देश विकासका लागि लगानी सम्मेलन महत्त्वपूर्ण | Khabarhub Khabarhub

देश विकासका लागि लगानी सम्मेलन महत्त्वपूर्ण



सरकारले चैत १५–१६ मा लगानी सम्मेलनको आयोजना गर्दै छ यो सकारात्मक कुरा हो । लगानी सम्मेलन नेपालको आर्थिक विकासका लागि बाह्य लगानी ल्याउन महत्त्वपूर्ण हुन्छ । नेपालभन्दा साना धेरै देशले यस्तै सम्मेलनको माध्यमबाट ठूलो मात्रामा विदेशी लगानी भित्र्याएका छन् ।

कम्बोडिया, लाओस जस्ता देशले ठूलो मात्रामा विदेशी लगानी भित्र्याएका छन् । जसबाट उनीहरुको देशमा महत्त्पूर्ण उपलब्धि हासिल भएको छ । त्यसैले देशले विदेशी लगानीकर्तालाई आकर्षित गर्नका लागि लगानी सम्मेलन गर्नु आवश्यक र राम्रो कुरा हो ।

विदेशी लगानी गरेर नेपालको उत्पादनशील क्षमता बढाउने, बजारको प्रतिपर्धात्मक क्षमता बढाउने काम गरौं भन्ने कुरा सकारात्म छ ।

महत्वपूर्ण हुँदा हुँदैपनि यसका केही पक्षबारे विचार गर्न जरुरी छ । लगानी सम्मेलनको आयोजना गर्ने वित्तिकै देशमा ह्वारह्वारर्ती लगानी भित्रने भन्ने होइन । त्यसका लागि दुईवटा कुराले निकै महत्व राख्छ । एउटा लगानीका लागि आवश्यक पर्ने वातावरण, सरकार, स्थिरता र अर्को लगानीको जोखिम ।

सबैभन्दा पहिला विदेशी लगानीकर्ताले आफ्नो लगानी कत्तिको सुरक्षित हुन्छ भन्ने हेर्छ । भन्नुको मतलव लगानी गर्ने स्थानमा जोखिम छ कि छैन ? भन्ने उसको मुख्य चासोको कुरा हुन्छ । लगानी सुरक्षित हुने भएपनि उसले नीतिगत स्पस्टता, सरकारको नियत आदी कुरालाई पनि ध्यान दिइरहेको हुन्छ ।

नीतिगत स्पस्टताको अभाव र सरकारको नियतमा अस्पष्टता भएको स्थानमा लगानी गरेर उसले ‘रिस्क’ लिने कुरा हुँदैन ।

लगानी सम्मेलन गर्दा त प्रतिवद्धता मात्र आउने हो । रकम नै आउने पनि होइन । दुई वर्ष अघि पनि सरकारले लगानी सम्मेलनको आयोजना गरिएको थियो । लगानी सम्मेलनमा आएकाहरुले प्रतिवद्धता जारी गरेका थिए । त्यसबेला १४ खर्बको प्रतिवद्धता आएको थियो तर रकम चाहिँ बल्ल १ खर्ब आउने प्रकृयामा छ ।

लगानी सम्मेलनको आयोजना गर्ने वित्तिकै देशमा ह्वारह्वारर्ती लगानी भित्रने भन्ने होइन । त्यसका लागि दुईवटा कुराले निकै महत्व राख्छ । एउटा लगानीका लागि आवश्यक पर्ने वातावरण, सरकार, स्थिरता र अर्को लगानीको जोखिम

किन प्रतिवद्धता अनुसारको रकम आएन त ? यो विचारणीय प्रश्न हो । सरकारकै कुरा गर्ने हो भने अहिले स्थायी सरकार छ । सरकार बनेको पनि एक वर्ष भयो । तर एक वर्षमा किन वैदेशिक लगानी घटेर गयो ? यो प्रश्नको उत्तर सरकारमा बस्नेहरुले खोजेका छन् कि छैनन् ? यसको उत्तर नपाई र नखोजी खाली लगानी सम्मेलन मात्र गर्ने हो भने यसले सही नजिता दिँदैन ।

सम्मेलनमा प्रतिवद्धता आउँछ । यति खरब लगानी गर्छौ पनि भन्छन् तर वास्तविक लगानी गर्ने बेलामा उनीहरु आउँछन् कि आउँदैनन् भन्ने चाहिँ महत्त्वपूर्ण पक्ष हो ।

प्रतिवद्धता जारी गरिसकेपछि साँच्चिकै पैसा लागनी गर्ने भनेको अर्कै कुरा हो । भोलि पैसा नै ल्याएर लागनी गर्नु परेपछि उसले जोखिम हेर्छ । उसले यहाँको सरकारको नियत हेर्छ । नेपाल सरकारमा विश्वास गर्न सकिन्छ कि सकिँदैन भन्नेर लगानीकर्ताले हेर्छ ।

लगानीको वातावरण

नेकपाको नेतृत्वमा दुई तिहाइको सरकार बनेको एक वर्ष भन्दा धेरै समय भइसकेको छ । सरकारको एक वर्षे क्रियाकलापले लगानीकर्तामा उत्साह हुने काम देखिएको छैन । सरकारको स्थिरता, नीतिगत स्पष्टता, काम गर्दाको झन्झट, र काम गर्ने वातावरण सरकारले दिनसक्छ भन्ने चाहिँ अहिलेसम्म देखिएको छैन ।

