काठमाडौं- मोरङ नेपाली कांग्रेसको बलियो आधार इलाका हो । कांग्रेसमा प्रभावशाली कोइराला परिवारको पकडभूमि मोरङमा यस पटक कांग्रेसले लज्जास्पद हार व्यहोर्नु परेको छ । विगतका निर्वाचनमा मोरङले नयाँलाई खासै मौका नदिए पनि यस पटक राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको देशव्यापी लहरलाई यहाँका जनताले स्वीकार गरेका छन् ।

लामो समयदेखि कांग्रेसमा स्थापित प्रभावशाली नेतालाई पराजित गर्दै राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी रास्वपाले जिल्लाका सबै ६ वटै निर्वाचन क्षेत्रमा एकछत्र जित निकाल्यो । विगतदेखि कांग्रेसको विरासत मानिएको मोरङमा यस पटक पनि कोइराला परिवारका तर्फबाट डाक्टर शेखर कोइराला ६ नम्बर क्षेत्रबाट उम्मेदवार थिए । उनले पनि लज्जास्पद हार व्यहोर्नु परेको छ ।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका नयाँ युवा शक्तिसँग कांग्रेसको गढका नेताहरू हार्नुलाई नयाँ राजनीतिक चेतनाको संकेतका रूपमा हेरिएको छ । हुन त कम्युनिष्टको गढ रहेको झापामा पनि पाँचवटै क्षेत्रमा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले एकछत्र जित निकाल्यो । यस पटक ठूला दललाई राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले पाठ सिकाएको देखिन्छ ।

मोरङका ६ निर्वाचन क्षेत्रमध्ये २०७९ को निर्वाचनमा कांग्रेसले ३, नेकपा एमालेले १ मा विजय हासिल गरेको थियो । त्यसबेला एक क्षेत्रमा स्वतन्त्र उम्मेदवारले जित्दा अर्कोमा तत्कालीन नेकपा माओवादीले जित निकालेको थियो । यस पटक राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले ठूला दललाई बढारेको छ ।

२०६४ सालमा माओवादीको लहर चल्दा पनि मोरङमा कांग्रेसको विरासत ढाल्न सकेको थिएन । तर जेन-जी आन्दोलनपछि उर्लिएको नयाँ शक्ति राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीप्रतिको लहरले भने मोरङलाई राजनीतिक रुपमा फेरि चलायमान बनाएको छ । हुन त देशैभरिको नतिजा हेर्दा शीर्ष नेता र पुराना दल कुनै पनि रुपमा सुरक्षित छैनन् । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी प्रत्यक्षतर्फ १२५ सिट जित्ने तयारीमा छ ।

विशेष महाधिवेशन गरेर परिवर्तित भयौँ भन्ने सन्देश दिएका पार्टी सभापति गगन थापा, महामन्त्रीद्वय प्रदीप पौडेल र गुरु घिमिरे नै पराजित भएपछि नेतृत्वमाथि नैतिक प्रश्न उठिरहेको छ । यता कांग्रेसनिकट राजनीतिक विश्लेषक भने देशव्यापी रूपमा कांग्रेस एक ढिक्क भएर अगाडि नबढेका कारण पनि अप्रत्यासित हार बेहोर्नु परेको विश्लेषण सुनाइरहेका छन् ।

झापा-५ बाट सरेका न्यौपानेको अनपेक्षित जित

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीबाट मोरङ क्षेत्र नम्बर १ मा विजय भएका यज्ञमणि न्यौपाने झापा-५ का स्थायी बासिन्दा हुन् । वरिष्ठ नेता बालेन्द्र शाह झापा-५ आएर अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीसँग निर्वाचन लड्ने भएपछि उनलाई मोरङ-१ सारिएको थियो । चुनाव जित्ने उम्मेदवारमा नगनिएका यज्ञमणिले अनपेक्षित नतिजा ल्याएका छन् ।

यहाँबाट न्यौपानेले २७ हजार ३३७ मत ल्याउँदा श्रम संस्कृति पार्टी दोस्रो भएको छ । श्रम संस्कृति पार्टीबाट शान्ति पाख्रिन लामाले १७ हजार ५२२ मत ल्याइन् । नेपाली कांग्रेसका खड्कबहादुर फागोले ११ हजार ९८६ मत ल्याए ।

