काठमाडौं- २२ वर्षदेखि उज्वल थापाको ‘नेपाल खुल्ला छ’ अभियानमा जोडिएकी रुबिना विवेकशील साझाको उत्पादन हुन् । मोरङ-६ मा नेपाली कांग्रेसको विरासत भत्काएकी उनी प्रतिनिधि सभामा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीकी नयाँ अनुहार हुन् ।
निर्वाचनमा कोइराला परिवारको विकरासत बोकेका डाक्टर शेखर कोइरालालाई पराजित गरेकी उनी अबको बालेन सरकारको मन्त्रिमण्डलमा समावेश नहुने बताउँछिन् । देशको मुख्य व्यापारिक केन्द्र विराटनगर ४ मा जन्मिएकी आचार्यले एमबीएसम्मको अध्ययन गरेकी छन् ।
एक दशकदेखि वैकल्पिक राजनीतिक साक्षी रहेकी उनी समीक्षा बास्कोटा नेतृत्वको विवेकशील साझा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीमा समाहित हुँदा पार्टीमा आइन् । तत्कालीन विवेकशील साझाकी केन्द्रीय सदस्य रहेकी उनीलाई मोरङ-६ बाट सुरुमा टिकट दिन पार्टीले आनाकानी गरेको थियो तर पछि सहज रुपमा टिकट पाइन् ।
‘टेवा’ भन्ने संस्थामा आबद्ध भएर सामाजिक अभियान र महिला सशक्तिकरणमा काम गरिरहेकी रुबिना अहिले नीति नियम बनाउने ठाउँमा छिन् । चितवन घर भएका प्रदीप उप्रेतीसँग उनले विवाह गरेकी छिन् । उनका श्रीमान् पनि राजनीतिमै छन् । उप्रेती चितवनबाट हरि ढकाललाई जिताउने क्याम्पेनमा थिए ।
आफूलाई राजनीतिक रूपमा सफल बनाउन र यहाँसम्म ल्याउन श्रीमान् प्रदीपको ठूलो हात र जिम्मेवारी रहेको बताउँदै रुबिना उनलाई धन्यवाद दिन्छिन् । श्रीमान श्रीमती एउटै कित्तामा भएको कारण आफूलाई राजनीतिक यात्रा सहज भइरहेको उनको अनुभव छ ।
‘मलाई त शतप्रतिशत सहज थियो । दाहिने हात बनेर मेरो श्रीमान् र परिवारले साथ दिनुभयो ।’ रुबिना भन्छिन्, ‘मेरो श्रीमान् लामो समयदेखि वैकल्पिक राजनीति अभियानमा होमिनुभएको र परिवारको साथले म यहाँसम्म आउन सफल भएँ । परिवारको सबै जिम्मेवारी श्रीमानले पूरा गर्दिनुभयो । मलाई स्वतन्त्र रुपमा राजनीति गर्न छोडिदिनुभयो ।’
रुबिना अहिले मन्त्री बन्ने होडमा छैनन् उनी सांसद पद नै कुशलतापूर्वक निर्वाह गर्ने बताउँछिन् । ‘संसद भनेको एउटा सबैभन्दा जिम्मेवारीपूर्ण र जनतासँग जोडिने प्लेटफर्म भएको कारणले गर्दा म यसैलाई कुशलतापूर्वक निभाउने प्रयत्नमा छु ।’ आचार्य भन्छिन्, ‘मलाई काम गरेर देखाउन मन लागेको छ । त्यसैले सांसद पदलाई नै कुशलतापूर्वक निर्वाह गर्छु ।’
उनी जनताले घरघरमा पुगेर उनीहरूका गुनासा सुन्ने सांसद खोजेको बताउँछिन् । यस्तै सांसद बन्नका लागि आफूले जनताको घर घरमा पुगेर गुनासा सुन्ने र नीति निर्माणमा काम गर्ने वचन दिएको उल्लेख गर्छिन् ।
‘अहिले जनताले समस्या सुन्न आँगन टेक्दिने नेता चाहनुभएको छ । उहाँहरुका हरेक समस्यालाई सुनिदियोस् र नीति नियम बनाओस् भन्ने आवश्यकता महसुस गर्नुभएको छ ।’ उनी भन्छिन्, ‘यो जिम्मेवारी नै मेरो लागि ठूलो छ र म यसलाई कुशलतापूर्वक निर्वाह गर्छु । सांसद भवनमा मात्रै देखिने नेता जनताले खोज्नुभएको छैन ।’
गैरसांसद व्यक्तिलाई मन्त्रिपरिषदमा समेट्ने विषयमा रुबिनाको फरक मत छ । उनी सांसदहरू मध्येबाटै सम्बन्धित विषय विज्ञलाई मन्त्री बनाउन सुझाव दिन्छिन् । आश्वासन र भ्रमको राजनीति गरेकै कारण पुराना दललाई यसपटक जनताले नचुनेको बताउँदै राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका नेताहरूले जनतासँग गरेका वाचा पूरा गर्ने प्रयत्न नगरे जनताले फेरि देखाइदिने उनको भनाइ छ । अबको मन्त्रिमण्डलमा ५ देखि ७ जनासम्म महिला मन्त्रीहरू समावेश हुनेमा उनी ढुक्क छिन् ।
निर्वाचनको अनुभव, निर्वाचित भइसके पछाडिको काम कर्तव्य, महिला सहभागिता र आगामी मन्त्रिपरिषदमा कस्तो हुनुपर्छ ? लगायतको सेरोफेरोमा रहेर खबर हबले रुबिनासँग कुराकानी गरेको छ। प्रस्तुत छ अन्तर्वार्ताको सम्पादित अंश-
मोरङ-६ मा कांग्रेसको विरासत भत्काइदिनुभएको छ कस्तो लागेको छ ?
