काठमाडौं- चीनको अर्थतन्त्र सन् २०२५ र २०२६ को सुरुवाती चरणमा करिब ५ प्रतिशतले वृद्धि भइरहेको छ । विश्वव्यापी समस्या र व्यापारिक तनावबीच पनि यसले केही मजबुती देखाएको छ । तर यो वृद्धिदर विगतको तुलनामा निकै सुस्त हो । विगतमा चीनको आर्थिक वृद्धिदर १० प्रतिशतभन्दा माथि हुने गर्थ्यो । पछि यो ६ देखि ८ प्रतिशतको आसपासमा रह्यो । अहिले भने यसको गति स्पष्ट रूपमा घटेको छ।

चीनले अहिले दुईवटा ठूला समस्याहरू झेलिरहेको छ। यहाँका नागरिकहरूले पर्याप्त मात्रामा खर्च गरिरहेका छैनन्। अर्कोतर्फ देशको जनसङ्ख्या पनि घट्दै गइरहेको छ। घरेलु खर्च कम हुँदा आर्थिक वृद्धिलाई गति मिल्न सकेको छैन। इरान युद्धजस्ता विश्वव्यापी द्वन्द्व र अनिश्चितताका कारण चीनको निर्यात पनि सुस्त बनेको छ। यसले गर्दा चीनले न त स्थानीय मागमा न त विश्वव्यापी मागमा नै पूर्ण भरोसा गर्न सकेको छ।

सन् २०१२ देखि २०१७ को बीचमा चीनको आर्थिक वृद्धि बलियो थियो। त्यतिबेला उपभोक्ताको राम्रो खर्च, बलियो लगानी र स्थिर व्यापारले अर्थतन्त्रलाई धानेको थियो। तर सन् २०१७ देखि २०२२ को बीचमा यो वृद्धि कमजोर बन्यो। कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (जीडीपी) को वृद्धिदर घट्यो। आन्तरिक माग सुस्त भयो र निर्यातको योगदान पनि कम देखियो। यसले आर्थिक संरचनामा आएको ठूलो परिवर्तनलाई देखाउँछ।

चीनको जनसङ्ख्या अहिले वृद्ध हुँदै गइरहेको छ र यो घट्दो क्रममा छ। काम गर्ने मानिसहरूको सङ्ख्या घटिरहेको छ। रोजगारीको दर पनि खस्कँदो छ। युवा श्रमशक्तिको अभाव नै आर्थिक सुस्तताको मुख्य कारण बनेको छ। सन् २०१७ पछि यसले चीनको आर्थिक वृद्धिलाई ठूलो धक्का दिएको छ।

श्रमशक्तिको अभाव र कमजोर मागका कारण अहिले चीन उत्पादकत्व बढाउनमा बढी निर्भर छ। तर उत्पादकत्व वृद्धिको गति आफैँमा सुस्त भइरहेको छ। लगानीको अवस्था पनि पहिले जस्तो बलियो छैन। सन् २०२५ मा स्थिर लगानीको दर ऋणात्मक देखियो। विश्वव्यापी आर्थिक मन्दी, व्यापारिक तनाव र अमेरिका जस्ता देशहरूले लगाएको उच्च भन्सारका कारण निर्यात दबाबमा छ। कतिपय उत्पादनमूलक उद्योगहरू चीनबाट दक्षिण-पूर्वी एसियातर्फ सर्न थालेका छन्।

चीनको भावी आर्थिक वृद्धि अब दुई कुरामा निर्भर गर्दछ। पहिलो, उत्पादकत्वमा कति सुधार हुन्छ। दोस्रो, घट्दो जनसङ्ख्याले अर्थतन्त्रलाई कति असर पार्छ। उपभोक्ता खर्चलाई आर्थिक वृद्धिको मुख्य आधार बनाउने चीनको दीर्घकालीन लक्ष्य थियो। तर उपभोक्ता खर्चले अझै पनि अर्थतन्त्रलाई बलियो साथ दिन सकेको छैन।

चीनको यो सुस्तताले अन्य देशहरूलाई पनि असर गर्नेछ। चीनमा सामान निर्यात गर्ने देशहरूको माग घट्न सक्छ। तर चीनबाट उद्योगहरू बाहिरिँदा अन्य विकासोन्मुख देशहरूलाई फाइदा हुन सक्छ। यसको असर सबै देशमा एकैनासको हुने छैन।