लगानीकर्ताले मुख्य हेर्ने भनेको जोखिम हो । अहिले पनि विदेशीले ढुक्क हुने वातावरण देखिएको छैन । केही समय अघि मात्र एनसेलमाथिको आक्रमण लगायतले पनि यसलाई थप टेवा पुगेको छ । त्यस्तै एनसेल काण्डमा भ्रष्टाचार भयो भन्ने सामाचारहरु सार्वजनिक भएका थिए । पाँच अर्बको भ्रष्टाचार भयो भनिएको छ । अब लागनी गर्ने मानिसले त्यसलाई हेर्छ । सुनमा तस्करी भयो भनिएको छ । लगानी गर्नेले त्यो हेर्छ ।

मेलम्ची खानेपानी प्रकरणमा इटालियन कम्पनीबाट यहाँका मानिसले ४ प्रतिशत ‘कट’ खोजे भनिएको छ । यसपछि लगानीकर्ताले के सोच्छ ? सरकारले त्यसलाई ‘रेस्पोन्स’ गर्‍यो कि गरेन ? लगानीकर्ताले हेर्छ । तर नेपालमा सरकारले यस्ता विषयमा रेस्पोन्स गरेको छैन । मेलम्चीका विषयमा इटालियन कम्पनीले ‘कट’ को कुरा गरेपछि सरकारले त्यसको ‘रेस्पोन्स’ गर्नुपर्छ कि पर्दैन ?

सत्तामा बस्नेले सबैभन्दा पहिला विदेशी लगानीकर्तालाई विश्वास दिलाउन सकेको खण्डमा फाइदा पुग्छ । अन्यथा सम्मेलन गर्दैमा यसले खास ठूलो उपलव्धि दिन सक्दैन

खानेपानी मन्त्रीले रकम मागिन् भनेर सचिवले भनिरहँदा त्यसको जवाफ खोइ सरकारले दिएको ? सरकारको जवाफ छ त कुनै ? यी सबै देख्दा देख्दै लगानीकर्ताले अर्बौ लागनी गर्ला त ? स्वभाविक रुपमा प्रश्न उठ्छ ।

मेलम्ची खानेपानी जस्तो महत्वपूर्ण आयोजनामा त ‘बरु मानिस घाँटि सुकाएर बसुन्, मलाई पैसा ले भन्छन् ’ भनेपछि यस्तो शासक वर्ग भएको ठाउँमा कसरी लगानी गर्ने भन्ने पर्नु स्वभाविक हो ।

तपाईं नै एउटा जग्गामा लाख वा करोड लगानी गर्दै हुनुहुन्छ भने तपाईंले धेरै पक्षबारे विचार गर्नुहुन्छ । त्यहाँ गरिएको लगानी बढ्छ कि बढ्दैन, यसमा पहिला कसैको अधिकार थियो थिएन, समस्या आउँछ कि आउँदैन सबै हेर्नुहुन्छ । यसको मतलब लगानी गर्ने मानिसले सबै विषयमा माथि विचार गरेको हुन्छ ।

कसरी आउँछ लगानी ?

वैदेशिक लगानी यथास्थिति आउन पूर्ण रुपमा एउटा वैचारिक चिन्तनमा नै परिवर्तन आवश्यक छ । तर यहाँ त सरकारसँग नै स्पष्ट नीति छैन । यहाँ कहिले अर्थमन्त्री अब सारा जग्गा नेपाल सरकारको भन्छन्, कहिले अरुनै । सरकारले कहिले वामपन्थी कुरा गर्छ कहिले एकदम राज्यनियन्त्रित कुरा गर्छ ।

फेरि कहिले चाहीँ होइन प्रतिस्पर्धा र नीजि क्षेत्र भन्ने गर्छ । यसको अर्थ सरकारसँग कुनै दृष्टिकोण नै छैन । सरकारले कानून सुधार गरेको भनेको छ । एकद्वार प्रणाली भनेका छन् । तर एकद्वार प्रणाली भनेको सुनेको २० औं वर्ष भयो तर अझै हुन सकेको छैन ।

लगानी गर्ने मानिसलाई हामीले स्वागत गर्नुपर्छ । यिनीहरुबाट अनधिकृत कुनै फाइदा शासन गर्ने मान्छेले लिनु हुँदैन भन्ने विश्वास दिलाउन सक्नुपर्छ । सत्तामा बस्नेले सबैभन्दा पहिला विदेशी लगानीकर्तालाई विश्वास दिलाउन सकेको खण्डमा फाइदा पुग्छ । अन्यथा सम्मेलन गर्दैमा यसले खास ठूलो उपलव्धि दिन सक्दैन ।

प्रकाशित मिति : १४ चैत्र २०७५, बिहीबार  ८ : ५२ बजे

क्यानडा–११ विरुद्ध ब्याटिङ गर्दै नेपाल ‘ए’

काठमाडौँ– क्यानडा–११ विरुद्ध एकदिवसीय सिरिजको अन्तिम खेलमा नेपाल ‘ए’ ले

हल गोरु पाल्ने किसानलाई पाँच हजार अनुदान

स्याङ्जा– स्याङ्जाको वालिङ–५ वडा कार्यालयले हल गोरु पाल्ने किसानलाई अनुदान

बग्गी अगाडि, घोडा पछाडि

स्वर्गको एक भव्य रेष्टुराँमा एकदिन विचित्रको घट्ना घट्यो। त्यसदिन रेष्टुराँको

बन्दीपुर गाउँपालिकालाई एक करोडको जग्गा

तनहुँ– बन्दीपुर गाउँपालिका–४ निवासी पर्यटन व्यवसायी सन्तकुमार श्रेष्ठले बन्दीपुर गाउँपालिकालाई

भ्रमण वर्ष सफल पार्न पर्यटन बोर्ड र महानगरबीच सम्झौता

भरतपुर– नेपाल पर्यटन बोर्ड र भरतपुर महानगरपालिकाबीच ‘भरतपुर भ्रमण वर्ष