनि तपाईंलाई नियमित रूपमा सुन्न पाउनुपर्छ ।

सरकारको मौनताले खाली ठाउँ छोड्छ । त्यो ठाउँमा अनेक अनुमान, अपुष्ट सूचना र अफवाहले प्रवेश पाउँछन् । प्रधानमन्त्री नबोल्दा अरूले उहाँको धारणा व्याख्या गर्न थाल्छन् ।

​​​​​​​सरकार सञ्चालन सामाजिक सञ्जाल चलाएजस्तो सजिलो काम होइन । बैठकहरू हुन्छन्, फाइलहरू हेर्नुपर्छ, निर्णय गर्नुपर्छ र अनेक चुनौतीको सामना गर्नुपर्छ होला । देशका नाममा सपथ खाएकाहरूले सबै कुरा सार्वजनिक गर्न पनि मिल्दैन होला । कतिपय विषय राष्ट्रिय सुरक्षा, कूटनीतिक संवेदनशीलता र सरकारी गोपनीयतासँग जोडिएका हुन्छन् होला । तर संवेदनशील सरकारी विषय गोप्य राख्नु र जनतासँग संवाद नै नगर्नु एउटै कुरा होइन ।

सरकारको मौनताले खाली ठाउँ छोड्छ । त्यो ठाउँमा अनेक अनुमान, अपुष्ट सूचना र अफवाहले प्रवेश पाउँछन् । प्रधानमन्त्री नबोल्दा अरूले उहाँको धारणा व्याख्या गर्न थाल्छन् ।  मन्त्रीका अभिव्यक्ति, नेताका टिप्पणी र सामाजिक सञ्जालका अड्कलबाजीले सरकारी दृष्टिकोणको स्थान लिन थाल्छन् ।  यसले अन्योल मात्र बढाउँदैन, सरकारप्रतिको विश्वासमा पनि असर पार्न सक्छ । त्यसैले समयमै आउने आधिकारिक अभिव्यक्ति केवल सूचना होइन, जिम्मेवार शासनको एउटा महत्वपूर्ण आधार हो ।

जनताले चमत्कारको अपेक्षा गरेका छैनन्, कम्तीमा आफ्नो सरकार के गर्दैछ भत्रे जान्न पाउने अपेक्षा गरेका छन् ।

कुनै विषयमा भ्रम छ भने स्पष्ट पारिदिनुस् । कुनै निर्णयबारे अन्योल छ भने त्यसको कारण बताइदिनुस् । सरकारको कुनै काममा कमजोरी भएको छ भने त्यसलाई स्वीकार गर्नुस् ।  समाधानका लागि समय लाग्ने विषय छन् भने त्यो पनि जनतालाई भन्नुस् । सबै कुरा मिलिसकेपछि मात्र बोल्नुपर्छ भन्ने छैन ।  कहिलेकाहीँ इमानदार जवाफले नै धेरै अन्योल हटाउन सक्छ । जनताले चमत्कारको अपेक्षा गरेका छैनन्, कम्तीमा आफ्नो सरकार के गर्दैछ भत्रे जान्न पाउने अपेक्षा गरेका छन् ।

सञ्चारमाध्यमसँग किन टाढा ?
पत्रकारहरू सरकारका तयार पारिएका वक्तव्य पढ्न मात्र बसेका हुँदैनन् । उनीहरूको काम प्रश्न सोध्नु हो । कहिलेकाहीँ असहज प्रश्न पनि सोधिन्छन् । कतिपय प्रश्न आलोचनात्मक हुन सक्छन्, कतिपय प्रश्न सरकारलाई मन नपर्न सक्छन् । तर त्यस्ता प्रश्नबाट भाग्ने होइन, जवाफ दिने हो ।  यही त लोकतन्त्रको सुन्दर पक्ष हो ।

प्रधानमन्त्रीज्यू, नियमित पत्रकार सम्मेलन गर्न के समस्या छ ? पत्रकारहरूसँग खुलेर संवाद गर्दा के घाटा होला ? अर्थतन्त्र, रोजगारी, वैदेशिक रोजगारी, विकास निर्माण, सुशासन, भ्रष्टाचार नियन्त्रण र सरकारका प्राथमिकताबारे प्रश्न सोध्न दिनुस् । सबै प्रश्नको जवाफ तपाईँसँग नहुन सक्छ, तर जवाफ दिने प्रयास त गर्न सकिन्छ । कुनै विषयमा अध्ययन भइरहेको छ भने त्यसबारे जानकारी दिन सकिन्छ । कुनै निर्णय हुन बाँकी छ भने त्यसको प्रक्रिया बताउन सकिन्छ । जवाफ नहुनु र जवाफ दिन नचाहनु फरक कुरा हुन् ।

आलोचनाले सरकारलाई कमजोर बनाउँदैन, बरु कमजोरी सच्याउने अवसर दिन्छ ।

तपाईँलाई सबै प्रश्न मन पर्नुपर्छ भन्ने छैन । सबै समाचार र टिप्पणीसँग सहमत हुनुपर्छ भन्ने पनि छैन । तर आलोचना र प्रश्नलाई लोकतन्त्रकै एउटा हिस्साका रूपमा स्वीकार गर्नुपर्छ । आलोचनाले सरकारलाई कमजोर बनाउँदैन, बरु कमजोरी सच्याउने अवसर दिन्छ । प्रश्न गर्ने पत्रकार, असहमति राख्ने नागरिक र सरकारको काममाथि निगरानी गर्ने नागरिक समाज लोकतन्त्रका प्रतिस्पर्धी होइनन्, सहयोगी हुन् ।

