ढाका- यो पटकको बंगलादेशको चुनावमा बीएनपी सामु शेख हसिना नेतृत्वको आवामी लीग मैदानमा थिए । सन् २०२४ मा देश छाडेयता शेख हसिना आफैं भारतमा निर्वासित जीवन बिताइरहेकी छन् । हो, यही कुराको फाइदा बीएनपीलाई प्रत्यक्ष रूपमा मिल्दा झन्डै दुईतिहाइ बहुमत आएको छ।

तारिक रहमानले पहिलो पटक संसदीय चुनावमा बंगलादेशको प्रमुख राजनीतिक दल बंगलादेश नेशनलिस्ट पार्टी (बीएनपी) को नेतृत्व गरेका हुन्। यसबाहेक १७ वर्ष बेलायतमा निर्वासित जीवन बिताएर फर्किएका उनले आफैं पनि पहिलो पटक यो चुनावमा भाग लिए।

तारिकको नेतृत्वमा बीएनपी ऐतिहासिक विजयतर्फ अघि बढिरहेको छ। यो विजयपछि तारिक रहमान बंगलादेशको नयाँ प्रधानमन्त्री बन्न सक्छन्।

अहिले बीएनपी दुईतिहाइको विजयतर्फ बढिरहेको छ । शेख हसिनाको पार्टी आवामी लीगलाई चुनावमा भाग लिन प्रतिबन्ध लगाउँदै बीएनपीलाई मैदान खाली गरिएको थियो ।

चुनावबाट केही महिना अघि मात्र आमा खालिदा जियाको निधनपछि तारिकले पार्टीको कमान सम्हालेका थिए।

पार्टीका संगठनात्मक कार्यक्रम र पूरै चुनावी अभियान उनकै निरीक्षणमा चलेको थियो। तारिकका समर्थकहरूले उनलाई नै बंगलादेशको सम्भावित प्रधानमन्त्री बताइरहेका छन्।

बीएनपीले पनि तारिकलाई पार्टीको एकमात्र नेता रूपमा प्रस्तुत गरिरहेको छ। यद्यपि राजनीतिक विरोधीहरूले विगतमा रहमानमाथि लागेका भ्रष्टाचारका आरोप र शैक्षिक योग्यतामा प्रश्न उठाइरहेका छन्।

तर रहमान र उनको पार्टी बीएनपीले भ्रष्टाचारका सबै आरोपहरूलाई अस्वीकार गर्दै यसलाई अघिल्लो आवामी लीग सरकारको दुष्प्रचार बताएका छन्।

रहमानले करिब १७ वर्षसम्म बेलायतको लन्डनमा राजनीतिक शरण लिएका थिए।

पूर्वराष्ट्रपति जियाउर रहमानले बीएनपीको स्थापना गरेका थिए । यसको सञ्चालन पूर्वप्रधानमन्त्री खालिदा जियाले निकै सफलतापूर्वक गरेकी थिइन्।

उनले पार्टीको कमान सम्हालेपछि छोटो समयमै सत्तासम्म पुर्‍याएकी थिइन्। अब पूर्ण जिम्मेवारी तारिक रहमानको काँधमा छ।

तारिक रहमान आवामी लीगको शासनकालमा पार्टी एकजुट राख्न सफल भए। आवामी लीगमाथि प्रतिबन्ध लागेपछि बीएनपीको मित्र रहेको जमात-ए-इस्लामी नै उसको सबैभन्दा ठूलो प्रतिद्वन्द्वी रूपमा उभिएको थियो । तर ऊ धेरै पछि परेको छ।

रहमानको नेतृत्व

बंगलादेशमा सन् २००७ मा सेनाको समर्थनमा रहेको कार्यवाहक सरकारको कार्यकालमा तारिक रहमानलाई भ्रष्टाचारको आरोपमा गिरफ्तार गरिएको थियो। करिब १८ महिना जेलमा बसेपछि सन् २००८ सेप्टेम्बरमा रिहा भएर उनी परिवारसहित लन्डन गएका थिए।

तारिक त्यहाँबाट करिब १७ वर्षपछि गत वर्ष डिसेम्बरमा ढाकामा फर्किएका थिए।खालिदा जियाको स्वास्थ्य बिग्रिएपछि तारिक रहमान २६ डिसेम्बरमा ढाका फर्किए। १८ महिना जेल र १७ वर्ष लन्डन बिताएपछि यसैमार्फत बंगलादेशको राजनीतिमा तारिक रहमानको पुनरागमन भयो।

