दोलखा– जिरी नगरपालिका–१ पुम्पाका ७२ वर्षीय लाक्पा शेर्पा उमेरले बुढेसकाल लागे पनि अझै कृषि कर्ममै व्यस्त छन् । करिब एक दशकदेखि उनी गाउँकै अगुवा कृषकका रूपमा परिचित छन् । जीवनको अधिकांश समय खेतीपातीमै बिताएका शेर्पाले अहिले पनि खेतबारीमै पसिना बगाएर उदाहरणीय किसानको परिचय बनाएका छन् ।

करिब २० रोपनी जमिनमा उनले किवी, आलु र पशुपालनलाई मुख्य आम्दानीको स्रोत बनाएका छन् । परम्परागत खेतीभन्दा फरक सोच अपनाउँदै उनले व्यावसायिक कृषि प्रणालीलाई अङ्गालेका छन् । उनको यो प्रयासले गाउँमा अन्य किसानलाई पनि व्यावसायिक खेतीतर्फ आकर्षित गरेको देखिन्छ ।

शेर्पाले सुरुमा आफ्नै लगानीमा किवी खेती सुरु गरेका थिए । बिस्तारै अनुभव बढ्दै जाँदा उनले किवीलाई मुख्य बाली बनाउँदै यसको बीचमा आलु खेती पनि गर्न थाले । एउटै बारीमा दुईवटा उत्पादन लिने उनको यो मिश्रित खेती प्रणाली अहिले सफल अभ्यासका रूपमा स्थापित भएको छ ।

गत वर्ष मात्रै उनले किवी बिक्रीबाट करिब २ लाख रुपैयाँ आम्दानी गरेका थिए । त्यस्तै, किवी बगैँचाको छाहारीमा लगाएको आलु खेतीबाट थप ५० हजार रुपैयाँभन्दा बढी आम्दानी भएको थियो । यसरी एउटै जमिनबाट दुई सिजनमा आम्दानी लिन सक्ने उनको अभ्यासले स्थानीय स्तरमा कृषि सम्भावनालाई नयाँ दृष्टिकोण दिएको छ ।

हाल आलु खन्ने सिजन सुरु भएसँगै शेर्पा दम्पती खेतबारीमै व्यस्त देखिन्छन् । बिहानदेखि साँझसम्म उनीहरू आफ्नै बारीमा काम गर्दै देखिन्छन् भने किवीको उत्पादन सिजन भने कात्तिकदेखि सुरु हुने शेर्पा सुनाउँछन् ।

जिरी नगर प्रमुख मित्र जिरेलले शनिबार शेर्पाको किवी बगानमा पुगेर अनुगमन गरेका थिए । उनले नगरले गरेको अनुदान लगानीको सही सदुपयोग भएको भन्दै प्रशंसा गरेका छन् ।

नगरपालिकाले बिउ बिजन, टनेल, थाङ्रा, कृषि औजार तथा प्राविधिक सहयोगमार्फत किसानलाई प्रोत्साहन गर्दै आएको छ । यसले स्थानीय कृषकलाई आधुनिक कृषि प्रणाली अपनाउन सहयोग पुगेको नगर प्रमुख जिरेलले बताए ।

गत वर्ष सक्रिय कृषकका रूपमा सम्मानित भएका लाक्पा शेर्पाले नगरपालिकाबाट प्राप्त सम्मान र सहयोगले आफूलाई अझै सक्रिय बनाएको बताएका छन् । उमेर ढल्किए पनि काम गर्ने जोशमा कुनै कमी नआएको उनको भनाइ छ ।

पुम्पाका किवी कृषकका रूपमा उनले गाउँमा मात्र होइन, जिरी नगरपालिकामै उदाहरणीय पहिचान बनाएका छन् । उनको मेहनत, लगनशीलता र कृषि प्रतिको समर्पणले अन्य किसानलाई पनि व्यावसायिक खेतीतर्फ प्रेरित गरिरहेको छ ।

आफैँ बीउ उत्पादनमा सफल शेर्पा

कृषक शेर्पाले आलुको प्रथम पुस्ताको बीउ उत्पादनसम्बन्धी परीक्षण सफल भएको बताएका छन् । उनका अनुसार उन्नत टीपीएस–२ (त्एक्–२) जातको आलुको दाना बीउ प्रयोग गरी पहिलो पुस्ताको आलु बीउ उत्पादन गरिएको हो । 

उनले आलुबाली विकास केन्द्र, निगाले, सिन्धुपाल्चोकबाट २९ हजार रुपैयाँमा २० ग्राम दाना बीउ खरिद गरी परीक्षण थालेका थिए ।

‘पहिलो पटक परीक्षणका रूपमा लगाइएको टीपीएस–२ जातको दाना बीउबाट पहिलो पुस्ताको आलु बीउ उत्पादन सफल भएको छ,’ शेर्पाले भने । उनका अनुसार यस प्रविधिबाट उत्पादन भएको बीउ गुणस्तरीय हुने भएकाले आगामी वर्षमा उत्पादन विस्तार गर्ने योजना रहेको छ। सुवाश बस्नेत/दोलखा