खोटाङ- जन्तेढुङ्गा गाउँपालिकाले बाँझो जमिनलाई उपयोगमा ल्याउँदै कृषि उत्पादन बढाउने र स्थानीय तथा लोपोन्मुख बालीको संरक्षण गर्ने उद्देश्यले उदाहरणीय कार्यक्रम सञ्चालन गरेको छ । गाउँपालिकाले पहिलोपटक करिब ६० रोपनी बाँझो जमिनमा आलुखेती गरी साढे तीन हजार किलोग्राम आलु उत्पादन गरेको हो ।

गाउँपालिकाको आलुखेती प्रवर्द्धन कार्यक्रमअन्तर्गत वडा नं. ४ डम्बर्खु शिवालयस्थित भञ्ज्याङखर्कमा रहेको सार्वजनिक जग्गामा आलुखेती गरिएको थियो । आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा खेर गइरहेको जमिनलाई उपयोग गरी उत्पादन गरिएको आलु अहिले बिक्री भइरहेको गाउँपालिकाले जनाएको छ ।

गाउँपालिकाका उपप्रमुख खेमबहादुर खड्काका अनुसार उत्पादित आलु प्रतिकेजी ६० रुपैयाँका दरले बिक्री सुरु गरिएको छ । भण्डारण गरिएको आलुमध्ये हालसम्म एक हजार २७० किलोग्राम बिक्री भइसकेको छ ।

आलु बिक्रीबाट प्राप्त आम्दानी गाउँपालिकाको आन्तरिक स्रोतमा जम्मा गर्ने व्यवस्था गरिएको प्राविधिक सहायक तोशल भट्टराईले जानकारी दिनुभयो । स्थानीय राजस्व परामर्श समितिको निर्णयअनुसार गाउँपालिकाले उत्पादन गरेको आलु र तिते फापरको मूल्य निर्धारण गरिएको प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत सुमन गुरागाईंले बताउनुभयो । उहाँका अनुसार ५० किलोग्रामभन्दा बढी आलु खरिद गर्ने ग्राहकलाई प्रतिकेजी दुई रुपैयाँ छुट दिने निर्णयसमेत गरिएको छ ।

तिते फापर संरक्षणमा जोड

जन्तेढुङ्गा गाउँपालिकाले गत वर्षदेखि तिते फापर प्रवर्द्धन कार्यक्रमसमेत सञ्चालन गर्दै आएको छ । भञ्ज्याङखर्कमा रहेको करिब ६० रोपनी सार्वजनिक जग्गामा आलुसँगै तिते फापरखेती गरिँदै आएको छ ।

गत वर्ष पहिलोपटक ११ मुरी तिते फापर उत्पादन भएको थियो । ‘स्थानीय बाली प्रवर्द्धन कार्यक्रम’ अन्तर्गत उत्पादित तिते फापर प्रतिकेजी ८० रुपैयाँमा बिक्री गर्नेगरी गाउँपालिकाले सूचना जारी गरेको छ ।

गाउँपालिका अध्यक्ष अरुणादेवी राई ‘दीक्षा’ले बाँझो जमिन उपयोग गर्ने कार्यक्रम प्रभावकारी बन्दै गएको बताउनुभयो । स्थानीय तथा लोपोन्मुख बाली संरक्षणलाई गाउँपालिकाले प्राथमिकतामा राखेको उहाँको भनाइ छ ।

“गाउँपालिकाले स्थानीय बाली प्रवर्द्धन कार्यक्रमलाई प्राथमिकताका साथ अगाडि बढाएको छ । तिते फापर लोप हुने अवस्थामा छ । यो स्वास्थ्यका लागि पनि फाइदाजनक छ,” अध्यक्ष राईले भन्नुभयो ।

उत्पादित तिते फापरको बजारीकरणका लागि गाउँपालिकाले चिसापानी बजारमा ‘कोसेली घर’ स्थापना गरेको छ । कोसेली घरमार्फत स्थानीय किसानले उत्पादन गरेका कृषि उपज खरिद, भण्डारण तथा बजारसम्म पुर्‍याउने काम गाउँपालिकाले गर्दै आएको छ ।

किसानलाई व्यावसायिक खेतीतर्फ प्रोत्साहन

छिमेकी जिल्ला भोजपुरको सीमाना नजिक रहेको भञ्ज्याङखर्कमा यस वर्ष पनि तिते फापरखेती गर्ने योजना गाउँपालिकाले बनाएको छ । कृषि विकास शाखाका प्रमुख काजोल कुश्माका अनुसार फापरखेतीका लागि जमिन खनजोत गर्ने, बीउ छर्ने, उत्पादित फापर काट्ने तथा उठाउने काममा स्थानीय श्रमिकलाई पारिश्रमिक दिएर परिचालन गरिँदै आएको छ ।

गाउँपालिकाले निर्वाहमुखी खेती प्रणाली अपनाउँदै आएका किसानलाई व्यावसायिक कृषितर्फ आकर्षित गर्न प्रोत्साहन रकमसमेत उपलब्ध गराउँदै आएको छ । आफूले उत्पादन गरेका कृषि उपज गाउँपालिकाले उचित मूल्यमा खरिद गरी बजारमा बिक्री गर्ने नीति ल्याएपछि किसान उत्साहित भएका छन् ।

बाँझो जमिनको उपयोग, स्थानीय बालीको संरक्षण, कृषि उत्पादन वृद्धि र किसानलाई व्यावसायिक बनाउने उद्देश्यसहित गाउँपालिकाले अघि बढाएको कार्यक्रमले स्थानीय स्रोतसाधनको उपयोगसँगै रोजगारी र आम्दानीका अवसर सिर्जना गर्ने अपेक्षा गरिएको छ ।