केही दिनपछि नै ३० डिसेम्बरमा खालिदा जियाको निधन भयो। त्यसको १० दिनपछि यो वर्ष जनवरी ९ मा बीएनपीको राष्ट्रिय स्थायी समितिले औपचारिक रूपमा तारिकलाई पार्टीको अध्यक्ष चुन्यो।

यद्यपि खालिदा जियालाई सन् २०१८ मा भ्रष्टाचारको एक मुद्दामा सजाय भएपछि तारिक लन्डनबाट कार्यवाहक अध्यक्षको रूपमा जिम्मेवारी निर्वाह गरिरहेका थिए।

त्यसअघि सन् २००२ मा खालिदा जियाले उनलाई पार्टीको वरिष्ठ संयुक्त महासचिव नियुक्त गरेकी थिइन्। सात वर्षपछि सन् २००९ मा बीएनपीको पाँचौं राष्ट्रिय सम्मेलनमा उनलाई वरिष्ठ उपाध्यक्ष नियुक्त गरियो।

खालिदा जियाको मृत्युपछि तारिक रहमानले पार्टी अध्यक्षको जिम्मेवारी सम्हाले।

तारिक रहमानको व्यक्तित्व

बंगलादेशका पहिलो सैन्य शासक र पूर्व राष्ट्रपति जियाउर रहमान तथा पूर्व प्रधानमन्त्री खालिदा जियाका जेठा छोरा तारिकको जन्म २० नोभेम्बर १९६५ मा भएको थियो।

बीएनपीको वेबसाइटमा उनको यही जन्ममिति दर्ता छ। तर चुनावी हलफनामामा मितिको वर्ष १९६८ बताइएको छ।

बीएनपीको वेबसाइटमा ढाकाको बीएएफ शाहीन कलेजमा प्रारम्भिक शिक्षा लिएपछि तारिकले ढाका विश्वविद्यालयको अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध विभागमा भर्ना लिएका भनिएको छ। तर त्यहाँ उनले पढाइ पूरा गरे वा नगरेको कुनै जानकारी उपलब्ध छैन।

अर्कोतर्फ, चुनाव आयोगलाई दिइएको हलफनामामा तारिकले आफ्नो शैक्षिक योग्यता उच्च माध्यमिक अर्थात् १२ कक्षा बताएका छन्।

बीएनपीबाट प्राप्त जानकारीअनुसार, मुक्ति युद्धको समयमा अन्य धेरै सैन्य अधिकृतका परिवारसँगै जियाउर रहमानको परिवारलाई बन्दी बनाइएको थियो। उनका दुवै छोरा तारिक रहमान र अराफात रहमान (स्वर्गीय) पनि बन्दी थिए।

पार्टीको वेबसाइटमा उपलब्ध जानकारीअनुसार, तारिकले सैन्य शासक हुसैन मोहम्मद इरशादविरुद्ध आन्दोलनमा भाग लिएका थिए । उनी सन् १९८८ मा बगुडा जिल्लाको गावतली उपजिल्ला युनिटको सदस्यको रूपमा औपचारिक रूपमा पार्टीमा सामेल भएका थिए।

यद्यपि पार्टीका धेरै नेताहरू र अध्यक्ष सल्लाहकार परिषद्का केही सदस्यहरूले दलगत राजनीतिमा तारिकको यात्रा सन् १९९१ को संसदीय चुनावबाट सुरु भएको बताएका छन्। खालिदाले त्यस समय पाँच सीटमा चुनाव लडेकी थिइन्। उनीहरूको निरीक्षणको जिम्मेवारी तारिकसँगै थियो।

तर सन् २००१ को संसदीय चुनावबाट पार्टीको राजनीतिमा उनको पकड बलियो बन्दै गयो। त्यस वर्ष बीएनपी नेतृत्वको चार दलको गठबन्धनलाई दुई-तिहाई बहुमत मिलेको थियो।

बीएनपी सरकारको त्यही कार्यकालमा हवा भवनको मुद्दामा तारिक रहमान र उनका नजिकका व्यक्तिहरूमाथि भ्रष्टाचारका आरोप लागेका थिए, जुन पछि देशव्यापी बहसको विषय बने।

