चीनले पर्यटक, कामदार र विद्यार्थीको प्रयोग गरी अन्य मुलुकमा जासुसी गर्ने गरेको पाइएको छ । विद्यार्थी, पर्यटक र कामदारका रुपमा अन्य देशमा रहेका चिनियाँ नागरिकले जासुसी गर्ने गरेको खुलासा भएको हो ।

हालै पर्यटकको भेषमा रहेका चिनियाँ जासुसले अमेरिकाको अलास्कामा रहेको फोर्ट वायनराइट सैन्य आधारमा घुसपैठको प्रयास गरेका थिए । उनीहरुको साथमा ड्रोनसमेत रहेको पाइएको छ । उनीहरुले त्यहाँ राखेको उपकरणबाट संवेदनशील जानकारी हासिल गर्न सकिने अमेरिकी सेनाका पूर्ववरिष्ठ अधिकारी डेभिड डेम्टुलाले जनाएका छन् ।

त्यस्तै, केही समयअघि हङकङमा जारी चिनियाँ दमनबारे बेलायतको संसदीय समितिमा सुनुवाइ भइरहँदा एक जना चिनियाँ पर्यटक बैठक कक्षमा देखा परेका थिए । हङकङका मानवअधिकारवादी अभियन्ता फिन लाउले ती व्यक्ति चिनियाँ जासुस रहेको भनी दाबी गरेका थिए ।

त्यसैगरी, सन् २०११ मा भारतीय सैन्य शिविरको तस्वीर लिइरहँदा तीन जना चिनियाँ पर्यटकहरु पक्राउ परेका थिए । भारतीय अधिकारीले उनीहरुसँग वैध राहदानी र भिसा नभएको जनाएका थिए । अनुसन्धानबाट उनीहरु चिनियाँ प्रविधि कम्पनी हुवावेमा कार्यरत रहेको पाइएको थियो ।

सन् २०११ मा नै एक जना चिनियाँ महिलाले भारतीय सैन्य गतिविधि, रक्षा उपकरणको प्रयोग, विदेश नीति एवम् अन्य संवेदनशील सूचना चीन पठाउने गरेको खुलासा भएको थियो । चिङ शी नाम गरेकी ती महिलाले भारतमा दुई कम्पनी स्थापना गरी जासुसी गरेको भारतीय अधिकारीले आरोप लगाएका थिए ।

सन् २०२२ मा भारतमै जासुसीको आरोपमा सोङ सिआओलान नाम गरेका चिनियाँ पर्यटक पक्राउ परेका थिए । बोध गयामा पक्राउ परेका उनी जासुस रहेको र उनले तिब्बती धर्मगुरु दलाई लामाको सुरक्षामा जोखिम उत्पन्न गरेको भारतीय सुरक्षा अधिकारीको ठहर छ ।

चीनले पर्यटकमात्रै नभएर विद्यार्थी र वैज्ञानिकहरुलाई पनि विदेशमा जासुसीका लागि प्रयोग गर्दै आएको पाइएको छ । हालै जर्मन आन्तरिक मामिलामन्त्री न्यान्सी फासेरले चिनियाँ वैज्ञानिकहरुले संवेदनशील सूचना प्राप्त गरेकोप्रति चिन्ता जाहेर गरेकी थिइन् । त्यसबाहेक चिनियाँ जासुस र गुप्तचर अधिकारीहरुले अमेरिकी विश्वविद्यालयलाई पनि निशाना बनाइरहेको पाइएको छ ।

चीनले आफ्ना नागरिकलाई जासुसीका लागि प्रोत्साहन गर्दै आएको छ । चीनले जासुसी गर्नेलाई पुरस्कारको व्यवस्थासमेत गरेको बताइन्छ । चीनले आफ्ना नागरिकलाई एक अर्काविरुद्ध जासुसी गर्न प्रोत्साहन गरेको भन्दै हालै अमेरिकी विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता म्याट मिलरले चिन्ता व्यक्त गरेका थिए ।

केही समयअघि बेलायतले संवेदनशील सूचनाको चुहावट र जासुसी रोक्न भन्दै ५० जना चिनियाँ विद्यार्थीलाई देशनिकाला गरेको थियो । त्यस्तै, अमेरिकाको इलेनोई इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजीमा इलेक्ट्रिकल इन्जिनियरिङ अध्ययन गरिरहेका जी चाओचुन नामक एक जना चिनियाँ विद्यार्थीलाई गोप्य जानकारी संकलन गरेको आरोपमा ८ वर्षको जेल सजाय सुनाइएको थियो ।

चीनले जासुसलाई विद्यार्थीका रुपमा परिचालन गरी प्रविधि चोरी गर्दै आएको अमेरिकी संघीय जाँचबुझ ब्युरो एफबीआईका निर्देशक क्रिस्टोफर रेले बताएका छन् । उनका अनुसार दीर्घकालका लागि अमेरिकाको राष्ट्रिय सुरक्षा र अर्थतन्त्रमा चीनबाट सबैभन्दा ठूलो जोखिम रहँदै आएको छ ।

अमेरिकाको वाशिङ्टनमा रहेको सेन्टर फर स्ट्राटेजिक एण्ड इन्टरनेशनल स्टडिज (सीएसआईएस) को तथ्यांकअनुसार सन् २००० यता २२४ वटा सैन्य, राजनीतिक र व्यापारिक जासुसीका घटनामा चिनियाँ संलग्नता रहेको छ । पछिल्ला केही वर्षयता चीनले ठूलो परिमाणमा आम नागरिकको व्यक्तिगत जानकारी चोरी गरेको सीएसआईएसले जनाएको छ ।