मैले भत्काएको भन्दा पनि जनताले मलाई विश्वास गर्नुभएको छ । विगत लामो समयदेखि जनताले अन्यत्र विश्वास गर्नुभयो । तर, उहाँहरुको त्यो विश्वास जहिले पनि अविश्वासमा परिणत भयो । आश्वासन र भ्रमको मात्रै राजनीति देखिरहनुभएका जनताले यसपटक मलाई चुन्नुभएको हो । विरासतभन्दा पनि एकल वर्चश्व मात्रै कायम हुनुपर्छ भन्ने मानसिकतालाई जनताले ढालिदिए । विरासतको राजनीति विश्व इतिहासमै कम हुँदै गएको छ ।
सबै जात लिङ्ग धर्म र समुदायले आफ्नो देशमा स्थान पाउनुपर्छ भन्ने कुराहरू छन् । जनताले विगतमा जितेका नेताहरूको सबै कुरा मूल्याङ्कन गरिराख्नु भएको हुन्छ भन्ने कुराको पुष्टि भएको छ । मतान्तरकै पनि कुरा गर्दा युवा भर्सेस पहिलाको पुस्ता हुँदा युवाले धेरै मतान्तरले जित्नुभएको देखिन्छ । लोकतन्त्रमा सबैभन्दा निर्णायक शक्ति जनता हो । नेता त जनताको सेवक हुनुपर्छ ।
यो पनि पढ्नुहोस् :
अब म जनताको सेवक भएँ । हाम्रो काँधमा के जिम्मेवारी आइरहेको छ भने अब गफ मात्रै गर्ने र आफूले गरेका वाचा पूरा गर्ने नेताको काम छैन । त्यसैले आफूले गरेका वाचाहरू पूरा गर्नका लागि हामीले दिनरात खटेर काम गर्नुपर्नेछ । नत्र फेरि हामी अर्को निर्वाचनमा जनतामाझ परीक्षण भइहाल्छौँ ।
योभन्दा अगाडि यहाँको उम्मेदवारी हुँदै गर्दा समुदायमा धेरै नचिनेको अनुहार हुनुहुन्थ्यो । जित्छु जस्तो लागेको थियो ?
मैले विवेकशील अभियानदेखि नै राजनीति यात्रा सुरु गरेको हो । २२ वर्षको उमेरमा नै विवेकशील अभियानमा जोडिएको थिएँ । म अझै पनि उज्ज्वल थापा दाइलाई सम्झन्छु । उहाँले नि मलाई अभियानमा जोडाउनुभएको हो । नेपाल खुल्ला छ भन्ने प्लेकार्ड बोकेर मैले सडक आन्दोलन गरेको हिजो अस्ति जस्तो लाग्छ ।
२०७४ सालमा नै राजनीति अभियान सुरु गरेकाले म मोरङ-६ को समुदायसँग पनि जोडिएकी थिएँ । टेवा भन्ने संस्थामा आबद्ध भएर महिलाको क्षेत्रमा लामो समयदेखि काम गर्दै आएको छु । महिलालाई सामाजिक राजनीतिक आर्थिक रूपमा सक्षम बनाउनुपर्छ भनेर म समुदायमा निरन्तर हिँडेको कारण मलाई सहज थियो ।
सुरुमा के कसो होला भन्ने थियो तर उम्मेदवारी दर्ता गरेपछि म कन्फिडेन्सका साथ म र मेरो टिम लागेर निर्वाचन जित्न सफल भइयो । राजनीति, सामाजिक चेत र अनुभूति पहिलादेखि नै भएको व्यक्ति हो है भनेर समुदायलाई मेरो बारेमा ज्ञान थियो । हामीले २०८४ मा महिला पहिला हुनुपर्छ भन्ने अभियान चलाई नै राखेका थियौँ । डर भन्ने थिएन ।
मैदानमा उत्रेपछि जसरी पनि जिम्मेवारी पूरा गर्छु भन्ने हिम्मत थियो । हेभीवेट लाइटवेटभन्दा पनि समाजले के चाहिरहेको छ, त्यो कुरा मैले ठ्याक्कै बुझेको थिएँ । धेरै वर्ष अगाडि राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले एउटा परिवर्तनको बिगुल फुकिसकेका कारण पनि मलाई सहज भयो ।
त्यसो भए राजनीति र समाजसेवा उस्तै रहेछ हो ? तपाईं त लामो समय राजनीति गरेको अनुभवी व्यक्तिसँग निर्वाचन लड्नुभयो ?