राजनीतिक विश्लेषक प्रोफेसर महबूब उल्लाहले बीबीसी बांग्ला समाचारसँग भनेका छन्, ‘सन् २००१ को संसदीय चुनावअघि चुनाव कार्यालयको रूपमा प्रयोग हुने र चुनावी रणनीति बनाउने लागि हवा भवन प्रयोग गरिएको थियो। त्यसमा तारिक रहमानले महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेका थिए।’

बंगलादेशमा बीएनपी दुईतिहाइतिर, तारिक रहमानको नेतृत्वमा नयाँ सरकार बन्ने पक्का

त्यस चुनावमा जितेर बीएनपी नेतृत्वको सरकार सत्तामा आएको उनको भनाइ छ। तर हवा भवनमा बीएनपीको कब्जा कायम रह्यो र यसमा विवाद उत्पन्न भयो।

सन् २००१ को चुनावको समयदेखि नै पार्टीमा तारिक रहमानको सक्रियता बढ्दै गयो। सन् २००२ मा २२ जुनमा वरिष्ठ संयुक्त महासचिवको पद सिर्जना गरेर उनलाई त्यसमा नियुक्त गरियो।

राजनीतिक विश्लेषक तथा शोधकर्ता मोहिउद्दीन अहमदले बीबीसी बांग्लासँग भनेका छन्, ‘यो नै पार्टीको राजनीतिमा उनको ठूलो छलाङ थियो। जिया परिवारको सदस्य भएको कारणले नै उनलाई त्यो पद दिइएको थियो। पछि उनको वरिपरि एक समानान्तर नेतृत्व बनेको थियो।’

भ्रष्टाचारका आरोप र विवाद

यो पटकको चुनावमा बीएनपीको मुकाबिला आफ्नै पूर्वसहयोगी जमात-ए-इस्लामीसँग थियो। यस्तो अवस्थामा पार्टीका नीति निर्माताहरूले आम जनताको नजरमा रहमानको छवि ‘मुक्ति युद्ध र उदार लोकतन्त्र’ को समर्थक एकमात्र नेताको रूपमा स्थापित गर्न चाहन्थे।

यसअघि बीएनपी नेतृत्वको गठबन्धन सरकारको कार्यकाल (२००१-०६) मा पार्टी अध्यक्षको बनानीस्थित कार्यालय निकै विवादमा परेको थियो। यसलाई हवा भवनको नामले पनि चिनिन्थ्यो।

यो कुरा चर्चामा रह्यो कि सन् २००१ मा बीएनपी सत्तामा आएपछि प्रधानमन्त्री खालिदा जियाको सत्तामा रहँदा रहमानको नेतृत्वमा हवा भवन सत्ताको समानान्तर केन्द्र बनेको थियो।

रहमान र उनका नजिकका व्यक्तिहरूमाथि भ्रष्टाचारका आरोप लाग्न थालेका थिए। यद्यपि उनी र उनको पार्टीले यसलाई राजनीतिक विरोधीहरूको दुष्प्रचार बताउँदै सबै आरोप अस्वीकार गर्दै आएका छन्।

बीएनपी सरकारको त्यही कार्यकालमा सन् २००४ मा विपक्षी नेता शेख हसिनाको ढाकामा भएको र्‍यालीमा ग्रेनेड आक्रमण भएको थियो, जसको लागि आवामी लीगले तारिक रहमान र हवा भवनलाई नै जिम्मेवार ठहर्‍याएको थियो।

पछि आवामी लीग सरकारको कार्यकालमा यो मुद्दामा तारिक रहमानलाई अभियुक्त बनाइयो र उनलाई आजीवन कैदको सजाय सुनाइयो।

आवामी लीग सरकारको पतनपछि तारिकलाई यस्ता मुद्दाहरूबाट राहत मिलेको छ। बीएनपीले पहिलेदेखि नै यी आरोपहरूलाई अस्वीकार गर्दै आएको छ।

तारिक रहमानको चुनावी हलफनामामा कुल ७७ मुद्दाको जानकारी दिइएको छ। अन्तरिम सरकारको सत्तामा रहँदा उनलाई आफूमाथिका धेरै मुद्दामा सफाइ दिइयो वा रिहा गरियो।