एजेन्सी– मध्यपूर्वमा बढ्दो सैन्य तनाव र इरानविरुद्ध अमेरिकी सैन्य कारबाहीका बीच नाटो सदस्य राष्ट्रका नेताहरू बुधबार टर्कीको अङ्कारामा शिखर सम्मेलनका लागि भेला भएका छन्। सम्मेलनमा रक्षा खर्च वृद्धि, गठबन्धनप्रतिको प्रतिबद्धता, युक्रेन युद्ध तथा मध्यपूर्वको पछिल्लो सुरक्षा अवस्थाबारे व्यापक छलफल भइरहेको छ।

शिखर सम्मेलनअघि नाटो महासचिव मार्क रुटेले अमेरिकाको नाटोप्रतिको प्रतिबद्धता पूर्ण रूपमा कायम रहेको बताउँदै युरोपेली सदस्य राष्ट्र र क्यानाडाले पनि रक्षा खर्च बढाएर आफ्नो जिम्मेवारी पूरा गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याए। उनले यही विषय अमेरिकी प्रशासनको प्रमुख अपेक्षा रहेको उल्लेख गरे।

यसपटकको सम्मेलनमा मध्यपूर्वको विकसित सुरक्षा अवस्था विशेष चासोको विषय बनेको छ। हर्मुज जलघाँटीमा जहाजमाथि भएको आक्रमणपछि अमेरिकाले इरानमा व्यापक सैन्य कारबाही गरेपछि क्षेत्रीय तनाव झन् बढेको छ।

अङ्कारा पुगेपछि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले टर्कीका राष्ट्रपति रेसेप तैयप एर्दोगनसँगको सम्बन्धको प्रशंसा गरे। यद्यपि उनले केही नाटो सदस्य राष्ट्रले इरान संकटका बेला पर्याप्त साथ नदिएको भन्दै गठबन्धनप्रति असन्तुष्टि पनि दोहोर्‍याए।

सतहत्तर वर्ष पुरानो नाटो गठबन्धन ट्रम्पले सदस्य राष्ट्रहरूमाथि रक्षा खर्च बढाउन निरन्तर दबाब दिइरहेका बेला शिखर सम्मेलन आयोजना भएको हो। नाटोका अनुसार युरोपेली सदस्य राष्ट्रहरूको रक्षा खर्च सन् २०२६ मा ११ प्रतिशतले वृद्धि भएर ६३४ अर्ब अमेरिकी डलर पुगेको छ, जुन अघिल्लो वर्ष ५७१ अर्ब डलर रहेको थियो।

ट्रम्पसँगको मतभेद कम गर्ने प्रयासस्वरूप सदस्य राष्ट्रहरूले मङ्गलबार अर्बौं डलर बराबरका नयाँ हतियार खरिद सम्झौताहरू सार्वजनिक गरेका छन्। महासचिव रुटेले यसलाई सहयोगी राष्ट्रहरूले आफ्नो सुरक्षा जिम्मेवारी थप मजबुत बनाउँदै गएको संकेतका रूपमा व्याख्या गरे।

यसैबीच ट्रम्पले ग्रिनल्यान्ड अमेरिकाको नियन्त्रणमा हुनुपर्ने आफ्नो पुरानो धारणा पुनः दोहोर्‍याए। त्यसको जवाफमा डेनमार्ककी प्रधानमन्त्री मेट्टे फ्रेडरिक्सनले ग्रिनल्यान्ड बिक्रीका लागि नभएको स्पष्ट गरे।

सम्मेलनको अर्को प्रमुख एजेन्डा युक्रेन युद्ध पनि बनेको छ। ट्रम्पले युद्धरत दुवै पक्ष वार्तामार्फत समाधान खोज्न इच्छुक रहेको विश्वास व्यक्त गरे। अमेरिकी अधिकारीहरूका अनुसार उहाँले युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीसँग भेटवार्ता गर्ने र त्यसपछि रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँग पुनः संवाद गर्ने योजना बनाउनुभएको छ।

युरोपेली राष्ट्र र क्यानाडाले सन् २०२६ र २०२७ मा युक्रेनलाई वार्षिक ७० अर्ब युरो बराबरको सैन्य सहायता उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धता पनि दोहोर्‍याएका छन्।

यसका साथै ट्रम्पले सम्मेलनका क्रममा सिरियाका राष्ट्रपति अहमद अल–सारासँग पनि भेट गर्ने कार्यक्रम रहेको छ। गृहयुद्धपछि अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध पुनःस्थापित गर्ने प्रयास गरिरहेको सिरियाका लागि यो भेटलाई महत्त्वपूर्ण रूपमा हेरिएको छ।

टर्कीसँगको रक्षा सहकार्यबारे सकारात्मक संकेत दिँदै ट्रम्पले अङ्कारामाथि लगाइएका अमेरिकी प्रतिबन्ध हटाउने तथा एफ–३५ लडाकू विमान बिक्रीको सम्भावनाबारे विचार गर्ने बताउनुभएको छ। सन् २०१९ मा रूसबाट एस–४०० रक्षा प्रणाली खरिद गरेपछि टर्कीलाई एफ–३५ कार्यक्रममा सहभागी हुनबाट रोकिएको थियो।

राष्ट्रपति एर्दोगनले भने दुई देशबीचको रक्षा सहकार्यसम्बन्धी विवाद समाधान हुने विश्वास व्यक्त गरेका छन्।