अझ झापा–५ का मतदातालाई त तपाईँसँग धेरै कुरा सोध्नु छ । उनीहरूले तपाईँलाई प्रतिनिधिसभामा पठाएका हुन् ।  उनीहरू पनि आफ्नो प्रधानमन्त्रीको सोच, योजना र प्राथमिकता जान्न चाहन्छन् ।  आफ्नो क्षेत्रका लागि तपाईँको योजना के छ ? राष्ट्रिय जिम्मेवारीसँगै निर्वाचन क्षेत्रका जनताको अपेक्षालाई कसरी सम्बोधन गर्नुहुन्छ ? आफूले विश्वास गरेर चुनेको नेताले अहिले के सोचिरहेको छ ? यी सामान्य र स्वाभाविक प्रश्न हुन् ।

तपाईँ काम गरेर देखाउन चाहनुहुन्छ होला । काम नै बोल्नुपर्छ भन्ने सोच पनि हुन सक्छ । तर कामले बोल्नका लागि पनि त्यसको जानकारी जनतासम्म पुग्नुपर्छ । जनतालाई परिणाम मात्र होइन, त्यसको उद्देश्य र प्रक्रियाबारे पनि जानकारी चाहिन्छ । उनीहरू सरकार कहाँ पुग्यो भनेर मात्र होइन, कहाँ पुग्न खोज्दै छ भनेर पनि जान्न चाहन्छन् । विकासको लक्ष्य के हो ? रोजगारी सिर्जना कसरी हुन्छ ? युवालाई देशमै भविष्य देखाउने वातावरण कसरी बनाइन्छ ? भ्रष्टाचार नियन्त्रणका लागि के कदम चालिँदै छन् ? अर्थतन्त्रलाई चलायमान बनाउने योजना के छ ? यस्ता विषयमा प्रधानमन्त्रीको स्पष्ट दृष्टिकोण सुन्न पाउनु जनताको अधिकार हो ।

प्रधानमन्त्रीले बोल्ने मात्र होइन, सुन्ने संस्कार पनि विकास गर्नुपर्छ । नागरिकका गुनासा, सुझाव र असन्तुष्टिलाई सुन्ने ठाउँ बनाउनु पनि नेतृत्वकै जिम्मेवारी हो ।

​​​​​​​प्रधानमन्त्रीले कुनै घोषणा गर्नुपर्ने बेला मात्र बोल्ने होइन । जनतासँगको संवाद निरन्तर हुनुपर्छ । सामाजिक सञ्जालमा छोटो सन्देश लेख्नु र पत्रकारहरूसँग बसेर प्रश्नको जवाफ दिनु फरक कुरा हुन् ।  जनतालाई एकतर्फी सूचना होइन, दोहोरो संवाद चाहिएको छ । प्रधानमन्त्रीले बोल्ने मात्र होइन, सुन्ने संस्कार पनि विकास गर्नुपर्छ । नागरिकका गुनासा, सुझाव र असन्तुष्टिलाई सुन्ने ठाउँ बनाउनु पनि नेतृत्वकै जिम्मेवारी हो ।

प्रधानमन्त्रीज्यू, मौनता कहिलेकाहीँ रणनीति हुन सक्छ, तर निरन्तरको मौनता नेतृत्वको विकल्प बन्न सक्दैन ।  सरकारको कामको मूल्याङ्कन घोषणाले होइन, परिणामले हुन्छ । तर परिणाम हासिल गर्ने यात्रामा जनताको विश्वास र सहभागिता पनि उत्तिकै आवश्यक हुन्छ । त्यस्तो विश्वास संवादबाटै निर्माण हुन्छ ।

तपाईँले नयाँ राजनीतिक अभ्यासको अपेक्षा जगाउनु भएको छ । त्यसैले पुरानै शैलीको दूरी र अपारदर्शितालाई निरन्तरता दिनु  हुँदैन । जनताले नयाँ नेतृत्वबाट नयाँ काम मात्र होइन, नयाँ राजनीतिक संस्कार पनि खोजेका छन् ।  त्यो संस्कारको सुरुवात प्रधानमन्त्री स्वयंले गर्नुपर्छ ।

प्रधानमन्त्रीको कुर्सीमा बस्ने व्यक्तिको आवाज केवल एउटा व्यक्तिको आवाज हुँदैन, त्यो देशको नेतृत्वको आवाज हो ।

अब बोल्नुस् प्रधानमन्त्रीज्यू ! नियमित रूपमा बोल्नुस् । जनतासँग संवाद गर्नुस् । पत्रकारका प्रश्नको सामना गर्नुस् । सरकारका उपलब्धि मात्र होइन, कमजोरी पनि सुनाउनुस् । सपना मात्र होइन, चुनौती पनि बताउनुस् । जनतालाई आश्वासन होइन, स्पष्ट योजना र जवाफदेहिताको अनुभूति गराउनुस् ।

किनकि प्रधानमन्त्रीको कुर्सीमा बस्ने व्यक्तिको आवाज केवल एउटा व्यक्तिको आवाज हुँदैन, त्यो देशको नेतृत्वको आवाज हो ।  देशलाई तपाईँको मौनता होइन, दृष्टिकोण चाहिएको छ । देशलाई तपाईँको उपस्थिति मात्र होइन, सक्रिय संवाद चाहिएको छ ।

प्रधानमन्त्री बालेन, जनता तपाईँको काम हेरिरहेका छन् ।  तर अब तपाईँका कुरा पनि सुन्न चाहन्छन् । देश तपाईँलाई सुन्न चाहन्छ । अब बोल्नुस् !