निकटम प्रतिद्वन्द्वी पाख्रिनको मतभन्दा न्यौपानेको मत ९ हजार ८४५ ले बढी छ। यहाँ नेकपा एमालेका घनश्याम खतिवडाले ९ हजार ८२३ मत ल्याएर चौथो स्थान कायम गरेका छन् । अधिवक्ता रहेका न्यौपाने राजनीति पारदर्शी हुनुपर्ने पक्षमा आवाज उठाउँदै आएका थिए । गत निर्वाचनमा यस क्षेत्रबाट कांग्रेसका डिकबहादुर लिम्बू विजयी भएका थिए ।

मोरङ-२ मा हेभिवेटलाई कृष्णको चक्मा

नेपाली कांग्रेसको विशेष महाधिवेशनपछि कांग्रेस परिवर्तन भयो भन्ने सन्देशसहित डा. मीनेन्द्र रिजाल यस पटक निर्वाचनमा होमिएका थिए । तर, मीनेन्द्रले लज्जास्पद हार बेहोर्नु परेको छ । कोइराला परिवारसँग रिजालको निकट सम्बन्ध रहेको ठानिन्छ । यहाँ राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीबाट कृष्णकुमार कार्की ४० हजार ९२४ मत ल्याएर विजयी भएका छन् । दोस्रो भएका नेकपा एमालेका उम्मेदवार दिलीपकुमार अग्रवालले १५ हजार ६२४ मत ल्याए ।

कांग्रेसका प्रभावशाली नेताका रुपमा चिनिने रिजाल भने तेस्रो भएका छन् । उनले यहाँबाट १२ हजार ७६४ मत ल्याए । ०७९ को निर्वाचनमा यसक्षेत्रबाट नेकपा एमालेका ऋषिकेश पोखरेलले जितेका थिए । सहकारी काण्डमा मुछिएपछि एमालेले यसपटक उनलाई टिकट दिएको थिएन ।

०७९ को निर्वाचनमा यहाँ पूर्वप्रधानमन्त्री गिरिजाप्रसाद कोइरालाकी छोरी सुजता कोइराला पराजित भएकी थिइन् । गिरिजाले २०४८ सालदेखि २०५६ सालसम्म निरन्तर रूपमा निर्वाचन जितेको यो क्षेत्र नेपाली कांग्रेसको पकडभूमि हो । कोइरालाले लगातार तीन पटक यसै क्षेत्रबाट निर्वाचन जितेका थिए । तर त्यो विरासत पछिल्लो समय कसैले जोगाउन सकेनन् ।

गणेशले मारेको असम्भव बाजी

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका वैचारिक नेता मानिने गणेश कार्कीले पनि मोरङ-३ बाट अप्रत्यासित जित निकालेका छन् । ०७९ को निर्वाचनमा यहाँबाट जितेका सुनिल शर्माले सामाजिक काम गरेर पकड क्षेत्र बनाउने प्रयास गरेका थिए । सोही कारण मोरङ-३ मा गणेशलाई निर्वाचन जित्न निकै चुनौती थियो ।

जुनसुकै विषयमा खरो रुपमा प्रस्तुति दिने कार्कीलाई यस पटक राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले नजित्ने सूचीमा राखेको बताइन्छ । तर कांग्रेसका बलिया उम्मेदवारलाई पछि पार्दै गणेशले अनपेक्षित नतिजा निकाले । मोरङ-३ बाट गणेशले ३६ हजार ९२४ मत ल्याउँदा कांग्रेसका सुनिल शर्माले २४ हजार ३५४ मत ल्याए । यहाँ श्रम संस्कृति पार्टीका अमर मगर १६ हजार ५०९ मत ल्याएर तेस्रो भएका छन् ।

बालेन्द्र शाहसँग निकटता रहेको विश्वास गरिने गणेशलाई बालेन्द्र रास्वपामा आएपछि मौका मिलेको छ । २०७९ को निर्वाचनमा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले समानुपातिक सूचीमा राखेको उनलाई क्लस्टर नमिल्दा सांसद बनाउन पाएको थिएन ।

मोरङ-४ मा गुरुराजको हार

मोरङ-४ मा कांग्रेसका महामन्त्री गुरुराज घिमिरे उम्मेदवार थिए । विगतमा माओवादीका अमललाल मोदीले जितेको यस निर्वाचन क्षेत्र माओवादीले समेत जोगाउन सकेन । यहाँबाट निर्वाचित भएका राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सन्तोष राजवंशी पेशाले पत्रकार हुन् । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले उनलाई पनि जित्ने सूचीमा राखेको थिएन । तर उनले जितेर देखाइदिए ।