मैदानमा उत्रिसकेको थिएँ । राजनीतिक यात्रा तय गरिसकेको थिएँ । घरदैलो गर्दा जनअपेक्षा के छ भन्ने बुझिन्थ्यो । १०० जनामा १० जनाले मुख खुम्च्याउनु भयो भने ९० जनाले मलाई निरन्तर ऊर्जा दिनुभयो । मूल्याङ्कन गर्दा मेरो विजय सुनिश्चित जस्तै नै थियो ।
म कतैकतै थाक्न लाग्दा मेरो टिमले मलाई उठाउँथ्यो । टिम कतै थाक्न लाग्दा म उहाँहरुलाई उठाउँथे । हामीले घरदैलो मात्रै गरेनौँ, रिसर्च पनि गरेका थियौँ । त्यसमा मेरो विजय सुनिश्चित थियो । मलाई टिमले निकै ठूलो भरोसा र साथ दिएको छ । सामूहिकताको लिडरशिपबाटै हामी अगाडि बढेका हौँ । डगमगाउने अवस्था कहिले पनि आएन ।
फरक कुरामा मोडेँ । निर्वाचित भइसकेपछि यहाँहरु सरकारमा जाने प्रक्रियामा हुनुहुन्छ, अबको मन्त्रिमण्डलमा महिला सहभागिता कस्तो होला ?
अबको मन्त्रिमण्डलमा महिला सहभागिता व्यापक देखिन्छ । प्रत्यक्षबाट १३ जना अनुहार राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीबाटै महिलाले जित्नुभएको छ । समानुपातिकमा ४७ हुँदा महिला सहभागिता पार्टीमा व्यापक छ । यो सहभागिता सरकारसम्म पनि पुग्छ । महिला सांसदहरूबाट नीति निर्माण हुने अवसरले इतिहास रचिनेछ । महिला सशक्तिकरण र रूपान्तरणका लागि यो सरकारले ठूलो भूमिका निर्वाह गर्न सक्छ ।
यो पनि पढ्नुहोस् :
तपाईंहरूले नेतृत्वलाई महिलाको तर्फबाट यति र यो-यो मन्त्री हुनुपर्छ है भनेर सुझाव दिनुभएको छ ?
मन्त्रालयमा महिला सांसदहरू समेट्ने कुरा यो सरकारले गर्छ । सक्षम महिलाहरू प्रत्यक्ष र समानुपातिक दुवैबाट आउनुभएको कारण हामीले यसबारे अवगत गराएका पनि छौँ । यसकारण पार्टीलाई अवगत गराउनुपर्ने जरुरी पनि छैन । सक्षम नेतृत्वले अवसर पाउनुपर्छ भन्ने हाम्रो पार्टीको धारणा छ र त्यही अनुसार लागेको पनि छ । महिलाले पनि समग्र एलजीबीटीक्यूआई कम्युनिटीले पनि यसमा अवसर पाउँछ । पिछडिएको क्षेत्र, आदिवासी जनजाति, दलित लगायतलाई समेटेर नै मन्त्रिपरिषद् बन्छ भन्ने हामीलाई जानकारी छ ।
अबको मन्त्रिमण्डल कस्तो होस् भन्ने चाहना छ ?
