कठमाडौं- कजाकिस्तानले छिमेकी देश चीनबाट तीव्र गतिमा ऋण लिइरहेको छ । त्यहाँको सरकारले आगामी वर्षहरूमा पनि बेइजिङसँगको यो ऋण दायित्व अझै बढाउने संकेत देखिएको छ ।

चीनबाट आक्रामक रूपमा ऋण लिने यो क्रम सन् २०२५ बाट सुरु भएको हो । कजाकिस्तानले सो वर्ष चीनबाट ३.५ अर्ब अमेरिकी डलरभन्दा बढी ऋण लिएको थियो, जसका कारण चीनप्रति कजाकिस्तानको कुल ऋण बढेर १२.८७ अर्ब डलर पुग्यो । यसअघिका तीन वर्षमा भने यो ऋण रकममा खासै ठुलो उतारचढाव आएको थिएन । कजाकिस्तानको ऋण सन् २०२२ मा ९ अर्ब डलर, २०२३ मा ९.२५ अर्ब डलर र २०२४ को अन्त्यसम्म ९.२९ अर्ब डलर मात्र रहेको थियो ।

पछिल्लो समय अस्तानामा ऋणको यो ग्राफ अझै माथि जाने निश्चित देखिएको छ । सन् २०२६ को मे महिनाको अन्त्यतिर कजाकिस्तान सरकारले चीनको आन्तरिक बन्ड बजारमा ‘पान्डा बन्ड्स’ जारी गरेको छ । चिनियाँ मुद्रा युआनमा आधारित यस धितोपत्रको कुल मूल्य ३.४ अर्ब युआन अर्थात् ५० करोड अमेरिकी डलरभन्दा बढी छ । वार्षिक १.९ प्रतिशत ब्याजदर रहेको यो बन्डको परिपक्वFilter अवधि तीन वर्षको तोकिएको छ ।

यस सुरुवातसँगै कजाकिस्तानका लागि विश्वकै दोस्रो ठुलो चिनियाँ आन्तरिक बन्ड बजारबाट ऋण लिने नयाँ बाटो खुलेको छ । सन् २०२६ मे महिनाको अन्त्यमा चीनको राष्ट्रिय रेटिङ एजेन्सीले कजाकिस्तानलाई ‘स्थिर’ दृष्टिकोणसहित सबैभन्दा उच्च सार्वभौम क्रेडिट रेटिङ ‘एएए’ प्रदान गरेको छ । यस रेटिङले गर्दा यो मध्य एसियाली राष्ट्रलाई आगामी दिनमा चीनबाट अझै सस्तो र अनुकूल सर्तहरूमा ऋण प्राप्त गर्न सजिलो हुनेछ ।

कजाकिस्तानले यसरी ठुलो मात्रामा ऋण लिनुको मुख्य कारण देशको आन्तरिक विकास योजना हो । सन् २०२५ को अन्त्यतिर कजाकिस्तानका राष्ट्रपति कासिम-जोमार्ट तोकायेभले देशमा ‘संज्ञानात्मक अर्थतन्त्र’ (कग्निटिभ इकोनोमी) को विकास गर्ने एउटा महत्त्वाकाङ्क्षी आर्थिक कार्यक्रम घोषणा गरेका थिए । कजाकिस्तानले वैदेशिक ऋणबाट संकलन गरेको यो ठुलो रकम मुख्य रूपमा देशको डिजिटल रूपान्तरण र प्रविधि विकासका परियोजनाहरूमा खर्च गर्ने योजना बनाएको छ ।