काठमाडौं- अफगानिस्तानको तालिबान सरकारसँगको तनाव र मध्यपूर्वको संकटका कारण पाकिस्तानको अर्थतन्त्रले ठूलो धक्का बेहोरेको छ । आर्थिक क्षेत्रको समाचार संस्था बिजनेस रेकर्डरका अनुसार यी दुईवटा मुख्य संकटका कारण पछिल्लो सात महिनामा पाकिस्तानलाई करिब १ अर्ब ४० करोड अमेरिकी डलर बराबरको आर्थिक क्षति भएको छ ।

पाकिस्तानको वाणिज्य मन्त्रालयले सार्वजनिक गरेको एक प्रतिवेदनलाई उद्धृत गर्दै बिजनेस रेकर्डरले जनाए अनुसार सन् २०२५ अक्टोबर ११ देखि सन् २०२६ मे १८ सम्मको अवधिमा अफगानिस्तानसँगका सीमा नाकाहरू बन्द हुँदा मात्रै पाकिस्तानले ८५ करोड डलर गुमाएको छ । सामान्यतया पाकिस्तानी यातायात कम्पनीहरूले अफगानिस्तान र त्यहाँ चल्ने यात्रुवाहक सवारी साधनको पारवहनबाट वार्षिक औसत २० करोड डलर आम्दानी गर्ने गर्थे ।

तर दुई देशबीचको नाका बन्द भएपछि यो आम्दानी पूर्ण रूपमा ठप्प भएको छ। अहिले अफगानिस्तानले आफ्ना यात्रुवाहक सवारी साधनहरू ओसारपसार गर्नका लागि इरानको मार्ग प्रयोग गर्ने प्रयास गरिरहेको छ। यसैगरी मध्यपूर्वमा फैलिएको इरान, अमेरिका र इजरायलबीचको युद्धका कारण खाडी मुलुकहरूमा हुने पाकिस्तानको निर्यात व्यापारमा ६० करोड डलरको क्षति पुगेको छ।

यो युद्धले मध्यपूर्वलाई मात्र नभई विश्वव्यापी आर्थिक संकट निम्त्याउन समेत भूमिका खेलेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ। चालु आर्थिक वर्षको पछिल्लो नौ महिनामा पाकिस्तानको कुल व्यापार परिमाण २८ अर्ब डलर पुगेको भए तापनि यो अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा २३ प्रतिशतले कम हो।

अफगानिस्तानको भूमिमा तहरीक-ए-तालिबान पाकिस्तान (टीटीपी) नामक लडाकु समूहको उपस्थितिलाई लिएर पाकिस्तान र तालिबान सरकारबीच विवाद सुरु भएको थियो । सुरुमा सीमा विवादबाट सुरु भएको यो असमझदारी पछि युद्धमा परिणत भयो ।

यस प्रतिबन्धका कारण अहिले अफगानिस्तानतर्फ हुने पाकिस्तानको निर्यात शून्यमा झरेको छ । तालिबान अधिकारीहरूले आफ्ना व्यापारीहरूलाई चीन, भारत र अन्य देशहरूबाट खरिद गरिएका सामानहरू पाकिस्तानको बाटो हुँदै आयात नगर्न निर्देशन दिएका छन् ।

त्यसको सट्टा उनीहरूलाई इरानको चाबहार बन्दरगाह र चीन-मध्य एसिया रेलवे मार्ग जस्ता वैकल्पिक पाटाहरू प्रयोग गर्न भनिएको छ। दुई देशबीचको तनावको असर तथ्याङ्कमा पनि प्रस्ट देखिन्छ। सन् २०२४ मा अफगानिस्तान र पाकिस्तानबीचको व्यापार २ अर्ब ४६ करोड डलर रहेकोमा सन् २०२५ मा त्यो खस्केर १ अर्ब ७६ करोड डलरमा सीमित भएको छ।