युवाको साथ र राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीप्रतिको लहरले गर्दा सन्तोषले माओवादी र कांग्रेसका ठूला नेताहरुलाई पराजित गरिदिएका छन् । सन्तोष आफैँले पनि यो जितलाई अप्रत्यासित मान्ने गरेको उनका निकट सहयोगी बताउँछन् । यहाँ सन्तोषले ४० हजार ८३३ मत ल्याउँदा दोस्रो भएका गुरुराज घिमिरेले १२ हजार ८१८ मत ल्याए ।

०७९ को निर्वाचनमा जितेका अमलाल मोदीले भने १० हजार ७६२ मतमा खुम्चिए । घिमिरेलाई सन्तोषले २८ हजार १५ मतान्तरले पराजित गरिदिएपछि उनको चर्चा चुलिएको छ । सामान्य परिवारबाट प्रतिनिधित्व गर्ने राजवंशी नेपाल टेलिभिजन इटहरी च्यानलमा रहेर लामो समय काम गरेका व्यक्ति हुन् ।

मोरङ ५ मा आशाप्रति जनताको भरोसा

मोरङ-५ ले नयाँ चाहन्छ भन्ने कुराको पुष्टि ०७९ कै निर्वाचनमा भइसकेको थियो । तर राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले यहाँबाट जित्छ भन्ने आँकलन धेरैले गरेका थिएनन् । यहाँबाट नागरिक समाजकी अगुवा भएर काम गरेकी आशा झा रास्वपाको संसद बनेर काठमाडौं जाँदैछिन् । सामाजिक अभियन्ता उनी मोरङ विराटनगर महानगरपालिका अभिवादन टोल निवासी स्थानीय हुन् ।

४२ वर्षकी झाले राष्ट्र स्वतन्त्र पार्टीबाट अप्रत्यासित नतिजा निकालेकी छन् । उनले ३० हजार ४३४ मत ल्याउँदा नेपाली कांग्रेसका उम्मेदवार फूलकुमार लालबानीले ९ हजार ४१५ मत ल्याए । यहाँबाट जनता समाजवादी पार्टीका राजकुमार यादवले ८७४ मत ल्याएका छन्। ०७९ को निर्वाचनमा मोरङ ५ मा स्वतन्त्र उम्मेदवार योगेन्द्र मण्डल विजयी भएका थिए । यो क्षेत्रमा नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीका उम्मेदवार शिवकुमार मण्डलले ८,६१४ मत ल्याएका छन् ।

एमालेका मनोज कुमार अग्रवालले ६, ९४५ मत ल्याए । आशालाई स्थानीय धेरैले नजित्ने उम्मेदवारको रुपमा गनेका थिए । पार्टीले पनि उनलाई जित्न सक्ने उम्मेदवार मानेको थिएन । तर आशाले अप्रत्यासित नतिजा निकालेर कांग्रेस एमाले लगायतलाई धक्का दिएकी छन् ।

कोइरालाको विरासत ढाल्ने रुबिना

मोरङ-६ बाट राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीकी युवा नेतृ रुबिना आचार्यले कोइराला परिवारको विरासत भत्काएकी छिन् । विगतको नतिजा हेर्दा पनि मोरङ-६ का मतदाता स्थिर नरहेको देखिन्छ । कांग्रेसका प्रभावशाली नेता मानिने डा. शेखर कोइरालालाई भारी मतले पछि पार्दै रुबिनाले विजय गर्नुलाई आश्चर्यजनक र अनपेक्षित नतिजाका रुपमा हेरिएको छ । विगतबाटै कोइराला परिवारको राम्रो प्रभाव रहेको यस क्षेत्रमा रुबिनाको जितले धेरैलाई उत्साह थपिदिएको छ ।

वैकल्पिक राजनीतिबाट उदाएकी रुबिनाले यसपटक शेखरलाई हराइदिएर चर्चा कमाएकी छन् । रुबिनाले यहाँबाट ५५,५१३ मत ल्याउँदा उनका प्रतिस्पर्धी कोइरालाले १२,८५० मत मात्र पाए । यहाँ नेकपा एमालेका उम्मेदवार विनोद ढकालले ८,३१७ मत पाएका छन् ।

विराटनगर घर भएकी रुबिनालाई धेरै युवा तथा कांग्रेसका नेताहरूले नै राम्रो साथ दिएको देखिन्छ । रुबिना र शेखरको मतान्तर ४२ हजार ६६३ छ । कोइराला परिवारको विरासत ढालेपछि रुबिना भने आतिएकी छैनन् । उनी सबैलाई मिलाएर जनअपेक्षा अनुसार काम गर्ने बताएकी छन् ।