काठमाडौं- नेपाल नर्सिङ संघकी अध्यक्ष चन्द्रकला शर्माले नेपालको नर्सिङ क्षेत्र गम्भीर चुनौतीबाट गुज्रिरहेको बताएकी छन् । अन्तर्राष्ट्रिय नर्सिङ दिवसको अवसरमा आयोजित एक कार्यक्रमपछि पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै अध्यक्ष शर्माले नर्सहरूको विदेश पलायन, न्यून पारिश्रमिक, र कार्यस्थलमा हुने असुरक्षाका विषयमा सरकारको ध्यानाकर्षण गराइन् ।

अध्यक्ष शर्माका अनुसार नेपालमा नर्सिङ शिक्षा वि.सं २०१३ सालदेखि सुरु भएकोमा हालसम्म आइपुग्दा प्रमाणपत्र तहदेखि ब्याचलर, मास्टर्स हुँदै पिएचडीसम्म पढाई हुँदै आएको छ । हाल नेपाल नर्सिङ परिषदमा झन्डै १ लाख २५ हजार नर्सहरू दर्ता भए पनि त्यसको एक तिहाइ हिस्सा (करिब ४० हजार बढी) विदेश पलायन भइसकेका छन् ।

‘सन् २०३० सम्म नेपाललाई ८१ हजार नर्सिङ जनशक्ति आवश्यक पर्ने प्रक्षेपण गरिएको छ, तर हाल वार्षिक ५ हजारको हाराहारीमा मात्र नर्सहरू उत्पादन भइरहेका छन्,’ उनले भनिन्, ‘उत्पादन र मागबीचको यो खाडल पुर्न सरकारले ठोस योजना ल्याउनु जरुरी छ ।’

उनले निजी र सरकारी दुवै क्षेत्रका नर्सिङ पेसाकर्मीका बेग्लाबेग्लै समस्या रहेको बताइन् । निजी अस्पतालहरूमा नर्सहरूलाई न्यून पारिश्रमिकमा काम लगाइएको र मन्त्रालयले तोकेको न्यूनतम तलब समेत कार्यान्वयन नभएको उनको आरोप छ ।

कतिपय मेडिकल कलेजहरूमा अझै पनि नर्सहरूले सम्मानजनक वातावरणमा काम गर्न नपाएको र मानसिक रूपमा त्रसित हुनुपर्ने अवस्था रहेको उनले बताइन् ।

त्यस्तै सरकारी अस्पतालमा कार्यरत नर्सहरू १०–१५ वर्षसम्म एउटै तह (पाँचौँ तह) मा काम गर्न बाध्य छन् । कानुनी अड्चनका कारण उनीहरूको स्तर वृद्धि रोकिएको र यसले गर्दा कार्यक्षमता र उत्साहमा कमी आएको उनको बुझाइ छ ।

२०६६ सालमा तय गरिएको १५० रुपैयाँ रात्रिकालीन भत्ता र ३५० रुपैयाँ जोखिम भत्ता अझै परिमार्जन नभएकोमा अध्यक्ष शर्माले आपत्ति जनाएकी छन् । ‘हामीले २०८२ असोजमै आफ्ना मागहरू मन्त्रालयमा बुझाएका छौँ ।’ उनले भनिन् ।

‘राइट पर्सन इन राइट प्लेस’ को अवधारणा अनुसार विशेषज्ञता भएका नर्सहरूलाई सोही अनुसार परिचालन गर्नुपर्ने उनले माग गरेकी छन् ।

स्वास्थ्य मन्त्रालयले हालै ५६६ जना स्टाफ नर्स र अन्य केही पदका लागि दरबन्दी खोलेकोमा धन्यवाद व्यक्त गरेपनि उनले यो संख्या ऊँटको मुखमा जिरा जस्तै भएको टिप्पणी गरिन् । यसले नर्स–बिरामी अनुपात कायम हुन नसक्ने अध्यक्ष शर्माले बताइन् ।

सरकारले लागू गरेको साताको दुई दिने बिदाका सम्बन्धमा अध्यक्ष शर्माले नर्सहरूले पनि यो सुविधा पाउनुपर्ने अडान राखेकी छन् । ‘अरू कर्मचारीले बिदा पाउने तर बिरामीको सेवामा खटिने स्वास्थ्यकर्मीले नपाउने भन्ने हुँदैन । तर, जनशक्ति अभावका कारण एकजना नर्सले २५ ३० जना बिरामी हेर्नुपर्ने बाध्यता छ । त्यसैले दरबन्दी थपेर नर्सहरूलाई पनि समानताको आधारमा बिदा व्यवस्थापन गरिनुपर्छ,’ उनले भनिन् ।

कार्यस्थलमा हुने हिंसा र दुव्र्यवहारप्रति संकेत गर्दै उनले नर्सहरूको कार्यस्थल सुरक्षाका लागि संघले निरन्तर अनुगमन र लबिइङ गरिरहेको जानकारी दिएकी छन् ।