हरेक मन्त्रालयमा सम्बन्धित विषय विज्ञलाई अवसर दिनुपर्छ भन्ने कुरा छ । विषय विज्ञताका आधारमा र विषय विज्ञबाटै मन्त्रालयहरूलाई लिड गरियो भने राम्रो काम गर्न सकिन्छ । म आदरणीय नेता र साथीहरूलाई के भन्न चाहन्छु भने आफ्नो क्षमता कुनमा छ त्यसैमा मात्रै फोकस हौँ ।
अबको मन्त्रिमण्डलमा कति जना महिला सहभागी हुनुहोला ?
ठ्याक्क म हिसाब भन्न सक्दिनँ तर मन्त्रिमण्डल गठन भएकोमा आधा नै नपुगे पनि ५,७ जना महिला अनिवार्य हुनुहुन्छ भन्ने लागेको छ । मन्त्रालयमा महिलाको संख्या यति नै भनेर संविधानमा उल्लेख नभएकाले त्यस अनुसार हुनुपर्छ हामी भन्दैनौँ । तर पार्टीले महिलाहरुलाई अवसर दिन्छ ।
यहाँ निर्वाचित हुनुभएको छ, के गर्न पाए हुन्थ्यो भन्ने हुटहुटी छ ?
मैले पाएको सांसदको जिम्मेवारी नै जिम्मेवारपूर्ण तरिकाले निर्वाह गर्छु । सांसदको भूमिका चानचुने कुरा होइन । म यसैलाई १ सय प्रतिशत दिएर अगाडि बढाउँछु । सांसद पदबाटै धेरै काम गर्न सकिन्छ । मन्त्रालय नै खोज्नुपर्छ जस्तो मलाई लाग्दैन । पहिला म सांसद भएको भूमिका राम्रोसँग निभाउन सकौँ, त्यसपछाडि अरु कुरा सोचौँला ।
खासमा जनतासँग भिजेर काम गर्न सकियो भने सांसद पदको जिम्मेवारी सबैभन्दा ठूलो कुरा हो । अहिले जनताले घरदैलो आँगन टेक्दिने नेता चाहनुभएको छ । उहाँहरुका हरेक समस्याहरूलाई सुनिदियोस् र नीति नियम बनाओस् भन्ने आवश्यकता महसुस गर्नुभएको कारण यो जिम्मेवारी नै मेरो लागि ठूलो छ । म यसलाई कुशलतापूर्वक निर्वाह गर्छु ।
संसद भवनमा मात्रै देखिने नेता र क्षेत्रीय समस्याहरू नसुन्ने नेताको अब काम छैन । मैले त्यही अनुसार जनताको घरघरमा पुग्ने खाका बनाइरहेको छु । त्यही अनुसार काम गर्छु ।
यो काम गर्न पाए हुन्थ्यो अथवा यो मन्त्रालय लिन पाए हुन्थ्यो भन्ने लाग्दैन ?
होइन मैले क्षेत्रीय घोषणापत्र पनि बनाएको छु । त्यस अनुसार काम गर्छु । मेरो क्षेत्रमा बाढी डुबान, भूमिहीन लगायतका थुप्रै समस्याहरू छन् । त्यसलाई मैले कसरी समाधान गर्छु भनेर खाका बनाइरहेको छु । मेरो अहिले कुनै मन्त्रालयमा जाने इच्छा छैन ।
सांसदको जिम्मेवारी नै मेरो लागि सबैभन्दा ठूलो कुरा हो । जनताको विश्वास पाएको छु । यो विश्वासलाई डगमगाउन नदिने गरी काम गर्छु । मेरो जिम्मेवारीलाई एकदम संकल्पका साथ पूरा गर्न प्रयत्न गर्नेछु ।
यहाँहरूको पार्टीमा सांसद भएका व्यक्तिहरूलाई मात्रै मन्त्री बनाउने कि गैर सांसदलाई पनि बनाउने भन्ने बहस चलेको रहेछ । यसमा तपाईंको धारणा के छ ?
विज्ञलाई बनाउँदा छ महिना पछाडि संवैधानिक रूपले उहाँहरुलाई अगाडि बढाउन सकिँदैन । यी विषय हामीले भोलि संविधान संशोधन गरेर मात्रै अभ्यास गर्दा राम्रो हुन्छ कि ? कानुनी प्रक्रियामा अल्झन नहुनेगरी निर्वाचित सांसदहरूबाटै सम्बन्धित विषय विज्ञलाई मन्त्री बनाउन म अनुरोध गर्छु ।
हामीले जनताबाट ठूलो साथ पाएका छौँ । उहाँहरूको साथलाई डगमगाउन नदिन र छोटो समयमै उपलब्धिमूलक काम गर्नका लागि पनि सोच्नुपर्ने आवश्यकता छ ।
प्रतिक्रिया